Wetenschap - 30 maart 1995

Overheid moet onduurzaam gedrag bemoeilijken

Overheid moet onduurzaam gedrag bemoeilijken

De overheid mag, uit verantwoordelijkheidsbesef jegens komende generaties, stevige maatregelen nemen om een duurzamer gedrag van burgers te bespoedigen en het beslag op de milieugebruiksruimte te verminderen.


Alleen met deze argumenten kan ze maatregelen als het doorrekenen van milieukosten in de prijs rechtvaardigen. Het beleid moet echter niet stoelen op analyses die milieuproblemen verklaren uit individuele gedragingen, want de huidige sociaal-democratische maatschappij geeft de overheid niet het recht in te grijpen in individuele consumsumptiedrift. Dit stelde sociaal-filosoof drs F. Jacobs van de Vrije universiteit op 24 maart in De Wereld tijdens een bijeenkomst over Interventie in onduurzame levensstijlen.

De literatuur geeft volgens Jacobs meerdere verklaringen voor het individuele koopgedrag, zoals het idee dat elk mens onbeperkte behoeften heeft, wordt aangezet tot consumptie door opdringerige producenten, of erop uit is anderen de ogen uit te steken met nieuwe aankopen. Opmerkelijk is, vindt Jacobs, dat 75 procent van de bevolking voor een beter milieu is, maar dat slechts 20 procent werkelijk duurzaam gedrag vertoont. Individueel korte-termijnbelang prevaleert boven algemeen lange-termijnbelang.

Die spanning vormt de rechtvaardiging voor een straffer overheidsbeleid, meent Jacobs. De burger moet zich, als Odysseus, laten vastbinden aan de mast om zich niet over te geven aan verraderlijke gezang van de Syrenen. Maar, erkende Jacobs, de overheid staat zelf weer onder druk van maatschappelijk groepen die hun eigen korte-termijnbelang willen zeker stellen. Verkiezingen versterken dat gouvernementeel opportunisme.

Drs T. van der Schoor van het Platform voor duurzame ontwikkeling onderschreef Jacobs betoog grotendeels. Zij verweet de milieubeweging door te slaan in het vertalen van alomvattende maatschappijkritiek in eisen naar bedrijfsleven en overheid. Met kritiek op, individuele, produktiedrang of consumptiedrift kan de overheid, als hoeder van het algemeen belang, niet zoveel.

Re:ageer