Wetenschap - 1 februari 1996

Schuurman

Schuurman

In de nieuwe wetsvoorstellen voor de universitaire bestuursstructuur lijkt de centrale rol van wetenschappers uitgespeeld. Zeker nu ook het college van decanen uit de wet wordt geschrapt. Is dit een grote breuk met de historie?

Ik vind het meest opvallende dat er zo weinig discussie over is. Het is geen item. Je ziet een verschuiving van de zeggenschap van en door wetenschappers naar formele bestuursorganen. Dat is een geweldige breuk met het recente verleden, met de door minister Veringa ontworpen bestuursstructuur: een parlementair model met zoveel mogelijk inspraak en medezeggenschap van direct betrokkenen. Dat was een gevolg van de acties tussen 1968 en 1970; in feite een democratiseringsopstand van met name de medewerkers tegen de hoogleraren en de senaat. Wetenschappelijk medewerkers hebben toen gewonnen. Zonder de acties van studenten was dat overigens nooit gelukt.

Het resultaat was dat de verantwoordelijkheid voor onderwijs en onderzoek werd gelegd bij de vakgroep in plaats van bij de leerstoel. Een vakgroep was een verzameling medewerkers rondom een hoogleraar. Die groep kon betrekkelijk autonoom het inhoudelijk beleid vaststellen, al moest de universiteitsraad dat toetsen en goedkeuren. Het vakgroepsmodel is overigens in de loop der jaren uitgehold, doordat de groepen steeds groter werden. Dat maakte die directe invloed en betrokkenheid minder en minder.

Een van de argumenten om de verantwoordelijkheden anders te delegeren is dat wetenschappers dan niet autonoom in ivoren torens kunnen doen en laten wat ze willen. Maar dat beeld klopt niet. Wetenschappers hebben altijd in de samenleving gestaan; hebben er altijd mee gecommuniceerd. In de jaren zestig is bijvoorbeeld veel onderzoek gedaan naar de geschiedenis van economische groei. En nu gaat het om milieuproblemen in het verleden. Met maatschappelijke veranderingen veranderen ook de vragen die wij aan de geschiedenis stellen.

Wie vertegenwoordigt straks die samenleving in de bedrijfsmatige opzet? Kennelijk dat nieuwe bestuur. Heeft dat dan wel affiniteit met de maatschappelijke vragen? Het is in de loop der geschiedenis altijd zo geweest dat niet buitenstaanders, maar wetenschappers uitmaakten wat er diende te gebeuren. Ik vind dus een bedrijfsmatig model niet nodig. Bij fundamenteel onderzoek moet je affiniteit hebben met je onderwerp; dat leidt tot de beste resultaten.

Wetenschappers komen niet tegen de nieuwe structuur in het geweer omdat ze momenteel de steun van de studenten ontberen. Ik denk ook dat het ze ontbreekt aan kennis van het recente verleden.

Re:ageer