Wetenschap - 21 december 1995

Van Eldijk

Van Eldijk

De boeren hebben laten weten op geen enkele manier te zullen meewerken aan de nieuwe mestwetgeving. Heeft die wetgeving, kennelijk zonder draagvlak, dan nog zin?

De boeren raken aan de administratieve instrumenten van de wet. Ze zeggen: Onze vorm van protest is die van de burgerlijke ongehoorzaamheid. Dat is in strijd met juridisch-administratieve verplichtingen. Opmerkelijk is dat de actie zich niet richt op de mestboekhouding; die is geaccepteerd. Met de acties brengen de veehouders de uitvoering in het geding. De reactie van de overheid is duidelijk sinds de ontvreemding van de mestboekhouding in Assen. Ze accepteert geen frustratie van de uitvoering: kom niet aan des poedels kern!

Op Assen volgden strafrechtelijke sancties. Ik weet niet of het ontduiken van de mestboekhouding leidt tot strafrechtelijke sancties. Het is verstandig dat de regering in het heetst van de strijd haar reactie in de lucht laat hangen. Het is nu nog de vraag hoeveel boeren echt meedoen aan de boycot. Een aanzienlijk deel kan immers nog eieren voor zijn geld kiezen, al is dat een wat ongelukkige beeldspraak.

Natuurlijk zullen benzinepomphouders of warme bakkers die aan allerlei milieumaatregelen moesten voldoen geprikkeld zijn: waarom zij wel uitstel en wij niet. Maar dat is altijd zo geweest: degenen die het hardst piepen krijgen meer voor elkaar. Alleen in theorie is iedereen voor de wet gelijk; Anatole France zei al dat het verbod om onder de bruggen over de Seine te slapen voor elke staatsburger geldt, maar alleen clochards treft.

Er mag niet worden getornd aan het primaat van de politiek om beleid vast te stellen. De beleidsdoelstelling moet in zicht blijven en de uitwerking naar gedetailleerde beleidsinstrumenten is van ondergeschikt belang. De politiek voert in de mestproblematiek een zwalkend beleid. Daar konden veehouders geen koek van bakken; vergeet niet dat ze belangrijke investeringsbeslissingen moesten nemen. Ik vind dat ook de overheid heeft gefaald.

Onder de protesterende boeren is overigens geen eenheid. Er is een verschil in strategische belangen van de groten en de kleintjes. Zo moesten al die veewagens onlangs verplicht opdraven. Achter de acties zit ook een andere regie, die te maken heeft met de herstructurering van de sector, met de onvermijdelijke winners en losers.

Het is ook niet zo dat Van Aartsen alles aan de markt wil overlaten. Hij wil alleen meer marktorientatie, waardoor de mix van overheidssturing en markt verandert."

Re:ageer