Wetenschap - 30 oktober 1997

Podium

Podium

Podium
Werken en leven
Er wordt wat gereorganiseerd binnen overheidsinstellingen en in het bedrijfsleven. Ook Wageningen ontkomt er niet aan. Binnen diverse instituten en departementen was of is het aan de orde, momenteel onder andere binnen het departement Plant- en gewaswetenschappen. Onderstaande is enigszins toegespitst op de reorganisatie binnen dit departement, maar is in brede zin feitelijk van toepassing op elke reorganisatie en op de verzakelijking van werken in onze maatschappij
De discussie rondom de reorganisatie van het departement Plant- en gewaswetenschappen spitst zich momenteel toe rondom de rol van het, mijns inziens terecht omstreden, visitatierapport De Wan, en op de eveneens omstreden boekhoudcijfers van het hoofdgebouw. In feite gaat het daarbij om welke criteria nu moeten worden gehanteerd voor het beoordelen van het werk van leerstoelgroepen en hun medewerkers
Mijn perceptie van factoren die doorslaggevend zijn bij het beoordelen van groepen en personen is de volgende. Primair wordt er gekeken naar onderzoeksprestaties; het aantal publicaties, bij grote voorkeur in gerenommeerde tijdschriften. Pas (zeker bij het beoordelen van medewerkers) op de tweede plaats wordt er naar kwaliteit en kwantiteit van het onderwijs gekeken. Verder wordt het positief beoordeeld wanneer men bij veel projecten betrokken is, veel projecten binnenhaalt, kortom druk met het werk is. Leerstoelgroepen moeten op alle criteria goed scoren; medewerkers bij voorkeur ook
Op zich zijn dit stuk voor stuk verdedigbare criteria voor het functioneren van groepen en medewerkers, hoewel elk van de criteria op zich zwakke aspecten kent. Mijn probleem met genoemde criteria is, dat als alleen deze worden gebruikt bij beoordeling van groepen, werk en medewerkers, dat dan wel op erg eenzijdige wijze gebeurt, en dat dit eenzijdige signalen geeft en gevolgen heeft. Twee aspecten van die eenzijdigheid noem ik
1. De criteria impliceren selectie op eenzijdigheid in het type output van leerstoelgroepen en medewerkers: veel publicaties (in toonaangevende tijdschriften, doorgaans niet te controversieel), veel studenten trekken, veel projecten binnenhalen en natuurlijk wel prioriteiten leggen bij die zaken waarmee je kunt scoren. Afwijkende en nieuwe lijnen van onderzoek en onderwijs, zeker die met een potentiele lange aanlooptijd worden zo minder aantrekkelijk, omdat het te lang duurt eer ze, zo dat al het geval mocht zijn, beloond worden. De criteria leggen veel druk bij groepen en medewerkers om (snel) te scoren. De stroom aan wetenschappelijke publicaties stijgt zodanig dat weinigen er nog in zullen slagen alles bij te houden voor haar/zijn gehele vakgebied. Aandacht voor doorstroming van kennis naar de maatschappij middels populaire artikelen en voordrachten scoort slecht
Door bovendien te verlangen dat medewerkers op elk van de criteria (onderzoek, onderwijs en acquisitie) goed scoren, lijkt individuele kwaliteit belangrijker te zijn dan complementariteit van medewerkers en de meerwaarde van een team
2. Het tweede aspect dat ik onder de aandacht wil brengen, de belangrijkste beweegreden voor het schrijven van dit stuk, is dat de gehanteerde criteria wel erg weinig aandacht en ruimte tonen voor werken als sociale activiteit. Door de criteria en de toenemende werkdruk neemt wellicht wel samenwerking met andere onderzoekers en disciplines toe, maar zeker niet het samen werken. Het deelnemen in commissies (bijvoorbeeld een personeelscommissie of, straks, een dienstcommissie) en het aanvaarden van bepaalde onderwijskundige, beheersmatige of sociale klussen waarmee je niet kunt scoren in termen van publicaties of onderwijsbelasting wordt niet aantrekkelijk gemaakt. Sociale activiteiten op vakgroepen (departementen) lijken meer en meer afgewenteld te worden op tijdelijk of eventueel ondersteunend personeel. Werken moet mijns inziens, ondanks de in principe toegenomen vrije tijd die we hebben, nog steeds als een belangrijk onderdeel van leven worden gezien en het behoeft geen betoog dat daarbij sociale contacten en motivatie heel belangrijk zijn. Ik ben ervan overtuigd dat een bijkomstig voordeel is dat de kwaliteit van het werk (nu maar weer even gemeten in onderzoeks- en onderwijsprestaties) positief wordt bevorderd door een stimulerend klimaat voor het deelnemen aan wezenlijke onderdelen van een organisatie en door een goede sfeer en sociale contacten op de werkvloer
Ik hoop van harte dat naast zogenaamde wetenschappelijke en didactische criteria voor de kwaliteit van groepen, werk en medewerkers ook andere, onder andere sociale, kwaliteiten een belangrijke rol blijven spelen. Dat er bovendien veel ruimte blijft voor het benutten van de sterke kanten van individuele medewerkers; met andere woorden dat er voldoende ruimte blijft voor de unieke inbreng die elk mens kan hebben in de meerwaarde van een team. Daar hebben we met ons allen voor te zorgen, ieder met zijn of haar eigen verantwoordelijkheid
Thanks
Tempus S-JEP 07115-94 Restructuring and modernization of curricula and teaching in Lithuanian agricultural academies has ended. The closing conference in Kaunas summarised that the Project has had a positive influence on the transformation of studies and research in agricultural high schools of Lithuania. Most important have been investments in the training of young people. The project gave a strong push to our high school to become a University
Graining confidence between partners has made it possible to create a new Tempus project with agricultural universities in Jelgava (Latvia) and Tartu (Estonia) together with Bishop College/Hull University (Great Britain): Internationalization of agricultural studies in the Baltic states
The rectorate of Lithuanian University of Agriculture and all participants of the project are very thankful to Wageningen Agricultural University, its partners and especially to responsible partner prof. dr M. Verstegen for help in achieving these results
We set our hopes on success in signing the agreement between Wageningen and Lithuanian Agricultural Universities for partnership in Studies and Research

Re:ageer