Wetenschap - 3 december 1998

Resistente bacterien

Resistente bacterien

Resistente bacterien
De Commissie Genetische Modificatie is van mening dat vijf antibiotica-resistentiegenen die veel gebruikt worden bij de ontwikkeling van transgene landbouwgewassen, geen gevaar opleveren voor mensen. Toch zijn critici bang dat bacterien in de bodem en in de darmflora van mens en dier die resistenties overnemen. Is dat gevaar groot?
Er is geen reden om bang te zijn voor negatieve effecten van ingebouwde resistentiegenen, want die genen komen van nature al in bacterien voor. Veel bacterien en schimmels in de bodem produceren antibiotica, dus daar zitten van nature ook veel resistentiegenen in de buurt. Kanamycine-resistentie bijvoorbeeld komt in veel bodembacterien voor. Ampicilline-resistentie heeft de mens misschien al duizend jaren in zijn darmen
De overstap van genen uit planten op bacterien is theoretisch mogelijk. Net zoals het theoretisch mogelijk is dat een tafel vliegt. Een tafel kan vliegen, als alle moleculen op hetzelfde moment dezelfde kant op bewegen, maar de kans dat iemand dat waarneemt is onwaarschijnlijk klein
Het proces van resistentieoverdracht bestaat; het treedt op met lage frequentie. Maar dat geldt ook voor niet-transgene aardappelen. We eten al honderden jaren aardappelen, maar we hebben nog nooit geconstateerd dan onze bacterien aardappelgenen hebben opgepikt. Bacterien zullen DNA eerder opeten dan inbouwen in hun eigen DNA
De kans dat bacterien in de darm een transgeen resistentiegen oppikken is niet groter dan de kans op overname van een gewoon gen, want je mag genen alleen inbouwen op plekken waar ze niet makkelijk overdraagbaar zijn
Stel dat je een transgene aardappel eet met kanamycine-resistentie. Het merendeel van het DNA is al afgebroken voordat die aardappel bij de darmflora in de buurt komt. Stel dat een op de honderdduizend bacterien dat resistentiegen krijgt. Dan moet die bacterie zich ook nog zien te handhaven in de darm - vaak is de bacterie er al uit voor zij de kans daartoe krijgt. Want die resistente bacterie heeft geen selectievoordeel boven andere bacterien. De resistentie geeft alleen voordeel als je de betreffende antibiotica al in je maagdarmsysteem hebt, dus als je een antibioticumkuur volgt
De kans dat resistentie overgedragen wordt in de bodem is kleiner dan in de darm, want in de darm is de bacteriedichtheid een factor honderd tot duizend groter dan in de bodem. DNA-overdracht van de ene bacterie naar de andere is afhankelijk van de dichtheid. Bovendien hebben bodembacterien die resistenties vaak al. De grond zit boordevol antibioticaproducenten en in hun omgeving zijn resistente bacterien in het voordeel

Re:ageer