Wetenschap - 13 februari 1997

Podium

Podium

Podium
KBB (Kletspraat Bij Borrel)
In het WUB van 30 januari staat commentaar op de beoordeling van het MSc-programma Ecological agriculture, informeel bekend sedert de herfst 1996 en nu dan officieel opgeschreven. Ik weet niet of het commentaar juist is weergegeven. Dat zou mij verbazen bij deze bron, collega prof. dr J.C. van Lenteren. En als het juist is weergegeven, dan weet ik ook waar het vandaan komt, namelijk uit het borrelcircuit vanwaar mij de laatste tijd weer even hardnekkige als pertinent onjuiste praatjes bereiken over de vakgroep Ecologische landbouw in het algemeen. Verder zijn in een aantal officiele verslagen van LUW-instanties bij vergissing verscheidene projecten en prestaties van de vakgroep weggelaten. Dat is per brief steeds rechtgezet door de vakgroep, maar daarmee schiet de lezer natuurlijk niets op
Hier volgen de ware feiten, die ik de lezers van dit blad uiteraard van binnenuit kan leveren, omdat ik sinds drie jaar lid van de vakgroep Ecologische landbouw ben, terwijl ik bovendien de geruchten al vijftien jaar ken. Want ofschoon de vakgroep een heel andere groep is dan de vroegere werkgroep Alternatieve methoden.. zijn de geruchten steeds dezelfde gebleven
1) De constante kletspraat gaat over drie onderwerpen, namelijk een veronderstelde antroposofische dominantie, een veronderstelde indoctrinatie met biologisch-dynamische methoden (de eenzijdigheid uit het WUB-commentaar) en een onwetenschappelijk isolationisme (vandaar de veronderstelde noodzaak tot inbedding uit het WUB-commentaar)
2) De antroposofische dominantie is er niet. Er zijn vast wel een paar antroposofen bij onze vakgroepsleden, maar ik heb daar verder nooit iets van gemerkt. Is wetenschap soms niet verenigbaar met godsdienstvrijheid? Ik heb hier collega's gekend die nogal streng protestant waren, waardoor hun visie op het gebruik van wiskundige statistiek (namelijk strikt beschrijvend) en op de evolutieleer duidelijk gekleurd waren. Dus maar een Berufsverbot? Of reputatiebederf via een geruchtencircuit over wetenschapsondermijnende complotten? Of het masker van noodzakelijke keuzes in het beleid?
3) Een van de wortels van de ecologische landbouw is de biologisch-dynamische landbouw, naast bij voorbeeld de ecologische beweging van na 1968 (met LUW-auteurs als C.T. de Wit en J. de Wilde), en bepaalde centraal-Europese bewegingen (naturgemasse Waldwirtschaft naast naturgemasse Landwirtschaft). In de visie van Ecologische landbouw moeten ze allen aan de orde komen. Zo gaan studentenexcursies langs verschillende bedrijfsstijlen, inbegrepen een biologisch-dynamische boerderij
Een urineerpaal van velen onzer, oh LUW-genoten, is in dit verband de fenomenologie. Honderdtwintig sbu, drie hele studiepunten op een vier- of vijfjarige studie. Ik zou niet weten, als men mij dat zou vragen, hoe in zo korte tijd mensen voor het leven zouden moeten worden geindoctrineerd (dit practicum bevat dacht ik geen verplicht lidmaatschap van een duister geheim genootschap). Fenomenologie is overigens wel het enige mij bekende onderwijs aan Nederlandse universiteiten in systematisch waarnemen. Dat studenten worden aangemoedigd om onbetreden paden te gaan, hier en bij hun afstudeervakken, waarbij ze vanzelfsprekend vaak moeten concluderen dat een pad dood loopt of niet met hun toerusting kan worden bewandeld, zou geen reden moeten zijn voor karikaturale verslagen in het WUB
Ook is via een perscampagne een onterechte en schadelijke indruk gewekt als zou het hele vakgroepsonderzoek zich toespitsen op randonderwerpen zoals Resonanz of Sheldrake. Een wetenschap die zulke onderwerpen taboe verklaart diskwalificeert zichzelf als universele denkwereld. Een vakgroep die zich versmalt tot vooral zulke onderwerpen is evenmin universeel wetenschappelijk. Maar achter dit rookgordijn van onzinnige beweringen over eenzijdigheid zijn zeer efficient de hoofdzaken van het vakgroepsonderzoek door en voor anderen verborgen. Zo zijn er bij voorbeeld fosforhuishouding en bodembiologie (in samenwerking met Bodembiologie), een zeer gevoelig computermodel van de stikstofhuishouding (samen met Agronomie), analyse van gemengde bedrijven uit andere culturen of ontwerpen van ecologische bedrijven (vaak samen met TAO, ook in het C.T. de Wit-Instituut), complete bedrijfssimulaties inclusief de sociaal-economische component (in WIMEK), en de experimentele inrichting van een ecologisch deel van de Minderhoudhoeve, waarvan de ecologische terminologie een recente themadag kleurde. Bij voorbeeld was de godfather en uitvinder van de thans wijd gebruikte concepten ecologisering en best ecological means wijlen ir P. van der Werff, vakgroep Ecologische landbouw
4) Om het valse gerucht van isolationisme te ontzenuwen behoeft men alleen maar de notities van de vakgroep Ecologische landbouw sedert 1993 te lezen, of het opiniestuk van de teelthoogleraren uit 1995. Collega prof. dr ir E.A. Goewie heeft van meet af aan openlijk, en in overeenstemming met zijn leeropdracht, aansluiting gezocht en gevonden bij vele andere vakgroepen en bij onderzoekscholen. De stukken tonen dat die aansluiting niet alleen organisatorisch maar met nadruk ook landbouwtheoretisch is. Men denke aan de op een hyperbool gelijkende curve waarvan Goewie de godfather en uitvinder is en die parameters voor kosten/baten en artificialisering/ecologisering van landgebruik ordent
Dan de Msc-cursus. Deze is inderdaad goedkoop. Dat komt doordat nu juist het verplichte deel met door de vakgroep verzorgde vakken klein is gehouden, zodat de studenten veel keuzevakken bij andere vakgroepen kunnen volgen. Dat opent inderdaad een brede poort naar al het ecologische werk dat bij zovele LUW-vakgroepen wordt gedaan en onderwezen. Deze breedheid en openheid zijn aangepast aan een optimale orientatie op de Msc-thesis, waarvoor Ecologische landbouw de meer gespecialiseerde elementen noch in huis heeft, noch wil hebben. Een en ander is met opzet zo ontworpen in de geest van de Msc-opleiding zoals in enige commissies onder voorzitterschap van collega Prof.Dr.Ir. J. Bouma gedefinieerd, namelijk orientatie op de thesis, vermindering van door docentenhobby's gedicteerde dat-moeten-ze-toch-weten-vakjes en vergroting van het aandeel thesis-ondersteunende vrije keuze
Inbedden in het teeltonderwijs van de Msc Ecological agriculture? Is allang gebeurd, verslaggever, maakt u zich maar niet ongerust doch lees het studieprogramma
Zo, dat moest mij persoonlijk van het hart. Ik weet waarover ik het heb, en ik heb genoeg van Kletspraat Bij de Borrel, omdat die serieuze mensen, projecten en vakgroepen kwaad doet
Precisielandbouw, een uitdaging?
De ontwikkeling en toepassing van (high-tech) precisielandbouw lijkt, afgaande op het artikel van Wilma Reuvekamp in WUB 4, zeer aanbevelenswaardig, zeker wanneer het zou kunnen leiden tot een gevarieerder aanbod en kwalitatief betere producten, tot bescherming van het milieu en tot een lager grondstoffenverbruik. Uitdagend voor de LUW, prima! Wanneer daarbij ook nog het landschap gevarieerd (geen mono-cultures) en mooi blijft, het platteland leefbaar, des te beter. Voor veel mensen is dat ook heel wat waard!
Maar is dat alles waar, zijn het geen luchtkastelen? Een high-tech landbouw (voedselvoorziening) moet niet leiden tot te kwetsbare toestanden, zoals onafhankelijkheid van dure en complexe nutsvoorzieningen, van een beperkt aantal zeer gespecialiseerde kennisinstituten, van vernuftige - maar nog altijd gebrekkige - computermodellen. En het moet zeker ook niet leiden tot situaties waarin superspecialisten het voor het zeggen krijgen. Met andere worden: de mensen die op een of andere wijze werkzaam zijn op het terrein van high-tech landbouw moeten met goede argumenten komen, want anders ondergraven ze hun eigen zaak en uiteindelijk ook de onze. Het mag zo zijn dat What's good for business, is good for the environment waar is - hoewel je bij zo'n uitspraak heel wat vraagtekens kunt zetten - ik begrijp niet waarom Johan Bouma, toch een boerenzoon, weer zo zeer op die productieverhogingstoer gaat. Vergroting van opbrengsten - dus meer inkomen - ...?... (met de rest ben ik het eens). Ik zou zeggen dat we zo langzamerhand weten dat verhoging van opbrengsten leidt tot uitstoot van steeds meer boeren... Waarom alleen kijken naar het hogere inkomen van enkelingen en geen oog hebben voor de uitzichtloosheid voor velen? Productieverhoging, jarenlang heeft Wageningen (DLO, LUW, dus de politiek en dergelijke) zich daarop gericht (of moeten richten?). En waar heeft het toe geleid? Gaan we nog steeds op die weg door? Productieverhoging hebben de boeren niet (meer) nodig, wel kwaliteitsverbetering (de consument ook, als die tenminste nog weet wat dat is), wel milieuvriendelijk en ecologisch produceren. En die laatste perspectieven biedt die precisielandbouw dus ook? Is het werkelijk een modern type ecologisch soort landbouw, of kan het dat worden? Of wordt het ecologisch erbij gehaald omdat het goed van pas komt?

Re:ageer