Wetenschap - 8 februari 1996

Student krijgt minder keuze, maar kan meer eisen

Student krijgt minder keuze, maar kan meer eisen

Raadsleden evalueren Onderwijs 2000

Leidt de aanstaande herprogrammering van het onderwijs tot kwaliteitsverbetering of wordt het alleen maar efficienter, sneller, korter en minder flexibel? Vier studenten uit de universiteitsraad, Marieke Kassenberg, Martine Segers, Pirjo de Winter en Timmo Gaasbeek, maken de balans op na een jaar discussie. De gemiddelde student krijgt het beter, maar de student die zelf het programma wil samenstellen, krijgt het slechter.


De meeste veranderingen die voortkomen uit de beleidsnota Onderwijs 2000, gelden alleen voor studenten die in september vorig jaar met de studie zijn begonnen. Wel krijgen alle studenten vanaf september 1997 met een nieuw jaarrooster te maken. De huidige trimesters worden afgeschaft. De eerste twee trimesters worden in tweeen geknipt, zodat vijf onderwijsperioden ontstaan, elk afgesloten met een examenperiode.

Volgens de student-raadsleden is de opdeling in kleinere periodes in het voordeel van studenten. Ze kunnen de examens beter voorbereiden, doordat de stof niet ver is weggezakt, en kunnen hun examenstress spreiden over vijf in plaats van drie perioden. Daar staat tegenover dat stress dus wel vaker zal voorkomen. Het zal van het studeergedrag van de individuele student afhangen of het een nadeel of voordeel wordt.

Voor alle studenten zal het echter moeilijker worden om elke periode een goed passend collegeschema in elkaar te zetten. Bood een richting vroeger bijvoorbeeld dertig vakken per trimester aan, waaruit de studenten er zeven konden kiezen, dan biedt de richting nu nog vijftien vakken voor de volgende zes weken aan.

Per periode worden dus minder vakken aangeboden, waarmee de student zijn veertigurige werkweek kan opvullen.

Herkansing

Ook het aantal examenperiodes neemt af; in de toekomst is nog maar een herkansing mogelijk, na de zomervakantie. De studentenfracties hebben in de raad tevergeefs geprobeerd om meerdere examenperiodes te behouden. Toch valt voor de beperking van het aantal herkansingen ook wel wat te zeggen, meent Marieke Kassenberg. Studenten willen nu vaak heel veel examens doen in een periode en halen dan vervolgens niets. Anderzijds is het goed om snel na het missen van een vak een herkansing te krijgen. Wij pleitten daarom voor een herkansing per periode. Dat voorstel heeft het niet gehaald."

De vier raadsleden hopen dat de huidige generatie studenten ook wat gaat merken van de nieuwe manier waarop studierichtingen geld krijgen voor het onderwijs. De PSF heeft zich zeer intensief bemoeid met de nieuwe verdeelsystematiek. Voortaan krijgt een vakgroep direct capaciteit voor een bepaald vak. Martine Segers: Het komt wel eens voor dat een dictaat meer dan tien jaar oud is. Docenten verdedigen zich dan met het argument dat ze het zo druk hebben en niet aan vernieuwen zijn toegekomen. Dat argument geldt dus niet meer, want ze hebben genoeg voor dat vak betaald gekregen."

Een ander mogelijk voordeel voor studenten is dat de overlap tussen onderwijselementen uit het aanbod wordt gehaald. Er is voor docenten een financieel argument gekomen om hun vakken op elkaar af te stemmen. En nadeel van deze systematiek is dat ook de hobbyvakken verdwijnen", meent Segers. Soms geven enthousiaste docenten een heel leuk vak voor een klein groepje studenten. Die vakken zijn niet altijd belangrijk, maar wel heel interessant, omdat het echt de hobby is van de docent. Wij zijn bang dat dit soort vakken zullen verdwijnen."

Voorkennis

Een verbetering, op het laatste moment binnengehaald door de raadsstudenten, is dat docenten voortaan geen voorkennis mogen eisen bij een vak. De vereiste voorkennis wordt veranderd in veronderstelde voorkennis. Een ogenschijnlijk klein puntje, maar dit voorkomt onnodige vertraging als een student bijvoorbeeld al wel de voorkennis heeft, maar het examen nog niet heeft gehaald.

Verreweg de meeste veranderingen ten opzichte van de huidige programma's gelden voor studenten die afgelopen september zijn begonnen. Behalve de knellende studiefinanciering krijgen ze te maken met onderwijsblokken, minder vrije keuze, vijf- en vierjarige programma's en het verdwijnen van de vrije specialisatie.

Rompprogramma

In plaats van een vrije specialisatie is er nu een vrij doctoraal gekomen. En dat is volgens de studenten meer dan een verschil in naam. Studenten kunnen straks na het rompprogramma de vrije specialisatie kiezen als ze iets anders willen dan een beschreven programma. Het vrije doctoraal is eenvoudig te realiseren, omdat alleen aan de eis van een afstudeervak en genoeg studiepunten voldaan hoeft te worden.

Pirjo de Winkel: Probleem is echter dat studenten aan het eind van het tweede jaar bij een speciale commissie moeten opgeven dat ze het vrije doctoraal gaan doen. In het derde of vierde studiejaar besluiten kan niet meer. De drempel om een eigen pakket samen te stellen, wordt een stukje hoger."

Timmo Gaasbeek: Natuurlijk is het goed om snel tijdens je studie te weten wat je wilt, maar niet iedereen weet dat. Bovendien wordt bij een aantal richtingen de vrije specialisatie heel nadrukkelijk gebruikt voor profielen. Die mogelijkheid vervalt nu." Het stoort de vier studenten vooral dat de vrije specialisatie zonder veel discussie is afgeschaft en dat de LUW-bestuurders nu net doen alsof het vrije doctoraal even veel mogelijkheden biedt.

Gedragscode

Dan de onderwijsblokken. Elke studierichting moet tenminste een thematisch blok in het programma opnemen en de elf studierichtingen die vijf jaar duren, moeten daarnaast een beroepsvoorbereidend blok opnemen. Deze laatste onderwijselementen kunnen heel aardige worden, menen de vier studenten. Ze hebben al gehoord dat de veetelers een blok met ondermeer ethiek voorbereiden en dat de bioprocestechnologen aandacht willen besteden aan een gedragscode voor hun beroepsgroep.

Over de invulling van het thematische blok zijn de studenten minder enthousiast. Deze blokken zijn bedoeld om de aansluiting tussen cursorische vakken en afstudeervakken te verbeteren. Nu er slechts een thematisch blok per studierichting komt, mogelijk gelieerd aan een van de specialisaties, bestaat de kans dat niet alle studenten zo'n thematisch blok moeten volgen. Volgens de studenten moet elke specialisatie een eigen blok krijgen.

Rest nog het actiepunt bij uitstek onder studenten: de vrije keuze. Vorig jaar dreigde de PSF nog uit de raad te stappen, omdat de keuzeruimte werd beperkt. De huidige fractie is beduidend milder. Nog hebben studenten ongeveer 42 studiepunten aan vrije keuze, maar die is ingeperkt omdat er naast een groot afstudeervak van 21 studiepunten ook nog een 15-punts vak gedaan moet worden. Maar, zo redeneren de vier studenten, in de praktijk doet eigenlijk bijna elke student al een tweede afstudeervak in de vrije keuze. Alleen diegenen die maar een afstudeervak willen doen, wordt nu iets extra's opgelegd.

Re:ageer