Wetenschap - 13 november 1997

Podium

Podium

Podium
Hitlijsten
In het WUB van 23 oktober 1997 presenteerde Sybe Hartmans een interessante analyse van de gegevens uit het Wetenschappelijk jaarverslag van de LUW over 1996. Graag willen wij daar vier opmerkingen bij plaatsen
1. Hartmans meent ten onrechte dat in het totaal van 2389 wetenschappelijke publicaties een groot aantal twee keer is meegeteld. Op pagina 3 en op pagina 311 van het jaarverslag staat dat de LUW-totalen zijn gecorrigeerd voor dubbeltellingen
2. Publicaties van onderzoekers die helemaal niet (meer) werkzaam zijn bij de LUW worden in het jaarverslag meegeteld als ze voortkomen uit onderzoek dat hier is uitgevoerd. De LUW zou zichzelf ernstig tekort doen als ze bijvoorbeeld alleen die dissertaties meetelt die binnen de aanstellingsperiode zijn verschenen
3. In zijn becijferingen gooit Hartmans de categorieen gerefereerde artikelen en overige wetenschappelijke publicaties op een hoop. Uitgaande van zijn telling van 1073 ISI-publicaties in 1996, is de ISI-dekking van de 1294 gerefereerde LUW-artikelen 83 procent. Dat is een prima score voor de LUW
4. Het gaat ons wat ver om van publicaties in niet-ISI tijdschriften te zeggen dat het weinig zin heeft om ze te tellen. ISI houdt de deur op slot voor (ook hoog gewaardeerde) tijdschriften in kleine, specialistische vakgebieden. De onderzoekers zelf weten hun bronnen echt wel te vinden
Publiceren is belangrijk voor de wetenschap. Nog belangrijker is creativiteit. Hartmans scoort hoog op beide fronten..
Helofytenfilters
Met belangstelling heb ik het artikel Mensenpoep: wegspoelen of vergisten? gelezen naar aanleiding van de studiemiddag over voor- en nadelen van (de-)centrale afvalwaterzuivering. Met verwondering las ik echter een vooroordeel over kleinschalige waterzuiveringssystemen dat mij die middag niet ter ore was gekomen. Een vooroordeel dat ik graag zou willen ontkrachten. Niet alleen omdat ik de decentrale zuivering een warm hart toedraag, maar ook omdat ik mijn dagelijks brood ermee wil blijven verdienen
Deze kleinschalige systemen zouden duur zijn en niet optimaal werken. Zo zouden helofytenfilters bijvoorbeeld niet zuiveren bij lage temperaturen. Uit onderzoek van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten blijkt dat kleinschalige systemen in de buitengebieden als alternatief voor aanleg van extra riolering een besparing van twee miljard opleveren voor gemeenten. Voor een melkveehouderijbedrijf is het financieel ook gunstig. Een bedrijf met ongeveer 150 koeien kan zelfs per jaar zo'n drieduizend gulden besparen
Naast de gunstige prijs blijken de systemen in de praktijk ook goed te werken. Zo zuiveren helofytenfilters in de winter ook goed. Dit komt door een viertal factoren: de diepte van minimaal een meter garandeert biologische activiteit in de onderste helft; de temperatuur van het afvalwater (ongeveer twintig graden Celsius) en de samenstelling (ondermeer zouten) gaan bevriezing aan de bovenzijde tegen. Als laatste zorgt een extra deken gemaaid riet of stro voor een behaaglijk warm klimaat voor de bacterien
Tot slot viel het mij tijdens de studiemiddag op dat er grote consensus is binnen zowel de decentrale als de centrale hoek over de scheiding van afvalwaterstromen. Zo heeft scheiding van toiletwater (of zelfs scheiding van urine en feces) en keukenwater van overig afvalwater niet alleen een gunstig effect op de zuivering, ook kunnen kringlopen van water en nutrienten makkelijker gemaakt worden. Op die manier kunnen vele nuttige grondstoffen hergebruikt worden, in plaats van als slib afgevoerd te worden naar een chemisch afvaldepot. Deze consensus kan in elk geval leiden tot een werkelijk duurzaam waterbeheer: Voor nu en later, altijd water!
Ethologie
De publicatie van het afscheidsinterview met prof. dr Jos Noordhuizen in het WUB van 30 oktober heeft verontwaardiging bij mij opgewekt. In dit interview suggereert Noordhuizen dat de dreigende verloedering van de Wageningse Ethologie het gevolg is van een sterfhuisconstructie en wordt mijn naam in een negatief verband genoemd. Het artikel bevat mijns inziens een aantal onjuistheden en is ten dele suggestief. Daarom voel ik mij genoodzaakt een korte reactie te geven
Ik neem het collega Noordhuizen kwalijk dat hij op de valreep van zijn vertrek naar Utrecht, onnodig en tegen de gemaakte afspraken in, de Wageningse Ethologie negatieve publiciteit bezorgt. Er ligt een gentleman's agreement met het college van bestuur niet in de publiciteit te treden. Ik acht mij hieraan nog steeds gebonden en bevind mij niet in de positie inhoudelijk verweer te voeren. Bovendien betreur ik het dat de redactie van het WUB in dit geval geen gevolg heeft gegeven aan het journalistieke principe van hoor en wederhoor
Chloor?
Was er ook ooit niet iets met chloor? Deze vraag werd gesteld in Splinters van het WUB van 30 oktober. Het lijkt mij nuttig deze vraag te beantwoorden, aangezien in hetzelfde stukje als oplossing wordt aangedragen chloor te gebruiken om afvoerputjes, vaatdoekjes en afwasborstel te reinigen. Deze vormen namelijk in potentie een belangrijke bron voor voedselvergiftiging. Wat hier wordt vergeten is dat het middel misschien erger is dan de kwaal
Chloor zoals dat in schoonmaakmiddelen voorkomt en te herkennen is aan de naam bleek, komt na gebruik in het milieu terecht en kan daar reageren met organische stoffen tot bepaalde organochloorverbindingen. Deze kunnen schadelijk zijn voor de mens (door bijvoorbeeld vorming van chloroform) en voor organismen in het milieu. Daarnaast zijn organochloorverbindingen in verband gebracht met hormoonverstoring. De laatste jaren wordt duidelijk dat deze stoffen ook in staat zijn de hormoonhuishouding van mens en dier te verstoren. Gevolgen hiervan zijn bijvoorbeeld een achterstand in de ontwikkeling bij kinderen, een lagere vruchtbaarheid van mannen en bepaalde vormen van kanker. Een concreet voorbeeld van de aantasting van het immuunsysteem is de zeehondensterfte in de Noordzee, eind jaren tachtig
Deze sluipende gevaren die verbonden zijn aan het gebruik van chloor, lijken me genoeg reden geen chloor te gebruiken. Gelukkig hoeft dat ook niet, omdat er ook reinigingsmiddelen zijn die geen chloor bevatten. Gebruik bijvoorbeeld eens Ecover; ook dit maakt goed schoon

Re:ageer