Wetenschap - 31 oktober 1996

Ontwikkeling koolras met knolvoet-resistentie is mogelijk

Ontwikkeling koolras met knolvoet-resistentie is mogelijk

Veredelingsbedrijven kunnen eindelijk effectief koolrassen ontwikkelen met resistentie tegen de schimmelziekte knolvoet. Dat is te danken aan het promotieonderzoek van dr ir R.E. Voorrips, die op het Centrum voor Plantenveredelings- en Reproduktieonderzoek (CPRO-DLO) een toets ontwikkelde om resistente koolplanten te selecteren. Ook lokaliseerde Voorrips twee resistentiegenen, waardoor het mogelijk is om in het laboratorium op resistentie te selecteren. Voorrips promoveerde 28 oktober bij prof. dr ir. J.E. Parlevliet van de vakgroep Plantenveredeling en prof. dr ir P.J.G.M. de Wit van Fytopathologie.

Door het ontbreken van een goede resistentietoets was het tot nu toe moeilijk koolrassen te ontwikkelen met resistentie tegen knolvoet. Ook was er weinig kennis beschikbaar over de genen die bij eventuele resistentie betrokken zijn.

Knolvoet is een ziekte in koolgewassen, veroorzaakt door de bodemschimmel Plasmodiophora brassicae. Door de infectie ontstaan misvormingen aan de wortels, waaraan de plant geheel ten onder gaat. Wereldwijd is naar schatting tien procent van het koolareaal met de schimmel besmet. De mogelijkheden om de ziekte met cultuurmaatregelen te bestrijden zijn beperkt, omdat effectieve chemische bestrijdingsmiddelen vanwege schadelijke milieueffecten verboden zijn of te duur zijn voor grootschalige toepassing.

Voorrips ontwikkelde een toets om koolplanten van verschillende herkomsten op hun resistentie te toetsen. Een aantal bleek resistent tegen de Nederlandse knolvoetschimmel. Vervolgens onderzocht de promovendus met moderne technieken de erfelijke achtergrond van de resistentie. Hij liet planten ontstaan uit onrijp stuifmeel (microsporen). Doordat de planten ontstaan uit geslachtscellen hebben ze normaal gesproken de helft van het aantal chromosomen. Deze laten zich echter door een speciale behandeling verdubbelen. Zo verkreeg de plantenveredelaar zogenaamde verdubbelde haploide planten die volledig homozygoot zijn.

Voorrips kruist resistente verdubbelde haploiden met vatbare verdubbelde haploiden. Uit nakomelingenonderzoek van die kruislingen kon Voorrips met behulp van moleculaire merkers afleiden dat slechts enkele genen de resistentie van koolplanten tegen knolvoet bepalen.

Binnenkort komen de verdubbelde haploide planten die Voorrips ontwikkelde vrij voor verkoop aan veredelingsbedrijven.

Re:ageer