Wetenschap - 6 maart 1997

Promoties

Promoties

Promoties
Vitamine B te veranderen met antilichamen
Enzymen zijn eiwitten die reacties versnellen. De industrie gebruikt ze bijvoorbeeld in wasmiddelen voor het afbreken van eiwit- en vetvlekken en in wijn en sap om celwandresten te verwijderen. Dr Yvonne Bruggeman, die 5 maart promoveerde bij biochemicus dr N.C.M. Laane, is er gedeeltelijk in geslaagd een kunstmatig enzym te maken dat een zogeheten redoxreactie kan katalyseren, een reactie waarbij elektronen worden overgedragen
Natuurlijke enzymen kunnen slecht tegen temperatuur- of zuurgraadverhoging. Daarnaast zijn er voor veel industriele processen geen enzymen beschikbaar. Onderzoekers proberen daarom enzymen na te maken, ondermeer via het selecteren van antilichamen. Antilichamen, die worden opgewekt om soortvreemde stoffen onschadelijk te maken, zijn net als enzymen eiwitten die binden aan andere eiwitten
Bruggeman probeerde een enzym te maken dat de overdracht van elektronen versnelt. Dat is extra moeilijk, omdat zulke redoxenzymen niet tegen zuurstof kunnen. Ze koos voor het namaken van een enzym dat de omzetting van flavine versnelt, een stof die veel voorkomt in de vorm van vitamine B
De promovendus gebruikte bacterien waarin bacterievirussen met een stukje DNA, coderend voor een antilichaam, miljoenen verschillende antilichamen produceren. Uit die antilichamen selecteerde ze onder zuurstofloze omstandigheden antilichamen die binden aan flavine
Het lukte Bruggeman een antilichaam te selecteren dat een deel van de elektronenoverdracht beinvloedt. Die stap werd tien keer versneld. Natuurlijke enzymen versnellen diezelfde stap met een factor honderd tot duizend, dus het antilichaam werkt niet optimaal. Maar de promovendus heeft wel aangetoond dat ook redoxreacties met antilichamen zijn te beinvloeden. Voor de industrie is dit interessant, omdat ze graag redoxenzymen wil voor het omzetten van smaak-, geur- en kleurstoffen. (MHs)
Voorlichting alleen helpt milieu niet vooruit
Met voorlichting als zelfstandig beleidsinstrument is het milieu niet te verbeteren. Toch is communicatie van wezenlijk belang in het milieubeleid. Het moet de implementatie van harde milieumaatregelen ondersteunen. Hierbij is het gewenst de burger in het vroeg stadium bij planvorming te betrekken. Een gesloten planvormingsproces werkt niet. Dit concludeert drs R.C.F. van Meegeren, die op 7 maart promoveert bij prof. dr Cees van Woerkum, hoogleraar Voorlichtingskunde
Van Meegeren heeft onderzocht in hoeverre voorlichting en andere vormen van communicatie milieurelevant gedrag van consumenten en producenten kunnen sturen. Volgens hem kan voorlichting als zelfstandig instrument slechts in uitzonderlijke situaties voor beinvloeding van milieugedrag worden gebruikt. Bijvoorbeeld als milieuvoordeel samen gaat met individueel voordeel, als het een kleine moeite is of als sprake is van een zeer gemotiveerde groep die bereid is een hoog offer te accepteren
In andere gevallen heeft een moreel appel op individuele gedragsverandering een kleine kans van slagen, ook al vindt de doelgroep de milieuproblematiek belangrijk
Hiervoor kunnen grosso modo twee strategieen worden gebruikt: het open en het gesloten planvormingsproces. Van Meegeren bekeek in de gemeente Barendrecht hoe het gesloten proces in zijn meest eenvoudige vorm in de praktijk uitwerkt. Daar zijn huishoudens sinds 1993 verplicht hun afval aan te bieden in blauwe zakken die een rijksdaalder per stuk kosten. Daarnaast betalen ze een vast maandelijks bedrag voor de afvalverwerking. Dit afvalbeleid is binnenskamers voorbereid en daarna via voorlichting bekend gemaakt
Uit deze case studie bleek dat het gesloten planproces, zelfs in deze eenvoudige vorm, niet werkt. Bijna de helft van de 399 onderzochte huishoudens had een negatieve houding tegenover de dure zak. Dat werkte afvaltoerisme in de hand
Uit het onderzoek blijkt dat de mate van acceptatie van de maatregel afhangt van de betrokkenheid van de doelgroep. Van Meegeren pleit voor een open proces waarbij de overheid de burger vanaf het begin bij een milieuplan betrekt. Of dit in het algemeen een goede benadering is, moet nog worden onderzocht. Belangrijk knelpunt is het tot standkomen van een goede dialoog met de doelgroep via inspraakavonden. (ASm)

Re:ageer