Wetenschap - 5 december 1996

Te Giffel

Te Giffel

Zenuwziekte na eten kip. Dat was althans een kop op de voorpagina van het Algemeen Dagblad. De bacterie Campylobacter blijkt de ziekte Guillain-Barre te kunnen veroorzaken. Nieuw of een mediahype?


Het syndroom ontstaat als gevolg van infecties. Een besmetting met Campylobacter, die in kip voorkomt, veroorzaakt twintig tot dertig procent van de gevallen van Guillain-Barre. De afgelopen anderhalf jaar zijn er al erg veel wetenschappelijke publicaties over dit probleem verschenen. Het lijkt erop dat de antistoffen die het lichaam produceert om de indringer te bestrijden zich hechten aan zenuwcellen, waardoor verlamming optreedt. Het syndroom kan ook het gevolg zijn van een virusinfectie.

Ik hoop natuurlijk dat we ooit Campylobacter uit de voedselketen kunnen verwijderen, maar dat zal erg lastig zijn. De bacterie komt op tal van plaatsen in de keten binnen en in slachthuizen vindt bovendien kruisbesmetting plaats. Overigens is het echt waar dat er geen enkel probleem meer is als je kippenvlees goed verhit, omdat de bacterie geen toxine produceert.

Dat geldt bijvoorbeeld niet voor mijn promotieonderwerp, Bacillus cereus. Deze bodembacterie komt voor in rijst en kruiden en overleeft verhitting als een spore. De bacterie veroorzaakt een toxine en die is de oorzaak van voedselvergiftigingen na het eten van Chinese maaltijden. Er is niet zoveel aandacht voor, omdat de voedselvergiftiging een dag later meestal weer voorbij is.

Het blijkt dat cereus ook voorkomt in melk en het pasteuriseren overleeft. Hij is verantwoordelijk voor het bederven van de melk in de koelkast, omdat hij ook groeit bij een graad of zeven, de meest voorkomende temperatuur bij melk in een koelkast.

Ik heb een moleculaire techniek ontwikkeld om Bacillus cereus goed te detecteren, want dat was vrij lastig. Hij lijkt nogal op Bacillus thuringiensis, die als insecticide wordt gebruikt in de biologische bestrijding. Ook thuringiensis produceert een toxine. We gingen ervan uit dat die altijd in kristalvorm in de cel aanwezig is, maar dat is niet waar. In een aantal gevallen worden ook andere toxinevormen geproduceerd; het zou mij niet verbazen als die verantwoordelijk zijn voor voedselvergiftiging als gevolg van het eten van groenten waar met behulp van thuringiensis insecten zijn bestreden.

Re:ageer