Wetenschap - 27 augustus 1998

Onderwijskorting LUW gebaseerd op wishful thinking

Onderwijskorting LUW gebaseerd op wishful thinking

Onderwijskorting LUW gebaseerd op wishful thinking
Hoe duur is de Wageningse student? Te duur, meent politiek Den Haag. De topambtenaren van de ministeries van Landbouw, Onderwijs en Financien kwamen in juni met een methode om de dure Wageningse student zichtbaar te maken. Ze lappen daarbij de erkende verdeelsystematiek van het ministerie van Onderwijs aan hun laars
Ten behoeve van de formateurs van het kabinet Paars II stelden de topambtenaren van de ministeries van Landbouw, Onderwijs en Financien op 17 juni een notitie op betreffende mogelijke besparingen bij een eventuele overheveling van het landbouwonderwijs van Landbouw naar Onderwijs. Op het LUW-onderwijs kan vijftien miljoen gulden worden bespaard, stelden de ambtenaren. Hun rekensom ziet er simpel uit. We nemen de bedragen die het verdeelsysteem voor de universiteiten van het ministerie van Onderwijs (Stabek genaamd) uitkeert aan onderwijs en onderzoek ten behoeve van het onderwijs. We delen dat bedrag door het aantal studenten en krijgen de uitgaven per student
De ambtenaren presenteerden twee staatjes: de onderwijsinkomsten en het aantal studenten van de LUW, en die van de technische universiteiten in Delft, Eindhoven en Twente bij elkaar opgeteld. De uitkomst: de Wageningse studenten kosten dertienduizend gulden per jaar, die van de technische universiteiten tienduizend. Het verschil, drieduizend, vermenigvuldig je met het aantal Wageningse studenten op dat moment (een kleine vijfduizend) en je komt op een besparing van vijftien miljoen gulden op het Wageningse onderwijs
Wie de methode van de ambtenaren volgt, kan bovendien berekenen dat de Wageningse studenten steeds duurder worden. Het aantal studenten aan de LUW daalde de afgelopen jaren stevig van 5274 studenten in het studiejaar '93/'94 naar 3860 studenten in het studiejaar '97/'98. Tegelijkertijd is de bijdrage voor het Wageningse onderwijs ongeveer gelijk gebleven. Het onderwijsdeel van het bekostigingmodel schommelt de laatste jaren rond de 34 miljoen, het verwevenheidsdeel (onderzoek voor onderwijs) bedraagt zo'n dertig miljoen. Uitgaande van deze getallen is de prijs van de Wageningse student zelfs gestegen van twaalfduizend naar zestienduizend in de afgelopen vier jaar
Winkelen
Het probleem van dergelijke simpele berekeningen op de achterkant van de sigarendoos is echter dat gegevens uit hun verband worden gerukt. De topambtenaren zijn selectief aan het winkelen in de complexe, door de Tweede Kamer vastgestelde verdeelsystematiek voor de universiteiten. Zo kan het gebeuren dat de topambtenaar van Onderwijs een bezuiniging van vijftien miljoen gulden op de LUW berekent, terwijl het budget van de LUW volgens het Stabek-verdeelmodel van zijn ministerie de komende jaren moet stijgen met negen miljoen gulden (begroting 1998)
De belangrijkste reden voor dit forse verschil lijkt dat de topambtenaren het gehele onderwijsbudget relateren aan het aantal studenten, terwijl het Stabek-verdeelmodel maar tien procent van de onderwijsuitgaven berekent op basis van het aantal studenten. Stabek verdeelt verder tachtig procent van de onderwijsuitgaven over de universiteiten als vaste component en keert de resterende tien procent uit op basis van het aantal diploma's, de zogenaamde output-financiering. De vaste component van de LUW is de afgelopen jaren gelijk gebleven en het aantal diploma's is stevig gestegen vanwege de verkorting van de studieduur. Per saldo daalt de door Onderwijs berekende rijksbijdrage voor het LUW-onderwijs dus niet
Door dit feit bijten de berekeningen van de topambtenaren zichzelf lelijk in de staart. Ze berekenen wat de gevolgen zijn van een eventuele overgang van de LUW naar het ministerie van Onderwijs. Ze concluderen dat er vijftien miljoen valt te halen in Wageningen. Maar als de LUW op dit moment onder het ministerie van Onderwijs zou vallen, was die korting onmogelijk geweest, gelet op de uitkomsten van de voor alle universiteiten geldende verdeelsystematiek
Bovendien kunnen de topambtenaren over enige jaren volgens hun methodiek gewoon weer vijftien miljoen bezuinigen op het LUW-onderwijs. Over twee jaar ontvangt de LUW volgens het verdeelmodel namelijk nog steeds 63 miljoen (of iets minder) voor onderwijs, terwijl het aantal studenten verder is gedaald. Omdat de korting niet uit het verdeelmodel rolt, is de dure Wageningse student een blijvend fenomeen. Zo is de LUW de afgelopen twee jaar al zes miljoen gulden gekort op het onderwijs, maar in het rekensommetje van de ambtenaren is die korting niet zichtbaar
Politieke agenda
Toch kan men zich de vraag stellen: profiteert Wageningen ten onrechte van een verdeelsysteem dat weinig waarde toekent aan studenten? Het kan een kritiekpunt zijn - de verdeling van onderwijsgeld over de universiteiten is vooral historisch bepaald en een snel groeiende universiteit als Maastricht moet geld lenen op de kapitaalmarkt om de studenten te kunnen opleiden. Maar dan ligt het voor de hand dat de ministeries de verdeelsystematiek veranderen en niet een instelling, de LUW, in een uitzonderingspositie plaatsen. De teneur van het huidige verdeelmodel Stabek, afgezet tegen zijn voorganger Hobek, is juist dat de universiteitsbudgetten niet te veel ontregeld mogen worden door fluctuerende studentenaantallen. De korting van vijftien miljoen, op een onderwijsbudget van 34 of 64 miljoen (net hoe je rekent), lijkt toch hoogst ontregelend
Maar het LUW-onderwijs staat niet hoog op de politieke agenda. Het voorstel van het ministerie van Financien tijdens de kabinetsformatie om 85 miljoen te bezuinigen op het Wageningse kenniscentrum, werd door het ministerie van LNV en Tweede-Kamerleden afgewezen omdat het de vorming van het kenniscentrum zou blokkeren. Wageningen UR krijgt daarom geen bezuiniging opgelegd. Een korting op het LUW-onderwijs heeft blijkbaar geen invloed op de vorming van het kenniscentrum, sterker nog: het onderwijs valt blijkbaar buiten de afspraak van de Tweede Kamer dat besparingen op het kenniscentrum opnieuw geinvesteerd moeten worden in kennisontwikkeling

Re:ageer