Wetenschap - 5 december 1996

Uitzendbureaus lokken studenten met presentjes

Uitzendbureaus lokken studenten met presentjes

Een kaarsje met pasen en een wegwerpcameraatje voor de vakantie

Ondanks een slinkende basisbeurs en de stijgende kosten van studie en levensonderhoud vertikken steeds meer studenten het om geld te lenen van de Informatie Beheer Groep; in 1995 bijna negentig procent. Afgeschrikt door de rente zoeken ze een andere manier om in hun onderhoud te voorzien. Het WUB maakte een rondgang langs de Wageningse uitzendbureaus, die zorgdragen voor een aanvulling op de basisbeurs.


Al na een paar bezoekjes aan uitzendbureaus valt op dat ze wel erg op elkaar lijken. Als de wekelijkse aanbiedingen bij de supermarkt hangen baantjes in de etalage: lasser, productiemedewerker, koerier. Ze spreken hun speciale belangstelling uit voor studenten (m/v). Vriendelijke medewerkers, meest vrouwelijk en jong, staan de uitzendkracht te woord. De inrichting heeft veel weg van een reisbureau; alleen de foto's van aantrekkelijke bestemmingen ontbreken.

Twee van de negen Wageningse bureaus blijven buiten de inventarisatie. Het in de Nude gevestigde JMW is een sterk gespecialiseerd uitzendbureau, dat zich richt op de horeca. Bij het bureau zijn bijna geen LUW-studenten ingeschreven. Een stuk of vijf", schat mede-oprichter Menno Callaars, de M van JMW. Zonder horeca-opleiding is het moeilijk door te dringen tot het corps van het gastronomische uitzendbureau. Nieuwkomer Vedior ASB onthield zijn medewerking.

Wat de uitzendbranche onderscheidt van elke andere tak van dienstverlening is de bak met snoepgoed in het kantoor. De inhoud kan verschillen van rolletjes pepermunt tot mini-chocoladereepjes, maar een uitzendbureau zonder snoep is ondenkbaar. Zelfs in het hoekje dat het arbeidsbureau reserveert voor uitzendbureau Start staat een doos pepermunt.

De boodschap is overduidelijk. De uitzendkracht moet overal het idee krijgen dat hij in de watten wordt gelegd. We hebben twee soorten klanten", meent Jakke van der Sluis, office manager van Werkwijzer. De uitzendkracht is net zo belangrijk als de opdrachtgever." Haar stelling vindt veel bijval van de collega's van andere bureaus.

De bureaus laten dan ook geen gelegenheid onbenut om hun uitzendkrachten met geschenken te overladen. Pasen is voor veel bureaus al aanleiding om presentjes uit te delen. Werkwijzer verblijdde zijn uitzendkrachten dit jaar met paaskaarsjes. 's Zomers staan er bakken met T-shirts, petjes, zonnebrillen en sleutelhangers. Uitzendkrachten van Allround kregen afgelopen zomer een wegwerpcameraatje mee voor de vakantie. AGO geeft een staatslot weg aan iedereen die vijfhonderd uur heeft gewerkt; voor het eerste lot hoeft een uitzendkracht maar 250 uur te werken. Tot nu toe heeft nog niemand zich uitgeschreven omdat hij miljonair is geworden. Maar", zegt Astrid Mom van AGO, we zijn ook net met de actie begonnen."

Agenda

Wat voor kerstpakket de uitzendkrachten dit jaar tegemoet kunnen zien, houd bijna iedereen geheim. Het is iedere jaar iets origineels", zegt Dorine Velders van Tempo Team. Vorig jaar kregen de uitzendkrachten van Tempo Team een fles wijn met knetterdingetjes. Werkwijzer legt een klassiek kerstpakket onder de boom. Start-vestigingsmanager Rob van Zwieten onderstreept het degelijke imago van zijn organisatie. Wij geven kleine, praktische cadeaus, zoals een agenda." Liever dan in kraaltjes en spiegeltjes investeert Start in opleidingen om mensen aan een baan te helpen. Voor studenten, die al bezig zijn met een opleiding en nog geen vaste baan zoeken, zet dat echter weinig zoden aan de dijk.

Het bestand van Start bestaat dan ook maar voor een klein deel uit studenten. Ongeveer vijf procent," schat Van Zwieten. Werkwijzer, in de jaren vijftig in Wageningen geintroduceerd als Bureau Werkende Student, is nog steeds populair onder studenten. Ongeveer driekwart van de ingeschreven uitzendkrachten studeert. De andere bureaus melden percentages tussen twintig en zeventig.

Studenten zijn gewild bij de uitzendbureaus. Marianne Middelraad prijst zich gelukkig dat ze op de Wageningse vestiging van Randstad werkt. Het merendeel van de uitzendkrachten is student of student geweest. Je gaat op een andere manier met studenten om. Je kunt er nog eens een goed gesprek mee voeren." Maar de studenten of oud-studenten zijn voor de vrouwen van Randstad meer dan alleen een goede gesprekspartner. Opdrachtgevers vragen speciaal om studenten. Ze pikken dingen sneller op."

Om met name studenten te stimuleren zich in te schrijven, geeft Dactylo een studentenpakket weg. Zo'n pakket bestaat uit een doos met proefmonsters en folders. Het lijkt of het pakket is bedoeld om ervoor te zorgen dat de uitzendkracht netjes en wakker op zijn werk verschijnt: in de doos zitten onder andere twee soorten oploskoffie en een zakje scheermesjes voor eenmalig gebruik.

Van der Sluis van Werkwijzer bewondert de flexibiliteit van studenten. Het komt voor dat ze een student uit zijn bed belt, om te vragen of hij wil invallen voor een zieke werknemer van een opdrachtgever. Ik neem mijn petje af voor de mensen die dan meteen op hun fiets springen." Over de reden van die flexibiliteit speculeert Van der Sluis: De financiele nood moet wel hoog zijn."

Het grote aanbod van die flexibele en slimme werknemers heeft veel uitzendorganisaties ertoe aangezet een vestiging te openen in Wageningen, hoewel daar relatief weinig werk is. We zijn een inkoopbureau", zegt Middelraad van Randstad, om zich daarna te verontschuldigen voor die term. Veel uitzendkrachten werken buiten Wageningen. Om ervoor te zorgen dat de uitzendkracht niet verdwaalt op weg naar een nieuwe opdrachtgever brengt en haalt Mom van AGO iedereen op de eerste werkdag. Dan kan ik meteen op de terugweg een praatje maken over de eerste werkdag."

Minimumloon

Ook de verdiensten zijn voor een groot deel afhankelijk van de opdrachtgever. Vaak vindt die het minimumloon wel voldoende. Middelraad: We proberen de opdrachtgevers wel te sturen. Een goed salaris is een manier om uitzendkrachten te binden." Als ondergrens hanteren de bureaus de cao voor de uitzendbranche, met een loon iets boven het minimum. In een aantal gevallen wordt de cao van de opdrachtgever gevolgd. Dat is meestal voordelig voor de uitzendkracht. De cao voor de schoonmaak kent een betere beloning dan de uitzend-cao. Doordat schoonmaken vaak avondwerk is, werken er veel studenten. Middelraad tipt ploegendiensten als goed betalend. Een late of vroege dienst levert volgens de cao een kwart meer op; werken in het weekend de helft.

Werkwijzer heeft twee redelijk goed betalende baantjes in het bestand: landmeten en grondboren. Uitzendkrachten vinden dat ook vaak de leukste baantjes, meent Van der Sluis. Over het algemeen waarderen uitzendkracht werk in de openlucht, denkt Esther van Geffen van Allround. Vooral jongens vinden het leuk om voor de gemeente te werken in de groenvoorziening."

Veel uitzendkrachten hebben het naar hun zin achter het stuur, als koerier bijvoorbeeld. Ook Dorine Veelders van Tempo Team merkt op dat koerierswerk in trek is. Het leukst vond ze een vacature voor een chauffeur van een jazzband. De uitzendkracht bestuurde niet alleen de wagen van de band, maar verkocht ook de cd's in de pauze. Voor de ware autoliefhebber heeft Randstad een bijzonder baantje: prive-chauffeur. De betreffende auto is groot en donkerblauw, weet Middelraad. Het merk van de bolide blijft een mysterie; de vorige chauffeur kon het zich niet herinneren.

AGO betaalt het snelst. Wie zijn geld onmiddellijk nodig heeft, kan vrijdag, direct na het inleveren van de werkbriefjes, worden uitbetaald. Uit veiligheidsoverwegingen heeft het bureau geen cash in huis. In plaats daarvan schrijft een medewerker een cheque uit, die bij de bank kan worden verzilverd. Deze AGO-service kost de uitzendkracht vijf gulden. Dat geld kan hij besparen door het geld te laten overmaken op bank- of girorekening. Het duurt iets minder dan een week voordat de verdiensten op de giro zijn bijgeschreven; de banken doen het een dag sneller.

Naast het geld dat een uitzendbureau aan het einde van de week overmaakt, heeft de uitzendkracht ook nog recht op vakantiegeld en andere reserveringen. Samen lopen die reserveringen op tot ongeveer een vijfde van het verdiende brutoloon. Het vakantiegeld wordt meestal twee maal per jaar uitbetaald. Niet alle bureaus maken de overgebleven reserveringen automatisch over; de uitzendkracht moet er dan zelf om vragen.

Het is moeilijk kiezen tussen de verschillende bureaus. Dat is ook niet nodig. Veel uitzendkrachten zitten bij meerdere bureaus in het bestand. Het eerste bureau dat belt, heeft de eer om de uitzendkracht aan een baantje te helpen. Net als bij veel andere instanties geldt: wie zeurt krijgt een beurt. Mom: Het helpt als iemand regelmatig zijn gezicht laat zien."

Re:ageer