Wetenschap - 3 september 1998

Twaalf studierichtingen aan LUW alleen haalbaar onder dwang

Twaalf studierichtingen aan LUW alleen haalbaar onder dwang

Twaalf studierichtingen aan LUW alleen haalbaar onder dwang
Weersverwachting van fusies in het onderwijs
Vanaf 2000 moet de LUW het aantal studierichtingen verminderen. De huidige achttien moeten plaats maken voor tien tot veertien nieuwe opleidingen, stelt onderwijsdirecteur Speelman. Welke? Fusies bij de planten-, tropen- en techniekopleidingen liggen voor de hand, maar de vier studies op het gebied van landinrichting, natuur en milieu hebben bezwaren. Inkrimpen is heel gevaarlijk met een instroom van zevenhonderd studenten.
Het was oud-minister Ritzen al jaren een doorn in het oog: de wildgroei aan opleidingen bij de Nederlandse universiteiten. Aankomende studenten zagen door de bomen het bos niet meer. Twee jaar geleden stonden er 260 universitaire opleidingen in het centraal register opleidingen hoger onderwijs (croho). Om te voorkomen dat de minister zelf het mes zette in de opleidingen, stelde de vereniging van de universiteiten (VSNU) in 1996 een commissie in om het aanbod te stroomlijnen. Op 4 september zetten de universiteiten waarschijnlijk hun handtekening onder het voorstel van de commissie. Er blijven 115 opleidingen over
In veel gevallen zijn bestaande opleidingen onder een andere naam in het register opgenomen. Andere studierichtingen moesten fuseren met verwante richtingen. Zo'n fusie betekent trouwens niet dat de opleiding helemaal verdwijnt. Gefuseerde richtingen blijven veelal als afstudeerrichting bestaan
De LUW hoopt dat zij van de andere universiteiten extra tijd krijgt voor het samenstellen van een nieuw opleidingenaanbod. Vlak voor de verkiezingen eiste landbouwminister Van Aartsen dat de opleidingen van de LUW onder een eigen kopje Landbouw en natuur worden opgenomen in het register. Daarop heeft de VSNU Wageningen alvast een voorstel meegegeven voor het opleidingenaanbod
In dat voorstel vormen de opleidingen Levensmiddelentechnologie, Bioprocestechnologie en Landbouwtechnische wetenschappen samen de opleiding Agrotechnologie. De vier studies Bos- en natuurbeheer, Landinrichtingswetenschappen, Tropisch landgebruik en Bodem, water en atmosfeer vormen samen de nieuwe opleiding Landgebruik. Verder fuseren de twee plantenrichtingen in het voorstel, zodat twaalf van de huidige achttien studierichtingen overblijven. Een tegenvoorstel van de LUW moet op zijn laatst dit voorjaar klaar zijn. Dan moeten de opleidingen namelijk worden aangemeld bij het opleidingenregister
Onvermijdelijk
Zes Wageningse studierichtingen lijken de komende fusiegolf te weerstaan. Moleculaire wetenschappen, Biologie en Economie van landbouw en milieu moeten zich kunnen blijven spiegelen aan hun landelijke tegenhangers. Een zelfstandige opleiding Zootechniek is onmisbaar voor de LUW, voor Huishoud- en consumentenwetenschappen is geen logische partner als Economie een zelfstandige opleiding blijft, en Voeding van de mens blijft zelfstandig
Dan resteren twaalf opleidingen. Daarvan staan er zes positief tegenover een fusie. De plantenrichtingen, Plantenteeltwetenschappen en Plantenveredeling en gewasbescherming, zijn al jaren zo klein dat samengaan onvermijdelijk is. De betrokken onderwijscommissies (roc's) waren dan ook niet verrast door het voorstel van de raad van bestuur om ze samen te voegen. Over de nieuwe naam denken ze na en de indeling van de propedeuse zal wat hoofdbrekens kosten, maar de roc-voorzitters dr ir Willem Takken en dr ir Uulke van Meeteren zien een gezamenlijke propedeuse wel zitten. Als de nieuwe richting vijf jaar mag duren, levert de fusie de richting Plantenveredeling en gewasbescherming een extra studiejaar op
Ook de twee tropenrichtingen, Tropisch landgebruik en Rurale ontwikkelingsstudies, praten al langer met elkaar over een mogelijke samenwerking. Tot vijf jaar geleden hadden beide opleidingen een gezamenlijke propedeuse, maar de laatste jaren zijn de opleidingen verder uit elkaar gedreven. Rurale ontwikkelingsstudies zag in de vier jaar geen ruimte om interdisciplinaire vakken met zusterstudie Tropisch landgebruik te plannen en tegelijkertijd een degelijke disciplinaire basis te geven. Tijd was ons voornaamste knelpunt, zegt roc-voorzitter dr ir Henk Moll. Als we een extra studiejaar krijgen in een gezamenlijke opleiding, zie ik wel mogelijkheden om in de propedeuse samen te werken.
Onbespreekbaar
Zijn collega van Tropisch landgebruik, dr ir Frans Huibers, ziet Rurale ontwikkelingsstudies als een logische partner. De VSNU heeft voorgesteld om de studie samen te voegen met andere landgebruiksrichtingen, maar dat ziet Huibers niet zitten. Onze opleiding trekt een speciale groep studenten. Die zijn op zoek naar een ontwikkelingsgerichte opleiding. Als wij het woordje tropisch uit de naam schrappen, kost ons dat een flink deel van onze studenten. Uit een enquete onder eerstejaars bleek dat de studenten van beide tropenrichtingen interdisciplinair onderwijs erg op prijs stellen
Voorts lijken de twee kleine technische opleidingen, Landbouwtechnische wetenschappen en Agrosysteemkunde, genegen om samen te werken. Ze trekken samen niet meer dan dertig studenten per jaar. In het voorstel van de VSNU staan de opleidingen los van elkaar. Landbouwtechnicus prof. dr Uwe Perdok was daarover verrast. Een fusie met Agrosysteemkunde was het eerste wat in mij op kwam toen ik las dat het aantal studierichtingen naar beneden moest. Een fusie van Landbouwtechniek met Agrosysteemkunde ligt volgens hem meer voor de hand dan met Bioprocestechnologie en Levensmiddelentechnologie, zoals de VSNU voorstelt
Perdok krijgt bijval uit het Biotechnion. Het onderbrengen van Landbouwtechniek bij Levensmiddelentechnologie en Bioprocestechnologie zal wel een foutje van de VSNU zijn, denken ze. Het is in ieder geval totaal onbespreekbaar voor bioprocestechnoloog dr ir Henk van den Broek
De drie koppeltjes (de plantwetenschappen, de tropenopleidingen en de twee kleine technische opleidingen) zouden ervoor zorgen dat het aantal opleidingen van de LUW afneemt van achttien naar vijftien. Nog te veel dus. Andere partners zitten echter niet te wachten op een eventuele fusie
Profileren
Het onderwijsinstituut Omgevingswetenschappen is met zeven opleidingen het grootste instituut van de LUW. Directeur prof. dr Adri Dietvorst was verrast door de plannen van de VSNU. Hij wil de komende maanden nadenken over een geheel vernieuwd opleidingenaanbod van zijn instituut. Als het dan toch op de schop moet, doe ik het liever in een keer goed. Ik wil vanuit de omgevingswetenschappen nadenken over de vraag: welke thema's hebben we en welke opleidingen horen daarbij?
Landschapsarchitect prof. ir Klaas Kerkstra kan wel leven met een gezamenlijke propedeuse Omgevingswetenschappen. Hij zit er niet op te wachten, maar als de VSNU dit wil, moet het kunnen. Voorwaarde is dat de opleidingen zich na de propedeuse voldoende kunnen profileren
Hij staat voorlopig alleen met die mening. Bos- en natuurbeheer zit niet te wachten op een fusie na de recent verworven populariteit. De opleiding verdubbelde dit jaar en is nu qua instroom de tweede richting van de LUW. En de twee milieurichtingen, Milieuhygiene en Bodem, water en atmosfeer (BWA), zien niets in een fusie, omdat de opleidingen te veel van karakter verschillen
Milieuhygiene is meer gericht op chemische en biologische processen, terwijl wij ons bezig houden met meer wiskundige en fysische kanten van het milieu, legt roc-voorzitter dr ir Ruurd Koopman van BWA uit. Bovendien heeft Milieuhygiene specialisaties zoals milieu, arbeid en gezondheid die in het geheel niet terugkomen bij BWA. Koopmans is bang dat een brede opleiding de selectieve werking van de propedeuse in gevaar brengt. Je kunt dan alleen nog maar inleidende vakken programmeren. We waren net zo blij dat we daar van af waren.
Tweederangs
Bovendien denkt Koopmans dat de LUW in eigen vlees snijdt door het aantal studierichtingen terug te brengen. De herkenbaarheid van de opleidingen zal afnemen en daardoor zullen nog minder studenten naar Wageningen komen. Inkrimpen is heel gevaarlijk met een instroom van zevenhonderd studenten. Wij zitten toch al opgezadeld met dat tuttige landbouwimago, waardoor veel middelbare scholieren niet eens naar onze opleidingen kijken. Koopmans hoopt dat het bestuur zich hard zal opstellen richting het ministerie over de aangekondigde bezuinigingen en het aantal studierichtingen. Als we doen wat de bestuurders uit Den Haag willen, betekent dat het einde van de universiteit. Er is echt geen ruimte meer om te bezuinigen. Dat zal ten koste gaan van de kwaliteit van het onderwijs. Dan zakken we naar tweederangs hbo-niveau.
Ook de opleidingen Levensmiddelentechnologie en Bioprocestechnologie verschillen volgens de betrokkenen te veel om te kunnen fuseren. Bioprocestechnologie heeft twee poten, een technologische en een moleculair-biologische. Met de eerste poot voelen wij ons verwant, maar de tweede heeft niets met ons te maken, zegt de voorzitter van de roc Levensmiddelentechnologie, dr ir Tiny van Boekel
Ook zijn collega Henk van den Broek van Bioprocestechnologie is fel tegen. Wij trekken twee verschillende groepen studenten. Dat bleek volgens hem bij de oprichting van Bioprocestechnologie in 1990. De opleiding trok meer dan vijftig studenten, zonder dat Levensmiddelentechnologie daaronder leed. Bioprocestechnologie kenmerkt zich juist door de verwevenheid van biologische kennis en procestechnologie. Dat is wezenlijk anders dan levensmiddelentechnologie. De winnaar bij een eventuele fusie is de technische universiteit in Delft, denkt Van den Broek. Delft is bezig met een eigen opleiding Bioprocestechnologie en zal er met de studenten vandoor gaan
Meer dan drie echte liefdes zijn er dus niet te vinden in het Wageningse onderwijsland. Als het college van bestuur het aantal opleidingen wil terugbrengen tot minder dan vijftien, zal het een aantal huwelijken moeten afdwingen

Re:ageer