Wetenschap - 7 maart 1996

Schuilenburg, verslaafd aan de Landbouwuniversiteit

Schuilenburg, verslaafd aan de Landbouwuniversiteit

Scheidend FEZ-directeur: universiteit weg bij landbouwministerie

Vertrekkend financieel directeur John Schuilenburg heeft de LUW erg weten te waarderen, maar is toe aan een nieuwe uitdaging. Het topmanagement van de LUW behoeft vers bloed, vindt hij. En misschien moet de LUW onder het ministerie van Onderwijs vallen, want het landbouwministerie ontbeert kennis en warmte op onderwijsgebied.


De LUW moet zich afvragen of ze toch niet liever onder het ministerie van Onderwijs wil vallen

Afgelopen week begon drs Harm Rozema als interim-manager bij de afdeling Financiele en economische zaken (FEZ) van de Landbouwuniversiteit. Hij volgt John Schuilenburg op, die per 1 april ook zijn overkoepelende functie als directeur Materiele zaken verruilt voor een betrekking bij het Nederlands Rundvee Syndicaat. Ik vermaak me nog elk moment", vertelt Schuilenburg. Maar ik heb nooit de ambitie gehad om verder te komen dan hoofd FEZ."

Schuilenburg studeerde Bestuurskunde aan de Universiteit Twente en zette samen met vrienden een adviesbureau op. Toen hij in 1988 als hoofd Organisatie en efficiency van de afdeling FEZ bij de LUW binnenkwam, kon hij zijn gehele garderobe aanpassen. Als ik mijn blauwe kostuum met das aandeed, vroegen collega's hier of ik soms naar een begrafenis moest. Er waren duidelijke cultuurverschillen met Twente. In Wageningen viel me de onderlinge verbondenheid en de openheid op. Kijk, aan de LUW bestaat een controverse tussen de faculteit en het bureau, net als op andere universiteiten. Maar als je gaat praten met de vakgroepen, merk je een grote openheid."

Wageningen werkt verslavend. De kick hier is de gedrevenheid van mensen, vanuit de vraagstukken over landbouw en milieu die er liggen. Het is allemaal zo tastbaar: je loopt door een polder, je kijkt eens door een NMR-apparaat. Neem de energie-opwekking uit planten; daar kan ik me iets bij voorstellen. Dat geldt voor veel meer terreinen; zie de toekomstscenario's van Rabbinge. We hebben hier begaafde denkers zitten die tot de mondiale top behoren. De positie van Wageningen in de wereld is iets om trots op te zijn."

Meisterstuck

Na deze lofzang op zijn huidige werkgever lijkt het vreemd dat hij weg gaat. Ik ben heel ambitieus en wilde aan de LUW een proeve van bekwaamheid afleggen, een Meisterstuck. Dat heb ik vorig jaar vier keer gedaan. Ik heb meegeholpen aan het Masterplan en Millennium is ingevoerd. Op verzekeringsgebied heb ik oorlog gevoerd en een behoorlijke vrijheid voor de universiteiten bij de collectieve verzekeringen geregeld. En tot slot is het sociaal beleid ingevoerd. Ik dacht: beter dan dat kan ik niet. Eind vorig jaar had ik het idee dat ik op de automatische piloot vloog. Dat is slecht voor mezelf en op termijn slecht voor de organisatie. Het klinkt zo cliche, maar ik wil een nieuwe uitdaging."

Schuilenburg heeft bijna acht jaar aan de LUW gewerkt. Van de huidige lichting directeuren is hij als laatste aangesteld en als eerste gaat hij weer weg. Wat zegt dat over het topmanagement van de universiteit? Daar kunnen teeltkundigen hele wijze dingen over zeggen", vindt Schuilenburg.

Soms betekent inteelt een verbetering van het ras; soms worden er eigenschappen uit geselecteerd die je weer van buiten moet halen, gelet op de veranderende omstandigheden", zegt hij diplomatiek. Ik begrijp waarom mensen op de LUW blijven zitten: het is verslavend. Maar soms is jong bloed nodig, moet je visies van andere organisaties injecteren. Laat maar eens iemand binnenkomen met een andere visie, want bij onszelf vinden we altijd bevestiging. Het heeft mijn voorkeur dat mijn opvolger van buiten komt, al mag ik natuurlijk niet over mijn graf heen regeren."

De hoofdboekhouder heeft het LUW-beleid de afgelopen jaren mede bepaald, maar vindt eigenlijk dat de universiteit te veel vanuit een financiele optiek is aangestuurd. We zijn over vier jaar financieel gezond, daar maak ik me geen zorgen over. Maar dan: wat stel je centraal als universiteit? De afgelopen jaren lag het primaat heel sterk bij de financien. Dan krijg je de angst dat de LUW wordt geregeerd door boekhouders. Daar heb je niets aan. We weten perfect wat alles kost, maar als de afweging steeds is Wat levert het op?, dan is dat niet goed. Het fundamentele onderzoek is de essentie van de universiteit."

Anders gezegd: we hadden 325 miljoen per jaar ter beschikking en straks is dat nog 305 miljoen. Het accent ligt nu heel erg op het tekort, die twintig miljoen, maar je moet kijken wat je met die 305 miljoen allemaal kunt doen. Er is geen noodzaak om de botte bijl te hanteren, je kunt vasthouden aan de essentie van de universiteit."

Vakgroepsfusies

Schuilenburg denkt dat het beleidsmatig de goede kant op gaat, nu de LUW integraal management wil invoeren. Financien is niet de kernactiviteit, maar onderwijs en onderzoek. De koppeling van het bestuur van onderwijs en onderzoek aan het beheer van personeel en geld, dat is de essentie van de nieuwe bestuursopzet. We kunnen dan maximaal decentraliseren. Mijn idee is: zet de vakgroepsfusies zwaarder aan en leg daar de verantwoordelijkheid. Op de vakgroepen vindt namelijk het werk plaats; de onderwijs- en onderzoeksinstituten zijn bijna virtuele entiteiten."

Deze decentralisatie zal effecten hebben op het bureau, meent de scheidende directeur. Je kunt het huisvestingsbeleid decentraliseren, evenals het budget voor de energiekosten. Die kosten beheers je niet als je centraal afrekent; je moet het budget geven aan degene die de kosten kan beinvloeden."

Als gevolg kan het aantal vergaderingen afnemen op de derde verdieping van het bestuurscentrum, tussen directeuren, hoofden en andere coordinatoren, verwacht Schuilenburg. Je hoeft aan de LUW ook niet trots te zijn op de titel directeur. We hebben er minstens twintig, en een hoop anderen die zich directeur voelen. Het is een inflatoir begrip."

Ik zet ook geen functie op mijn kaartje; het gaat mij om het werk dat je doet, waar je verantwoordelijk voor bent. In het organisatiemanagement zie je nu twee tendensen: verplatting en ontstaffing. Het middenkader van organisaties wordt verkleind en de toegevoegde waarde van stafafdelingen wordt minder hoog ingeschat dan vroeger. Die waarde staat nooit vast, want de omgeving is dynamisch, zodat je voortdurend suboptimale oplossingen creeert."

Crisis

Is die wijsheid hem nog van pas gekomen bij de moeizame introductie van Millennium, het financieel administratiesysteem van de LUW? Schuilenburg, nu peinzend: ...Dat was niet optimaal, klopt. Ik heb de kennisoverdracht onderschat, het overbrengen van de mogelijkheden van het systeem, het scholingstraject. Ik heb ook gemerkt dat je vaart op de koers van externe adviseurs, de wijzen uit het westen. Maar op den duur weten de eigen mensen meer dan de externe consultants. Het project was dusdanig complex dat het beheren en beheersen een gigantische klus was. Ik had het gevoel dat ik als een goochelaar tientallen borden op stangetjes draaiende moest houden; je holt de hele tijd heen en weer."

Vorig jaar zomer was het crisis, bekent Schuilenburg terugkijkend. Het was de dood of de gladiolen, ook bestuurlijk gezien. Er lag een harde toezegging aan de universiteitsraad dat de uitdraai uit het systeem na de zomer zou kloppen. Dat is gelukt. Maar ik zou anders niet zijn weggegaan, hoor. Ik loop niet weg voor problemen. Begin vorig jaar wist ik dat Millennium op basaal niveau in orde was; de eerste saldibalans sloot. Daarna ga je bouwen om de wensen van de gebruikers te honoreren. Het systeem zal waarschijnlijk nooit af zijn, het blijft suboptimaal. Maar wat we nu binnen de LUW hebben ontwikkeld voor de projectadministratie zit zo goed in elkaar dat een stuk of zes andere universiteiten het ook willen hebben. Ik heb direct gezegd: dit ga ik verkopen. De weddenschap daarover heeft me inmiddels een hoop drank opgeleverd."

Bedreigingen

Schuilenburg heeft geen frustraties overgehouden aan de introductie van Millennium en is ook anderszins positief over de universiteit. Nee, als hij bedreigingen ziet voor de LUW, dan komen die van buiten, van het ministerie van Landbouw, natuurbeheer en visserij. De LUW moet zich sterk afvragen of ze toch niet liever onder het ministerie van Onderwijs wil vallen", poneert hij als krachtige uitsmijter.

Wat is er loos tussen LUW en ministerie? Ik krijg te veel signalen dat het warm kloppend hart voor de LUW op het ministerie er niet meer is", stelt Schuilenburg. Nu wordt er weer beweerd dat de LUW sterk wordt overgefinancierd. Dat is niet zo. We hebben dat de afgelopen jaren geregeld uitgerekend en met minister Bukman is er nog een beleidsafspraak over gemaakt. Maar het ministerie begint er weer over. Die discussie over de financiering moet eens afgelopen zijn."

Volgens Schuilenburg is de LUW slecht bekend bij de Directie wetenschap en kennisoverdracht (DWK) van het ministerie. De twee DWK-medewerkers die de universiteit en het hoger onderwijs goed kennen, vertrekken. En daar komt niets voor terug." Schuilenburg is bang dat de beleidsafspraak uit 1993, toen LNV aangaf dat de bezuiniging uit het paarse regeerakkoord de laatste zou zijn, nu weer wordt opengebroken. LNV zoekt weer argumenten; onze studenten zouden te duur zijn. Wellicht klopt het hart van dr L. van Vloten-Doting, de directeur van Wetenschap en kennisoverdracht, harder voor de Dienst landbouwkundig onderzoek dan voor de LUW", speculeert Schuilenburg. Hij heeft voorgesteld twee LUW-medewerkers bij het ministerie te detacheren. Om informatie over te dragen. Wij moeten meer informatie geven, maar het probleem is ook dat LNV geen informatie vraagt."

Schuilenburg meent dat LUW en DLO best kunnen bezuinigen, als ze een aantal diensten integreren. Dan praat je over efficientie en organisatie; dat is ten principale een geheel andere insteek. Je hebt dan misschien geen twee afdelingen Financiele en economische zaken meer nodig en ook het huisvestingsbeleid kan worden geintegreerd. We spelen nu als twee organisaties op een klein stukje grond. Kortom, we kunnen dan op de overhead bezuinigen, betere prijsafspraken maken door de vergroting van het volume. Dan hoef je niet te bezuinigen op het primaire proces, waar de organisaties hun bestaansrecht aan ontlenen."

Re:ageer