Wetenschap - 3 juli 1997

Professionalisering van de thuiszorg

Professionalisering van de thuiszorg

Professionalisering van de thuiszorg
Marielle van Duinen, Huishoudstudies
Tien minuten voor het schoonmaken van een toilet. Als het aan thuiszorgorganisatie De Vierstroom ligt, werken haar medewerkers straks volgens vaste protocollen. In zo'n protocol staat bijvoorbeeld nauwkeurig omschreven wat er moet gebeuren bij het schoonmaken van een toilet, hoe vaak het moet gebeuren en waar medewerkers op moeten letten om het werk ergonomisch verantwoord te doen
De protocollen moeten bijdragen aan een professionelere aanpak van het huishoudelijke werk dat medewerkers van De Vierstroom dagelijks verrichten. De Vierstroom is hiervoor het project Schoon met zorg begonnen. Naast protocollen omvat het plan de introductie van een klantenkaart en een scholingsplan voor medewerkers. Tot slot worden de thuiszorgwerkers uitgerust met een standaardpakket schoonmaakmiddelen, die ze in een schoudertas meenemen van het ene adres naar het andere
Thuiszorgmedewerkers van een pilot-project in Krimpen aan de IJssel zijn allerminst enthousiast over het project, zo blijkt tijdens het colloquium van Marielle van Duinen. Van Duinen, die al ruim drie jaar bij De Vierstroom werkt, onderzocht voor haar afstudeervak of er een draagvlak bestaat voor Schoon met zorg.
In twee enquetes, een vooraf en een na het proefproject, peilde Van Duinen de meningen. Vooraf gaven medewerkers Schoon met zorg niet meer dan een magere 5,3. Zes maanden later was deze score niet significant verbeterd. Ook de clienten gaven de plannen aanvankelijk een onvoldoende, maar na afloop waardeerden ze het project met een voorzichtige 6,5
Thuiszorgmedewerkers voelen zich door Schoon met zorg meer werksters in dienst van een schoonmaakbedrijf. Over de protocollen zijn ze slecht te spreken. Meer dan de helft vindt ze weinig zinvol en veel te gedetailleerd. Ook de clienten lijken weinig overtuigd van het nut van de professionalisering. Slechts twintig procent van de klanten vindt dat de hulp door Schoon met zorg is verbeterd
Een deel van de kritiek kwam niet onverwacht. De nadruk op schoonmaaktaken betekent volgens Van Duinen voor de medewerkers een ingrijpende verandering. Vroeger lag de nadruk niet zozeer op de huishoudelijke taken, maar veel meer op het sociale aspect van het werk, weet ze. Ze vertelt van de felle kritiek van een medewerker op de cursus, die voor een deel werd verzorgd door de leverancier van de schoonmaakmiddelen: Ik heb vroeger achter de kassa gezeten, dat is pas echt werk. Schoonmaken kan iedereen.
Aan verbetering van de cursus wordt inmiddels gewerkt. Het door de leverancier van de schoonmaakmiddelen verzorgde deel van de cursus bleek een misser van formaat. Met een lach vertelt Van Duinen hoe een jonge man op een belerende manier aan de vrouwelijke, veelal doorgewinterde thuiszorgmedewerkers ging uitleggen hoe de producten dienen te worden gebruikt
De enquete leverde ook verrassende informatie op. Van Duinen verwachtte dat oudere clienten meer moeite zouden hebben met de professionalisering van de zorg. Het tegendeel bleek waar. Ouderen gaven het project juist een significant hoger cijfer. Op de achterkant van enkele enqueteformulieren vond Van Duinen een mogelijke verklaring: ouderen zijn allang blij dat ze hulp krijgen
Voor werkgever De Vierstroom leverde de uitslag van de enquete geen vrolijk beeld op, constateert begeleider Johan van Ophem tijdens het colloquium. Het draagvlak voor Schoon met zorg is niet groot, erkent Van Duinen. Invoering van het project zonder draagvlak acht ze weinig zinvol. Het is voor medewerkers eenvoudig het project te saboteren. Toch denkt ze dat de thuiszorgorganisatie onder druk van zorgverzekeraars en de toenemende concurrentie met particuliere thuiszorgorganisaties niet aan invoering van een professionaliseringssysteem ontkomt
Van Duinen ziet echter nog wel mogelijkheden om het draagvlak te vergroten. Zo zijn medewerkers enthousiast over het idee van de klantenkaart. Daarop staan gegevens over het gezin: of er huisdieren zijn, wat mensen zelf kunnen doen en waar ze hulp bij nodig hebben. Dat maakt de overdracht van het werk makkelijker
Soms is een andere aanpak vereist. Van Duinen geeft de cursus als voorbeeld. In plaats van het geven van instructies over het gebruik van de middelen, kan bijvoorbeeld ook een kweek worden gemaakt van de bacteriekolonies op een schoonmaakdoekje. Het hoeft niet allemaal zo belerend te zijn.

Re:ageer