Wetenschap - 30 januari 1997

Nieuws

Nieuws

Nieuws
Sector Plant en gewas wordt departement
De sector Plant- en gewaswetenschappen (PGW) wordt waarschijnlijk omgeturnd tot een departement. Het idee om de sector op te knippen in twee departementen, Plantenteelt en Gewasbescherming, en de botanische groepen onder te brengen bij het departement Moleculaire wetenschappen, lijkt verlaten
Het college van bestuur stelde in december vorig jaar al voor om de meeste vakgroepen in de huidige sector PGW in een verband te houden. Alleen Bosbouw zou verhuizen naar de landinrichtingsvakgroepen en de planten- en dierenoecologen zouden zich mogelijk aansluiten bij de moleculaire vakgroepen. Op dat collegevoorstel kwam echter kritiek van de hoogleraren van Plantenveredeling en de gewasbeschermingsvakgroepen. Ze wilden samen in een departement op de Binnenhaven, zonder de teeltwetenschappen
De vakgroep Plantenveredeling komt naar de Binnenhaven, stelt viroloog prof. dr R.W. Goldbach. Dan ontstaat een hechte groep op een locatie met een gemeenschappelijke onderzoekscultuur: we trekken veel tweede- en derdegeldstroom aan, eisen goede onderzoeksprestaties en knokken mee in de internationale onderzoekscompetitie. Samen met de teeltvakgroepen zullen deze voordelen worden verdund, denkt Goldbach
Dat de gewasbeschermingsgroepen bij nader inzien toch met de teeltvakgroepen in een departement willen, heeft de maken met een loyaliteitsgevoel. De teeltvakgroepen moeten toch ergens bijhoren; anders raakt deze belangrijke tak van de LUW uit het zicht, aldus Goldbach. De gewasbeschermingsgroepen stellen nu als voorwaarde aan de teeltgroepen dat deze in een locatie worden ondergebracht en dat deze groepen individueel worden doorgelicht op kwaliteit. De sector (straks departement) moet namelijk nog steeds geld bezuinigen. We willen niet langer bezuinigen aan de hand van formules, stelt de fytopatholoog prof. dr ir P.J.G.M. de Wit, Geen papieren tijgers meer, maar de inhoudelijke kwaliteit vaststellen.
Mogelijk blijven de botanische vakgroepen nu ook bij de sector. Ze hebben een voorkeur voor een departement met de moleculaire vakgroepen, maar nu de gewasbeschermers en teeltkundigen elkaar hebben gevonden, is de drang voor de botanici om te vertrekken kleiner geworden. (ASi)
Minder aanmeldingen eerstejaars bij technische richtingen

Voeding, gezondheid en natuur zijn in bij de aankomende studenten; techniek en milieu zijn een beetje uit. Dat valt op te maken uit de centrale aanmelding van eerstejaars studenten bij de Informatie Beheer Groep voor het komend studiejaar. Afgelopen week hadden 469 scholieren zich aangemeld voor een LUW-studie, tegen 548 studenten vorig jaar: een daling van veertien procent
De cijfers zijn een indicatie voor de hoeveelheid studenten die zich komende zomer werkelijk inschrijft in Wageningen. In de tussenstand daalt het aantal aanmeldingen voor de studie Bioprocestechnologie met twintig plaatsen, Moleculaire wetenschappen met elf en Milieuhygiene met zeventien. Opvallend zijn ook de lagere aanmeldingen bij Tropisch landgebruik (minus zestien) en Zootechniek (minus dertien). Tegen deze dalingen staan stijgende aantallen voor Plantenteeltwetenschappen (plus zeven) en een kleine stijging voor Voeding (plus vier). Biologie blijft de grootste studierichting, gevolgd door Landinrichtingswetenschappen. (ASi)
Dicke wint prijs voor chemische communicatie

Dr Marcel Dicke van de vakgroep Entomologie krijgt voor zijn onderzoek naar de chemische communicatie tussen insecten en planten een prijs van de Koninklijke Belgische Akademie van Kunsten en Wetenschappen. De prijs, gefinancierd door telecommunicatiecentrum Belgacom, bedraagt honderdduizend francs, ruim vijfduizend gulden. De entomoloog moet het prijzengeld delen met een ander winnaar
Dicke ontdekte in de jaren tachtig dat planten die aangevreten worden door spintmijten vluchtige stoffen produceren die de natuurlijke vijanden van deze planteneters aantrekken. De plant roept hiermee als het ware om hulp. Deze SOS-stoffen zetten bovendien naburige planten aan tot de productie van dezelfde stoffen. De groep van Dicke onderzoekt momenteel de genetische verschillen tussen gerbera's, waarbij het gaat om het vermogen bij vraat natuurlijke vijanden van de belager aan te trekken. (MHs)
Ecologische landbouw inbedden in teeltstudies

Het onderwijsinstituut Levenswetenschappen heeft kritiek op het MSc-programma Ecological agriculture (S16). Volgens bestuurslid prof. dr Joop van Lenteren moet in deze opleiding breder naar de ecologische landbouw gekeken worden, niet alleen naar de biologisch-dynamische. Het programma bestaat bijna geheel uit vakken van de vakgroep Ecologische landbouw, terwijl er bij andere vakgroepen ook ecologisch landbouwonderzoek plaatsvindt, meent Van Lenteren
Het programma trekt veel studenten, is niet duur en krijgt goede evaluaties van de studenten, zo luidde de eerste reactie van prof. dr ir Paul Struik. Van Lenteren: Gelukkige studenten zijn echter geen criterium. Het programma moet goed zijn.
Voor dit jaar is het programma van S16 goedgekeurd door het onderwijsinstituut, maar komend jaar begint het instituut een inhoudelijke discussie over vraag of het wenselijk is dat de opleiding sterk gericht is op een opvatting binnen de ecologische landbouw
Het MSc-programma Crop science (S12) is ook slechts voor een jaar goedgekeurd. Dit programma is flink te duur. Het onderwijsinstituut kiest voor een twee-stappenplan. S12 moet komend jaar eerst bezuinigen en vervolgens moeten de reguliere opleidingen Plantenveredeling en gewasbescherming (T15) en Plantenteeltwetenschappen (T16) meer gemeenschappelijk onderwijs met de MSc-opleidingen gaan aanbieden. Een voorstel dat ook ter discussie komt is het reshuffelen van het onderwijs van S12 en S16 op zo'n manier dat de opleidingen meer lijken op de reguliere studieprogramma's T15 en T16. (MS)
Trage toename gebruik biotech-producten

In 2010 zal de zaad- en (vee)voedingsindustrie twintig tot veertig procent van haar omzet verdienen met producten die zijn gemaakt met behulp van moleculair-biologische technieken. Nu is dat nog twee tot negen procent. De farmaceutische sector haalt in 2010 zo'n 35 procent van de omzet uit met biotechnologie gemaakte producten; de milieusector twintig procent. Tot deze voorspelling komt het ministerie van Economische Zaken in het onlangs verschenen rapport Biotechnologie op weg naar 2000
Voor de verkenning hebben bedrijfskundigen van de Erasmus Universiteit zo'n tachtig deskundigen in de voedingsindustrie, de farmaceutische industrie en de milieusector geinterviewd. De onderzoekers concluderen dat genetische modificatie van dieren in de veefokkerij zich waarschijnlijk niet doorzet, want er is bij het publiek weinig draagvlak voor en er zijn voldoende mogelijkheden om met behulp van DNA-merkertechnologie de veestapel op de klassieke manier te verbeteren. Wel zal veevoer steeds meer recombinant-enzymen bevatten en ook zullen steeds meer DNA-technieken op de markt komen om microbiele besmettingen op te sporen. Datzelfde geldt voor de voedingsmiddelen
In de milieubiotechnologie belemmert regelgeving rond restwaardes en saneringstijden biologische reiniging met micro-organismen. Bedrijven houden nog vast aan chemische reiniging. In de plantenbiotechnologie kan de octrooipositie belemmerend werken. Volgens de onderzoekers hebben de Nederlandse zaadbedrijven weinig basispatenten, wat hun onderhandelingspositie tegenover buitenlandse biotech-bedrijven zwak maakt. (MHs)
KeyGene isoleert resistentie-gen tomaat

Het Wageningse bedrijf KeyGene heeft een gen geisoleerd dat tomaten resistent maakt tegen een schadelijke varieteit van de schimmel Fusarium oxysporum. De zaadbedrijven in wier opdracht Keygene werkt, hopen het gen ook in andere gewassen zoals komkommer te kunnen zetten, aldus het blad Bionieuws. Fytopatholoog prof. dr Pierre de Wit van de LUW betwijfelt of dat mogelijk is
Het tomatengen codeert voor een plantenreceptor die een macromolecuul van de schimmel herkent. Na herkenning zet de plant een afweermechanisme in gang. Fytopatholoog prof. dr Pierre de Wit acht het niet zo waarschijnlijk dat het resistentie-gen ook in andere gewassen zal werken, aangezien elk gewas zijn eigen varieteiten van Fusarium oxysporum kent, die zich elk met een ander macromolecuul aan de plant verraden. Zelfs in de tomaat zal het gen maar resistentie geven tegen een van de drie schadelijke varieteiten die tomaat aantasten. De Wit ziet wel toekomst in planten waarin de werkzame delen van meerdere resistentie-genen zijn ingebouwd, zodat ze een bredere resistentie krijgen. Het karakteriseren van resistentie-genen op de genetische kaart gaat echter niet snel, dus deze toepassing laat nog wel even op zich wachten
Dr Pieter Vos van KeyGene sluit een brede werking van het geisoleerde resistentie-gen niet uit. Hij acht het goed mogelijk dat verschillende varieteiten zich aan de plant verraden met hetzelfde macromolecuul. Experimenten moeten dit nu uitwijzen. (MHs)
Ecotax kost studenten geld

De nieuwe energieheffing dreigt studenten honderd tot driehonderd gulden per jaar te kosten. De PvdA-fractie in de Tweede Kamer vindt dat deze kosten vergoed moeten worden via de studiefinanciering
De nieuwe belasting op energie, de ecotax, is bedoeld om het verbruik van energie af te remmen. Gas en elektriciteit worden er duurder door, maar dat wordt via de inkomstenbelasting vergoed. Wie zuinig is met energie houdt de kosten van de ecotax in de hand
Voor gemiddelde huishoudens gaat deze redenering op. Maar veel studenten lopen deze vergoeding mis, omdat ze geen inkomstenbelasting betalen. Volgens berekeningen van de Consumentenbond kost hen dat tussen de honderd en driehonderd gulden per jaar. De PvdA-Kamerleden Rehwinkel en Crone vinden dat het kabinet moet zorgen dat studenten alsnog een vergoeding krijgen voor de hogere energieprijzen
Verbruikers van gas en stroom betalen ecotax bij een verbruik boven de achthonderd kWh elektriciteit of achthonderd kuub gas. Boven die drempel, die volgens de Consumentenbond door bijna iedereen wordt overschreden, betaalt de consument 3,5 cent per kWh of 7,5 cent per kuub. Studenten op slecht geisoleerde kamers zouden per jaar driehonderd gulden aan ecotax betalen; de student die weinig energie verbruikt, gaat er volgens de bond honderd gulden per jaar op achteruit
Op basis van gegevens over 1995 schat een bewoner van studentenflat De Rijnsteeg dat het voor zijn flat wel meevalt. Het gasverbruik van de bewoners blijft gemiddeld onder de grens van achthonderd kuub. Dat lage verbruik zou ook voor de andere sterflats kunnen gelden. De opslag op de elektriciteitsrekening schat hij op zo'n vijftien gulden per jaar. (HvL/HOP)
Studentenstatuut bespaart studenten geld
Studenten hoeven de kosten van het printen en kopieren van afstudeer- en stageverslagen die ze bij hun vakgroep moeten inleveren, niet meer zelf te betalen. Dat stelt althans het college van bestuur voor in het nieuwe studentenstatuut. Ook gaat de universiteit voortaan roosterboekjes gratis verstrekken
Binnenkort wordt het studentenstatuut in de universiteitsraad behandeld. Als de raad akkoord gaat, gaan de wijzigingen in het LUW-beleid vanaf september 1997 gelden
Uit een brief uit 1994 van minister Ritzen aan het bestuur van hogescholen en universiteiten blijkt dat een universiteit verplichte studiekosten volgens de wet niet mag doorberekenen. Universiteiten moeten studenten immers onderwijsvoorzieningen aan te bieden. Kosten voor stages, excursies, gastsprekers en microscopen blijven voor rekening van studenten. Het college van bestuur overweegt de kosten van veiligheidskleding wel te financieren
Het studentenstatuut regelt verder alle rechten en plichten van studenten aan de LUW, net als het vorige statuut uit 1993. Het is flink uitgebreid. Voor het eerst kunnen studenten rechten ontlenen aan het statuut. Alle wijzigingen op onderwijsgebied van de afgelopen jaren zijn er in opgenomen, zoals bijvoorbeeld de nieuwe jaarindeling, de hoogte van het instellingscollegegeld en de verplichting om een afstudeercontract te sluiten
Gijs Schilthuis van de Wageningse Studentenorganisatie is tevreden met het nieuwe statuut, omdat het bestaande regelingen netjes op een rijtje zet. Doordat het statuut rechtsgeldigheid heeft, moet het echter wel elk jaar geactualiseerd worden, meent hij. Henk van Dijk van Studentenzaken beaamt dit. (MS)
Kwaliteit biologische bestrijders in geding

Door toegenomen concurrentie, verlaging van prijzen en nieuwe, ondeskundig producenten laat de kwaliteit van natuurlijke vijanden die worden ingezet in de biologische bestrijding van ziekten en plagen soms te wensen over. Dat vertelt prof dr J.C. van Lenteren van de vakgroep Entomologie. Volgens van Lenteren, die met hulp van studenten kweekbedrijven, beleidsmakers en boeren en tuinders op de hoogte wil brengen van de risico's, ligt het probleem in de grote aantallen natuurlijke vijanden die gekweekt worden. In het verleden zijn er Wageningse afgestudeerden geweest die bij gebrek aan werk parasieten gingen kweken.
De problemen worden veroorzaakt doordat de parasieten gekweekt worden op een te klein oppervlak met te weinig gastheren. Ze komen nog wel uit, maar zijn door voedselgebrek van mindere kwaliteit. En in kassen of in de buitenlucht moeten ze vaak grote afstanden afleggen om prooien te vinden. Daar zijn ze niet tegen opgewassen. Al met al kan massakweek leiden tot kwaliteitsverlies van natuurlijke vijanden
We proberen dit te voorkomen, want de verkoop van blinde of lamme parasieten is geen reclame voor de biologische bestrijding, zegt Van Lenteren. Hij beschikt over een test waarmee op simpele wijze de kwaliteit van natuurlijke vijanden is vast te stellen. Europa kent vier grote producenten van natuurlijke vijanden, die reeds kwaliteitscontroles toepassen
De groei van de biologische bestrijding is gigantisch. Volgens Van Lenteren is er geen land waar zoveel parasieten worden ingezet als in Nederland. Het Centraal Bureau voor de Statistiek meldde in december dat in 1995 totaal twee miljard biologische bestrijders zijn ingezet, waarvan bijna 1,7 miljard bestond uit roofmijten tegen trips
Van Lenteren erkent de kritiek van milieuorganisaties die er in het verleden op wezen dat biologische bestrijding tot faunavervuiling kan leiden. Zo zijn er lieveheersbeestjes die van alles eten en dus schadelijk kunnen zijn als ze massaal worden uitgezet. In onze beoordeling van biologische bestrijders nemen we mee dat ze geen negatief effect mogen hebben op nuttige of interessante insecten. We kijken naar het menu van de insecten en zoeken diertjes die erg kieskeurig zijn in wat ze eten. Helaas is de handel bereid wat meer risico's te nemen. Maar inmiddels worden hiervoor Europese regels opgesteld. Waarschijnlijk mogen in de toekomst parasieten alleen vergezeld van een milieubeoordeling op de markt komen. (WRe)
Sportprijs Wageningen voor KSV-karateka

Student, KSV-lid, barman bij Loburg en bovenal Nederlands kampioen full contact-karate, Jan Buis Ebbinge is Wagenings sporter van het jaar 1996. Buis kreeg de trofee uit handen van sportwethouder Henk Blankestijn tijdens het drukbezochte jaarlijkse sportcafe in sporthal De Aanloop
Op de vraag van de presentator van de avond, LUW-voorlichter Rien Bor, naar het verschil tussen full contact-karate en kooigevechten zei Buis dat er bij zijn sport vijf scheidsrechters zijn. Desondanks kunnen de sporters elkaar flink raken. Buis herstelt momenteel van een blessure, maar hoopt over een week of zes deel te nemen aan de open Belgische kampioenschappen. De Open Duitse schreef hij eerder op zijn naam
Tot sportploeg van het jaar 1996 werd gekozen de korfbalvereniging Vada 1925. Ook deze ploeg heeft een universitair tintje, want de voorzitter is Antoon van Brakel, hoofd Post- en archiefzaken. Sporttalenten van het jaar werden tafeltennisser Menno Beekhuizen en dammer Johan Sterrenburg. De jonkies kregen hun medaille uit handen van de Wageningse topwielrenner Bart Voskamp. (SVk)
Twijfels en luiheid hoofdreden voor missen van temponorm

Studenten die de temponorm voor hun studiefinanciering niet halen, noemen vooral hun eigen gebrek aan motivatie en inzet als oorzaak. Toch studeert zeker tweederde van hen alsnog verder. Dat blijkt uit een landelijk onderzoek onder zesduizend tempo-slachtoffers
Afgelopen studiejaar werd in totaal ruim twaalf procent van alle universitaire studenten slachtoffer van de 21 studiepunten hoge temponorm, zo blijkt uit deze week vrijgegeven cijfers. Hun beurs voor dat jaar werd definitief omgezet in een lening. In het hbo verloor iets meer dan acht procent van de studenten hun beurs
Hoe het komt dat studenten de norm niet halen, wordt duidelijk uit een rapport van het Nijmeegse instituut IOWO, dat eveneens deze week is verschenen. Uit een enquete onder zesduizend studenten die in de studiejaren 93/94 en 94/95 de toen nog lichte temponorm misten, blijkt dat studenten de schuld vooral bij zichzelf zoeken
Luiheid, twijfels en persoonlijke omstandigheden worden het meest als verklaring genoemd. Slechts achttien procent van de temposlachtoffers blijkt regelmatig colleges te lopen. Toch is ook de kwaliteit van het onderwijs van invloed: bij veel studenten zijn de twijfels vergroot door saaie docenten of een gebrekkige organisatie van de opleiding
Opvallend genoeg studeert tweederde van de temposlachtoffers verder; nog eens een zesde denkt erover de studie later te vervolgen. Bij de universiteiten bleek dat studenten met rijke ouders vaker ondanks beursverlies doorstudeerden. (HOP)
Leiden voert als eerste bindend studieadvies in

Studenten die zich volgend studiejaar inschrijven aan de Leidse universiteit kunnen aan het eind van het jaar een negatief bindend advies krijgen. Ze mogen hun studie dan niet in Leiden vervolgen. Dit heeft de universiteit onlangs besloten
Als norm hanteert de universiteit voorlopig 21 studiepunten. In januari 1998 wordt bekeken of een verhoging naar 28 studiepunten mogelijk is. Als er gegronde redenen zijn om aan te nemen dat een trage student zijn studie toch op tijd zal afronden, kan een negatief advies worden herroepen
Met de invoering van het bindend studieadvies beginnen alle Leidse studenten hun studie voortaan met een kennismakingsgesprek. Ze treden toe tot een mentorgroep met docenten en studenten. Tweemaal ontvangen ze een voortgangsadvies. Ook wordt het onderwijsprogramma aangepast: er komt in alle opleidingen een eerste toets in het najaar en de tentamenperiodes worden gespreid
Het universiteitsbestuur neemt voor lief dat het studieadvies op korte termijn studenten gaat kosten. Voorzitter drs L. Vredevoogd van het college van bestuur: Op de lange termijn hoop ik dat studenten kiezen voor de kwaliteit van de opleiding. (HOP)
Universiteiten willen blijvende verschillen in eindsalaris

Het salaris van docenten en onderzoekers moet meer gebaseerd worden op hun kwaliteiten. Vanuit dat idee hebben de universiteiten besloten een gespecialiseerd bureau een plan te laten maken voor een nieuwe beloningsstructuur. Over twee jaar zou het afgelopen moeten zijn met de starheid en automatismen van de achttien ambtenarenschalen en de jaarlijkse loonsverhogingen tot een vooraf vastgesteld plafond
Op dit moment onderhandelen de universiteiten nog met de vakbonden over hun allereerste cao. Het salarissysteem is niet aan de orde, want dat wordt dit jaar nog volledig bepaald door de overheid. Per januari 1999 mogen de universiteiten ook over de lonen gaan onderhandelen
De VSNU wil de vrijheid benutten voor een systeem van flexibele en gedifferentieerde beloning, dat wetenschappers meer moet motiveren en stimuleren. Het adviesbureau Towers Perrin maakt hiervoor een eerste plan. Als een van de voorwaarden voor flexibele beloning geldt dat ernst wordt gemaakt met systematische, periodieke prestatiebeoordeling. Daarnaast zouden verschillen in inzetbaarheid en mobiliteit een rol moeten gaan spelen. De TU Delft en de KU Brabant zullen op beperkte schaal als proeftuin dienen voor de prestatiebeoordeling. (HOP)
LUW krijgt nieuwe vakbondsconsulent

C. Meurs, laborant bij de vakgroep Virologie, wordt de nieuwe consulent van de AbvaKabo aan de Landbouwuniversiteit. Hij wordt drie dagen per week vrijgesteld voor het vakbondswerk, waarvoor de vakbond de LUW schadeloos stelt. Meurs vervangt T. Geelen, die vijf jaar consulent was. Zij is adviseur Personeel en Organisatie geworden bij het Centrum voor Plantenveredelings- en Reproduktieonderzoek (CPRO-DLO)
Meurs was al kaderlid van de bond, zorgde voor de verschijning van het mededelingenblad Info voor vakbondsleden aan de LUW en had zitting in de dienstcommissie van de sector Plant- en gewaswetenschappen. Hij wil de LUW-medewerkers beter informeren over de op handen zijnde integratie van LUW en DLO. De verschillende bestuurders laten luchtballonnen op en opperen van alles. Er moet meer duidelijkheid komen, aldus Meurs
Hij pleit voor het voorlopige behoud van zoveel mogelijk medezeggenschap. Als de universiteitsraad wordt vervangen door een ondernemingsraad moet volgens Meurs het huidige overlegcircuit tussen het college van bestuur en de vakbonden, het OPAL, blijven bestaan. Overigens hebben de bonden in het OPAL een exclusieve positie. In de ondernemingsraad, of de mogelijke deelraden per departement, kunnen ook andere vertegenwoordigers van het personeel zitting hebben
De Abvakabo noteerde de afgelopen maanden na een ledenwervingsactie zo'n vijftig extra leden en telt er nu zeshonderd, merendeels ondersteunend en beheerspersoneel. (ABo)

Re:ageer