Wetenschap - 1 juni 1995

Standaardisatie van levensmiddelen roept ethische vragen op

Standaardisatie van levensmiddelen roept ethische vragen op

Vastgestelde eisen aan levensmiddelen, zoals een maximale hoeveelheid verzadigd vet in bakolie, of een minimaal eiwitgehalte in graan, roepen belangrijke politieke en ethische vragen op. Aldus de Amerikaanse socioloog prof dr L. Bush op het congres Agrarian questions.

Bush wees erop hoe door toegenomen standaardisatie in de supermarkten over de hele wereld, steeds meer dezelfde produkten liggen met precies dezelfde inhoud. Hij concludeerde dat arbeiders internationaal meer hetzelfde werk doen, dat produkttesten meer worden gestandaardiseerd, dat consumenten meer op elkaar gaan lijken, evenals de omgevingen waarin de produkten worden geteeld of verwerkt

Vroeger, vergeleek Bush, bepaalde de bakker welk graan hij accepteerde. Vanaf echter het moment dat er een chemische test kwam om het eiwitgehalte te bepalen kwam er een minimumstandaard eiwitgehalte voor bakgraan. In 1975 moest het hele proces broodbakken aan minimumeisen voldoen, tot aan het gist toe. De discipline en gedragsveranderingen die worden gevraagd met het invoeren van een standaard, zijn vaak heel groot."

Bush stelde voor om bij elke nieuwe standaard zich af te vragen wie erbij gaat winnen en wie erbij zal verliezen waar het gaat om leefstijl, geld en status. Kleinschalige produktie met lokale afzet, kent andere standaards dan de industriele voedselproduktie voor supermarkten, analyseerde de socioloog. Een ethische vraag is dan ook wat de balans moet zijn tussen lokale en globale voedselproduktie? En hoe moet dan de markt worden gestructureerd, om een rechtvaardige verdeling tussen beide te verzekeren?"

Uit de zaal wierp een discussiant tegen dat er, door de toegenomen technische mogelijkheden, tegenwoordig juist meer verschillende produkten komen. De socioloog relativeerde deze trend door er op te wijzen dat een nieuw stofje in creme nog geen wezenlijk andere creme geeft. Hij gaf toe dat veel standaards afkomstig zijn van consumentenorganisaties, gezondheids- en milieu-organisaties. Maar daarmee was nog niet het type participatie bereikt dat hij voorstond: De consument bestaat niet. Elk individu heeft zijn eigen notie van kwaliteit."

Re:ageer