Wetenschap - 3 december 1998

Nieuws

Nieuws

Nieuws
Boze aio's willen debat over ondernemingsplan
Een groep boze aio's, oio's en postdocs op het gebied van de ontwikkelingsstudies heeft de raad van bestuur gevraagd het ondernemingsplan in te trekken. Ze vinden dat de LUW ontwikkelingsstudies moet handhaven als belangrijk aandachtsveld. Ook verzetten zij zich tegen het voorstel het Wageningse onderzoek uit de landelijke onderzoekschool Ceres terug te trekken
De onderzoekers vinden dat het aandachtsveld internationale ontwikkeling onevenredig hard wordt getroffen door de bezuinigen, zonder dat hiervoor goede argumenten worden genoemd. De plannen zijn gebaseerd op ondoorzichtige financiele argumenten. De onderzoekers vinden dat er een debat moet komen over de bezuinigingen
De aio's, oio's en postdocs wijzen erop dat Wageningen een van de weinige plaatsen is waar plattelandsontwikkeling en technologieoverdracht in ontwikkelingslanden kritisch wordt geanalyseerd en waar alternatieve benaderingen worden ontwikkeld. Deze expertise dreigt te verdwijnen. Weliswaar mogen enkele uitstekende krachten blijven, maar hun positie zal marginaal zijn. Het is niet meer dan een sterfhuisconstructie. De onderzoekers vragen zich af hoe deze plannen zich verhouden tot de claim van Wageningen dat zij de meest internationale universiteit van Nederland is
Het voorstel om het Wageningse ontwikkelingsonderzoek terug te trekken uit Ceres en, voor zover niet wegbezuinigd, onder te brengen bij het Mansholt Instituut, valt slecht bij de onderzoekers. De gedwongen deelname aan het Mansholt Instituut, een Wageningse aangelegenheid, beperkt onze mogelijkheden om contacten te leggen met andere Nederlandse universiteiten en is in strijd met de vrijheid die onderzoekers hebben om deel te nemen aan netwerken die voor hen relevant zijn. (LKe)
Onderzoekschool Vlag krijgt gasthoogleraren

Vanaf 1999 stelt de stichting Zuivel, Voeding en Gezondheid de onderzoekschool Vlag in de gelegenheid om jaarlijks een prominent persoon op voedingsgebied naar Wageningen te halen. Deze zogenaamde visiting professor moet voor twee weken komen en krijgt daarvoor naast een onkostenvergoeding ook een honorarium. Dat meldt het blad Voedingsmagazine
In deze twee weken gaat de gast met aio's en hoogleraren over hun projecten praten en geeft hij een gastcollege en een interactieve aio-cursus van drie a vier dagen. Ook kan er over nieuwe samenwerkingen gesproken worden. Bovendien zal de hoogleraar een dag besteden aan de Nederlandse zuivelindustrie. (MS)
Bermen en dijken hebben grote natuurwaarde

De uitgestrekte weilanden en akkers in Nederland zijn weinig aantrekkelijk voor de natuurliefhebber. Maar aan de rand ervan liggen bermen met een verbazingwekkende rijkdom aan plantensoorten. Ook de natuurwaarde van dijken en spoorbanen wordt vaak onderschat. Dat stelde prof. dr Karle Sykora in zijn intreerede Wegen naar meer verscheidenheid op 26 november
Sykora acht een goed beheer nodig is om deze natuurgebieden beter te laten gedijen en wil dat rivierdijken door goed vegetatiebeheer minder erosiegevoelig worden gemaakt. Hij bezet de leerstoel Ecologische inrichting en beheer van infrastructuur, die aan de LUW is ingesteld op initiatief van de Cornelis Lelystichting van Rijkswaterstaat
Bermen fungeren als verblijfplaats voor allerlei planten en dieren, als tijdelijke vlucht- en uitwijkplaats en als broedgebied. Ook gebruiken dieren de bermen als verbindingsweg. Natuurbeheerders hechten tot nu toe weinig belang aan bermen. Sykora denkt dat bermen zo ingericht moeten worden dat ze zoveel mogelijk soorten kunnen herbergen. Daarvoor is kennis nodig omtrent standplaatsomstandigheden en ecologische randvoorwaarden. Zaken als kalk- en zuurgehalte en grondwaterstand bepalen hoe goed planten groeien. Verschraling - zo min mogelijk voedingsstoffen toelaten - zal volgens Sykora leiden tot een hogere soortenrijkdom. Als hooi vier weken blijft liggen op een gemaaide berm, komen er volgens Sykora al te veel voedingsstoffen in de bodem en gaat de soortenrijkdom achteruit. (HBou)
Geen nieuwe SEO-ronde voor DLO

De raad van bestuur heeft besloten volgend jaar geen nieuwe projecten te financieren uit de onderzoekspot voor Strategische Expertise Ontwikkeling (SEO). Uit dat fonds financiert DLO voor ongeveer veertig miljoen gulden aan onderzoeksprojecten. Voorgaande jaren kwam daarvan elk jaar ongeveer tien miljoen gulden vrij, maar voor 1999 was slechts twee miljoen beschikbaar. Dat vindt het bestuur te weinig om een formele procedure voor op te zetten. In plaats daarvan wil het bestuur het geld gebruiken voor lopende projecten en korte verkenningsstudies. (KVe)
Agromisa neemt taken Tool over
De Amsterdamse stichting Technologie-overdracht ontwikkelingslanden (Tool) wordt opgeheven en ondergebracht bij twee Wageningse organisaties. Agromisa neemt de adviesdienst van Tool over, stichting Sawa de projecten. Tool wordt opgeheven omdat het ministerie van Buitenlandse Zaken de subsiediekraan voor de stichting heeft dichtgedraaid
Tool beantwoordde net als Agromisa vragen van organisaties in ontwikkelingslanden. Die vragen zullen in het vervolg doorgestuurd worden naar Agromisa. Per jaar kreeg Tool vijfhonderd vragen. Agromisa verwacht daarvan in de toekomst 150 vragen zelf te beantwoorden. De overige 350 vragen, die niet met landbouw te maken hebben, zal ze doorsturen naar andere organisaties. Agromisa krijgt geen extra budget of personeel voor het beantwoorden van de vragen. De stichting zoekt nog naar mogelijkheden om extra geld aan te trekken
De kleinschalige technologieprojecten van Tool worden overgebracht naar de Wageningse stichting Sawa. De twee medewerkers van Tool die de projecten coordineren zullen naar Wageningen komen. Tool introduceerde zonneboilers in Ghana en gaf technische trainingen aan een bakkerijschool in Zimbabwe. Bij Sawa werken zestig mensen, van wie tien op het hoofdkantoor in Wageningen. Sawa houdt zich bezig met projecten op het gebied van watervoorziening, milieu en institutionele ontwikkeling. (KVe)
D'Upyoghurted wint publieksprijs

De Wageningse studentenband D'Upyoghurted heeft de publieksprijs gewonnen tijdens de Grote Prijs van Nederland in Amsterdam. Het evenement werd op 21 november in de Melkweg gehouden. Door het winnen van de publieksprijs sleepte de band een bedrag van 2500 gulden in de wacht. Drummer Nolo van de band werd uitgeroepen tot beste drummer en ontving tweeduizend gulden. De bands Itchy Bithchy en Redivider wonnen samen de Grote Prijs. (ERi)
Nieuwsfoto, Klachtenbox
Miljoeneninvestering in plant-NMR gaat door
De leerstoelgroep Moleculaire fysica, in het ondernemingsplan aangemerkt als leerstoel die moet worden opgeheven, heeft onlangs een order de deur uit gedaan voor een NMR-apparaat. De kosten van dit apparaat en de benodigde randapparatuur bedragen zo'n zes miljoen gulden. NWO betaalt hiervan 2,5 miljoen, de rest wordt opgebracht door de LUW, DLO en het ministerie van LNV
NMR staat voor nucleaire magnetische resonantie. Het bijzondere aan het bestelde apparaat is dat er voor het eerst een fytotron in de magneet komt. Dat zorgt voor klimaatbeheersing en maakt het daardoor mogelijk in levende planten onder allerlei (teelt)omstandigheden waterstromen te bestuderen
Het contract voor de aankoop van het NMR-apparaat is al getekend door de LUW en de bouwtekeningen voor het gebouwtje waar het apparaat in komt te staan, zijn bijna af, vertelt dr Henk van As van de leerstoelgroep Moleculaire fysica. Deze leerstoelgroep vormt samen met enkele DLO-instituten het Wageningen NMR-centrum. Volgens Van As blijft dit NMR-centrum bestaan, maar is nog onduidelijk hoe dat organisatorisch wordt geregeld. (MS)
Biologische bestrijding meeldauw is mogelijk
Biologische bestrijding van echte meeldauw op komkommer en roos is mogelijk. De schimmel die dat perspectief biedt, heeft echter een relatief lange tijd nodig om de echte meeldauw aan te tasten en gedijt niet goed bij lage luchtvochtigheid. Tot die conclusie komt Marjan Verhaar in haar proefschrift, waarop zij 23 promoveerde bij emeritus-hoogleraar ecologische fytopathologie dr. Jan Zadoks
De schimmelziekte echte meeldauw wordt op komkommer en roos een steeds groter probleem, door het intensiveren van de teelten. Er zijn wel resistente komkommerrassen, maar die zijn gevoelig voor chlorose. Resistente rozen worden niet vaak gebruikt. Dat betekent dat intensieve bestrijding met fungiciden nodig is
Bij haar experimenten merkte Verhaar dat de perspectiefvolle bestrijder minimaal vijf dagen nodig heeft voordat die met succes de echte meeldauw kan aantasten. Dat betekent dat de bestrijder al moet worden toegediend voordat meeldauwinfectie optreedt of vlak na de infectie. Daarnaast bleek de schimmel al minder effectief te zijn bij een relatieve luchtvochtigheid van zestig procent. Als de schimmel samen met aardnootolie werd toegediend, was de luchtvochtigheid van minder groot belang
Verhaar deed nog een andere opvallende waarneming. Het gebruik van twee chemische bestrijdingsmiddelen had geen effect op de biologische bestrijder. Integendeel, de combinatie van biologische en chemische bestrijding leidde tot nog betere bestrijding van de echte meeldauw. (LeNo)
Diploma wordt veel waard voor universiteit
Een student die zijn diploma haalt, wordt voor een universiteit veel meer waard dan vroeger. Afhakers gaan de universiteit echter geld kosten. Een LUW-diploma is straks 27 duizend gulden waard
Het kabinet heeft vorige week een nieuwe methodiek goedgekeurd om het beschikbare overheidsgeld te verdelen over de universiteiten. Het gaat om de twee miljard gulden die ze per jaar krijgen voor hun onderwijs. De helft van dit onderwijsgeld wordt vanaf 2000 verdeeld op grond van het aantal afgestudeerden. Dertien procent wordt verdeeld op grond van het aantal eerstejaars; de rest (37 procent) ligt vast
De methode vervangt het zogeheten Hobek-model dat tot en met 1996 gebruikt werd. Daarin woog het aantal ingeschreven studenten veel sterker mee. Het aantal diploma's bepaalde slechts voor een vijfde deel hoeveel geld een universiteit kreeg. Voormalig minister Ritzen was bang dat de universiteiten door deze methode vooral hun best zouden doen om veel studenten binnen te halen, maar zich nauwelijks zouden inspannen om hen te laten afstuderen
Het nieuwe model straft universiteiten als studenten afhaken zonder diploma. Voor diploma's van alfa- en gammastudenten krijgen universiteiten straks 18 duizend gulden, voor studenten in de beta-, de landbouw- en de technische hoek 27 duizend gulden en voor medische diploma's zelfs 54 duizend gulden. Studeert iemand niet af, dan loopt de universiteit deze bedragen mis. (HOP)
Postdocs komen moeilijk aan vaste baan

Van de onderzoekers die als postdoc worden aangesteld in Nederland, hoopt 83 procent aan het begin van een lange wetenschappelijke carriere te staan bij de universiteit. Maar van de postdocs die vijf jaar geleden begonnen, is nog maar de helft verbonden aan de universiteit. Slechts een op de vijf postdocs heeft op dit moment een vaste aanstelling. De rest is nog steeds postdoc. Dit blijkt uit een onderzoek van Research voor Beleid in opdracht van de stichting Sociaal fonds voor de kennissector, Sofokles
De belangrijkste motivatie om postdoc te worden is de ruimte die de functie biedt om eigen ideeen na te volgen en het werk zelf te organiseren, zo blijkt uit de enquete. Maar de helft van de respondenten geeft aan dat ze ook postdoc zijn geworden door de beperkte kans op een baan elders. Een ruime meerderheid van de postdocs ziet de tijdelijkheid van de aanstelling als het grootste nadeel. De gemiddelde duur van een aanstelling als postdoc is 34 maanden, maar vele academici vervullen verschillende postdoc-schappen na elkaar. De functie is geen garantie voor een baan; tien procent van de ex-postdocs is momenteel op zoek naar werk
Het onderzoek verzamelde bij alle Nederlandse universiteiten gegevens over de postdocs die daar tussen 1993 en 1997 werkzaam waren. Het aantal nam de afgelopen jaren toe van 1695 in 1993 tot 2020 in 1997. De belangrijkste werkgever is de onderzoeksfinancier NWO, met 430 werknemers. De LUW bevindt zich met circa 150 postdocs in de middenmoot. (MBe)
Calcium beschermt ratten tegen salmonella-infectie
Calcium in de voeding verhoogt de weerstand van ratten tegen een darminfectie door salmonella. Calcium versterkt namelijk de barrierefunctie van de darmwand tegen salmonella en bevordert de groei van nuttige bacterien in de darm. Dat concludeert ir Ingeborg Bovee-Oudenhoven, die 25 november promoveerde bij dr Jan Wouters, bijzonder hoogleraar Zuivelkunde. Bovee-Oudenhoven voerde haar onderzoek uit op het Nederlands Instituut voor Zuivelkunde in Ede
Calcium beinvloedt de weerstand van ratten tegen salmonella-infectie via een samenspel van meerdere mechanisme, concludeert Bovee-Oudenhoven. Calcium vormt in de darm een onoplosbaar complex met fosfaat. Dit calciumfosfaat bindt sterk aan celbeschadigende galzouten en vetzuren in de darm. De cellen van de darmwand worden daardoor minder beschadigd en zo verbetert de barrierefunctie van de darmwand tegen salmonella. Daarnaast zorgt de binding van calciumfosfaat met galzouten en vetzuren ook voor een bevordering van de groei van de nuttige bacterien, de lactobacillen. Mogelijk heeft salmonella hierdoor meer competitie ondervonden op het gebied van voedingsstoffen en hechtingsplaatsen op de darmwand. Calciumfosfaat bindt ook direct aan salmonella. Bovee-Oudenhoven verwacht dat dit ervoor zorgt dat salmonella slechter aan de darmwand hecht
Volgens Bovee-Oudenhoven geven deze resultaten bij ratten een goede indicatie van de mechanismen bij mensen. Het aantal salmonella-bacterien dat nodig is om ratten te infecteren is namelijk ongeveer gelijk aan dat bij mensen. Ook het tijdsverloop van de darminfectie en de mogelijkheid dat de infectie zich uitbreidt naar andere organen buiten de darm is voor rat en mens ongeveer gelijk. Dat maakt de rat een voor de mens relevant model. (MS)

Re:ageer