Wetenschap - 19 februari 1998

Op een bamboevlot naar Darwin

Op een bamboevlot naar Darwin

Op een bamboevlot naar Darwin
Joke Snel, secretaresse op de Griffie
We kunnen hier wel gaan zitten, zegt Joke Snel. Ze loopt een mooie, ruime kamer in; op de lange tafel staat een boeket in gele tinten. Het is de vergaderkamer van Cees Veerman. Hij is er toch niet. Kan dat zomaar? Joke Snel heeft er geen moeite mee
Ze is tenger, niet bijster groot, onopvallend gekleed, een bril; beslist niet het type dat de gedachte aan spannende avonturen oproept. Toch staat deze jonge secretaresse van de Griffie op het punt de computer in te ruilen voor een bamboevlot. Daarmee gaat ze, vergezeld van een aantal zeewaardige lieden, een historisch-archeologische tocht ondernemen van Roti bij Timor naar Darwin in Australie. Een tocht van 460 zeemijlen, die ze in tien dagen hopen te volbrengen
De Griffie, dat is een andere wereld, waarin ze in september vorig jaar als uitzendkracht terechtkwam. Joke Snel studeerde Landbouwplantenteelt in Wageningen, maar raakte er niet echt door geinspireerd. Via een uitzendbureau werd ze secretaresse bij de universiteitsraad, die echter niet meer bestaat. Ik mocht wel blijven, maar in een andere functie. De nieuwe ondernemingsraad en de studentenraad moeten nog vorm krijgen, maar moet je daar als uitzendkracht op wachten? Ik weet niet of er in de nieuwe vorm plaats voor mij is. Er zijn nu vier secretaresses op de Griffie en voor iedereen is de situatie wat onzeker.
Net toen ik me realiseerde dat mijn perspectief hier heel klein is, werd mij gevraagd of ik als bemanningslid wilde deelnemen aan deze experimentele archeologische tocht naar Darwin. Vijf jaar geleden had Joke Snel al deelgenomen aan een tocht met een groep Engelsen in een catamaran
De van oorsprong Engelse replica-botenbouwer Bob Hopman, die zijn domicilie op Bali heeft, nodigde Snel via haar Engelse vrienden uit om als bemanningslid aan te monsteren. Ze hoefde niet lang na te denken. Al had ik het heel gezellig hier, het avontuur trok me toch. Ik had een televisiefilm gezien over een vorige tocht van Bob Hopman. Hij ontwerpt goed; ik vertrouw hem, ook in de keuze van de bemanning. Ik ben meegevraagd omdat ik ervaring heb met het leven op zee. Er gaan een paleontoloog, een gedragswetenschapper en een cameraman mee voor de tv-film die we willen maken. Ik ga mee als kok.
De Polynesiers bouwden lang geleden al hele goeie boten en hadden eigen technieken en inzichten. Mijn vrienden hebben daar respect voor en zijn geinteresseerd in de toepassing van die oude technieken.
Bob Hopman wil nu een tocht maken om na te gaan hoe Australie is bevolkt, zestig- tot honderdduizend jaar geleden. De zeespiegel bij Papoea-Nieuw-Guinea was in die tijd veel lager dan nu. Nu is de tocht 460 zeemijlen; vroeger was de directe afstand zeventig kilometer.
Het vlot is zeventien meter lang en zeven meter breed; bovenop is een hutje gebouwd. De bemanning bestaat uit zeven mannen en twee vrouwen. We slapen in het hutje. Er is een kist waarin horloges, sextant en radio worden opgeborgen. In noodsituaties gaat die open. Onze kleding zou eerst pre-historisch zijn, maar nu mogen we T-shirts, sarong en regenjack dragen.
Er gaat een harpoen mee. Vishaakjes of aardewerk hadden ze niet in die tijd. Dus geen kopjes of borden; geen pot van aardewerk om water in te koken. Dat betekent geen thee of koffie, zegt Snel wat spijtig. Wel veel kokosmelk. Melk van jonge klappers is heerlijk fris! Ze geniet al bij voorbaat
De reis moet zoveel mogelijk verlopen zoals ze het volgens archeologische vondsten zestigduizend jaar geleden gedaan zouden kunnen hebben. Veel zullen we niet vangen; grote vissen komen niet dicht genoeg bij je boot om te harpoeneren. Ze is heel benieuwd naar het voedsel; daar zorgen de Indonesiers op Bali voor. Roosteren mag, ze konden destijds wel vuurtjes maken. Er gaat een soort barbecue mee op het vlot.
Is haar tengere postuur op zo'n tocht geen nadeel? Ik mag dan tenger zijn, maar ik heb wel kracht. En je moet ook slim zijn, laat ze er lachend op volgen. Zo fysiek is het werk niet, hoor. En adrenaline doet wonderen!
Ze krijgt veel opmerkingen over haaien en dat irriteert haar duidelijk. Sinds de film Jaws heeft de haai zo'n slechte naam! Is het feit dat ze af en toe een mens opeten een reden om ze uit te roeien? Dan moeten ze auto's ook afschaffen, daar gebeuren honderden dodelijke ongelukken mee! Je moet de dingen niet uit hun verband rukken. Haaien zijn een onbelangrijk aspect tijdens onze tocht. Nooit een haai op zee gezien.
Er zijn andere minder leuke dingen. Zoals een storm overleven. Regen geeft niet; het water loopt zo weer weg tussen de ronde bamboestokken. Volgens de Australische meteorologen speelt El Nino daar geen rol. Maar toch - het weer is een veel groter risico dan de haaien.
Op 24 februari vliegt ze naar Bali. Begin maart begint haar grote avontuur. Tien dagen op volle zee, op een bamboevlot. Zonder kompas. Behouden vaart!

Re:ageer