Wetenschap - 25 september 1997

Op zoek naar het unieke zelf

Op zoek naar het unieke zelf

Op zoek naar het unieke zelf
Danstherapie
Op barokke klanken lopen mensen hand in hand in een kring, die zich vervolgens spiraalsgewijs oprolt. Even later: huppelen en springen op muziek die aan ochtendgymnastiek doet denken. De concentratie-oefening, waarbij de deelnemers zich door middel van dans en gebaar dienen te richten op een persoon, dier of ding waarnaar ze in de werkelijkheid verlangen, geschiedt op een romantische pianosonate. De vrije dansen zijn vandaag Russisch - wild - en Aziatisch - sacraal en rustig, zacht wiegend, handen gevouwen op de borst. Even later, stevige beat. De dansers moeten iemand in gedachten nemen waarop ze erg kwaad zijn. Tenslotte valt Gregoriaans gezang te horen, waarop het gezelschap geacht wordt zich, op de grond gelegen, te concentreren op het positieve in de persoon waarop ze zojuist nog zo boos waren
Muziek en dans vinden hun weg tot in de geheime plaatsen van de ziel, beweerde Plato al. Een spreuk waar danstherapeuten zich heel goed in kunnen vinden. De bewegingstherapie is gericht op het bewust maken en versterken van positieve gevoelens en verlangens. Nu liggen die gevoelens voor de meesten van ons dieper verstopt dan de negatieve, redeneren ze. Is het immers vaak niet gemakkelijker om woedend te worden of wantrouwend te zijn dan om genegenheid of vertrouwen te tonen? Met danstherapie verdwijnen spanningen en blokkades en komt er rust en energie voor in de plaats. Praktisch voordeel bovendien: je hoeft er helemaal niet voor te kunnen dansen
Wageningen heeft zijn eigen danstherapeut in de persoon van Riet van Enckevort. Daarvoor volgde zij een post-hbo-opleiding in Apeldoorn bij de grondlegger van dit fenomeen in Nederland, de psychiater Charlotte Querido
Enckevort heeft zo'n tachtig muziekcompilaties op bandjes gezet, varierend van Bach tot hardrock, van Handel tot house, van dertiende-eeuws gitaargepingel tot hedendaags Grieks mandolinegetokkel. Wat in ieder geval ontbreekt zijn new age-achtige muzakjes als dolfijngeluiden of didgeridoos. Ik verafschuw zweverigheid, aldus de therapeute. Ik ben nogal aards.
De mensen die bij haar danstherapie volgen zijn veelal vastgelopen in de meer gangbare psychotherapeutische kanalen, zijn onzeker, verlegen of hebben bijvoorbeeld eetstoornissen. Ook zijn er mensen die te maken hebben gehad met incest of die hier gewoon naartoe komen om te dansen. Regelmatig verwijst het Riagg of de Werkgroep Incest mensen door. Ook de studentenarts doet dat af en toe. Het kan een goed effect hebben, evenals yoga of bio-energetica. In die categorie valt ook danstherapie. Andre Godkewitsch denkt daarbij aan mensen die verbaal moeilijk zitten of die stilliggend niet tot rust komen. Hij stelt echter: Het kan niet in de plaats van psychotherapie.
Momenteel heeft Van Enckevort een avondgroep van acht personen, vooral vrouwen. Waarom dat is, weet ik niet zo goed. Ik denk dat het voor mannen toch een soort taboe is. Dat zie je ook bij yoga. Vrouwen hebben misschien toch meer de neiging om zichzelf te willen ontdekken. Danstherapie geeft rust en leert iemand voor zichzelf te kiezen. Het is een ontdekkingstocht, een bewustwording van jezelf.
Astrid, afgestudeerd zootechnoloog, heeft onlangs drie maanden lang de danstherapie bij Van Enckevort gevolgd. Ze heeft een incestverleden en heeft drie jaar geleden het contact met haar ouders verbroken. Ik had het gevoel dat ik alles verloor. En ik had ook een hekel aan mezelf. De geeigende paden hielpen haar niet, soms verergerden Astrids problemen alleen maar. Het leek wel of de psycholoog die ik had meer moeite had met mijn verhaal dan ik.
Ook Astrid is wars van vaag gedoe en zweverigheid. Van een theorie achter het dansen hoeft ze niks te weten. Vanaf de eerste keer dat ik er kwam was het zo van: ga maar dansen. Je krijgt geen adviezen. Riet stuurt hooguit een beetje bij. Misschien heeft ze een theorie, ik weet het niet. Astrid omschrijft zich als een zeer verstandelijk type. Het heeft haar geholpen om met haar gevoelens om te gaan. Het verschil met een avondje dansen op Unitas of sporten is dat je dan alleen daarmee bezig bent. Op danstherapie ben je vooral met jezelf in de weer.
Een sessie kan door iemand zelf ingevuld worden, al bestaat de mogelijkheid dat Van Enckevort op verzoek een thema wat meer uitwerkt. Astrid: Het voornaamste is echter jezelf te voelen. Niet alleen wat er in je hoofd omgaat, dat merken veel mensen, maar die gaan voorbij aan gevoelens in hun lijf. De ene keer was Astrid razend emotioneel en had ze een gevoel van: ik ga weg. Andere keren waren juist opbouwend en positief. Astrid houdt het tegenwoordig, als er nog tijd is naast het werk, vooral bij tekenen, schilderen en het zichzelf begraven in boeken. Ik heb nu geen behoefte meer aan danstherapie. Ik heb geleerd weer van mezelf te houden. Uiteindelijk ben je zelf je beste therapeut en dat zegt Riet ook.
Nu is er wel wat theorie achter het dansen: de mens kent drie basisgevoelens. Verticaal lopen God, kosmos, leven of hoe iemand dat ook wil noemen. Horizontaal loopt het contact met anderen. En op het kruispunt van deze lijnen ligt het gevoel van eigenwaarde, het uniek zelf, de talenten besloten. Voor Van Enckvort is niet het idee erachter, maar vooral het dansen zelf en het resultaat van belang. En of er nu wel of niet verschillen zijn met tai chi, eurythmie, yoga, zen, creatief spel of gewoon een vrijdagmiddag biljarten, vindt ze niet belangrijk. Als het maar helpt om iemands remmingen op te ruimen en de persoon bewuster en sterker te maken
(De naam van de client is gefingeerd)

Re:ageer