Wetenschap - 8 oktober 1998

Nieuws

Nieuws

Nieuws
OR wil juridische procedure tegen bezuinigingen
De ondernemingsraad wil dat de LUW gaat onderzoeken of zij de aangekondigde bezuiniging van 25 miljoen bij de rechter kan aanvechten. De OR wil het ministerie aanklagen wegens onbehoorlijk bestuur. De ondernemingsraad vroeg om een onderzoek naar de mogelijkheden tijdens de gezamenlijke vergadering van studentenraad en ondernemingsraad
Volgens ondernemingsraadslid dr ir Dick Verduin is de basis van de bezuinigingen niet duidelijk. De bezuinigingen ondermijnen volgens hem bovendien de fusie van DLO en LUW en leiden tot demotivatie van het personeel, dat al jaren kampt met bezuinigingen
Vice-voorzitter ir Kees van Ast van het college van bestuur reageerde tijdens de vergadering voorzichtig op het verzoek. Hij wil eerst de lobby bij Kamerleden voortzetten en praat 13 oktober met de minister van Landbouw over de bezuinigingen. Hij sloot niet uit dat de LUW na de begrotingsbehandeling in de Tweede Kamer juridische stappen onderneemt. Wij willen alle registers van de democratie opentrekken. Maar groot acht hij de kans niet. Als de begroting is goedgekeurd door de Tweede Kamer heeft zij kracht van wet. Het zal erg lastig zijn daartegen de procederen.
Verduin verwees naar een procedure die de vier grote universiteiten vorig jaar met succes hebben gevoerd tegen minister Ritzen. De universiteiten van Utrecht, Groningen, Amsterdam en Leiden klaagden Ritzen aan omdat hij onderzoeksgeld wilde verschuiven van de grote naar de kleine universiteiten
Volgens LUW-jurist mr Hitzer Gorter is die zaak echter niet te vergelijken met de bezuinigingen op de LUW. Het LUW-budget staat expliciet genoemd in de begroting, en die heeft na goedkeuring door de Kamer kracht van wet. In de genoemde zaak van de vier grote universiteiten ging het om een ministerieel besluit. Een wet kun je niet aanvechten, die is namelijk vastgesteld door ons hoogste orgaan, de Tweede Kamer.
Volgens Gorter is de enige mogelijkheid een procedure wegens onzorgvuldige wetgeving. Die kun je alleen winnen als je overtuigend kunt aantonen dat een wet is gebaseerd op apert onjuiste feiten. Als de Tweede Kamer zegt Wij hebben de argumenten van de LUW gehoord, maar wij hebben ervoor gekozen toch te bezuinigen, dan is er geen sprake van onzorgvuldige wetgeving. De Kamer heeft de tegenargumenten dan gewogen en te licht bevonden. (KVe)
Overheveling onderzoeksgeld van de baan
De universiteiten houden de zeggenschap over hun onderzoeksgeld. Minister Hermans ziet af van het plan om vijfhonderd miljoen gulden weg te halen bij de universiteiten en in beheer te geven aan de landelijke onderzoeksorganisatie NWO. Dat plan was afkomstig van Hermans voorganger Ritzen. Hermans ziet weinig nut van de overheveling. De universiteiten staan toch al onder grote financiele druk, redeneert hij
Ex-minister Ritzen wilde met zijn plan de kwaliteit van het onderzoek verhogen en ervoor zorgen dat maatschappelijke prioriteiten meer aandacht kregen. Dat leek hem een taak voor NWO. Die moest het beste en belangrijkste onderzoek uitkiezen en er geld voor geven. Uiteindelijk zou de vijfhonderd miljoen wel weer terechtkomen bij de universiteiten, maar die verloren de zeggenschap erover
Ritzen wist dit voorjaar een meerderheid van de Tweede Kamer voor zijn plan te winnen. Maar zijn opvolger Hermans ziet er nu toch van af. Hij wil wel nagaan of er andere methoden zijn om kwaliteit en relevantie van onderzoek te verhogen, schrijft hij deze week aan de Kamer
Doorslaggevend voor Hermans zijn echter de bezwaren van de universiteiten. Die vreesden dat ze en masse onderzoekers moesten wegsturen om elders anderen te kunnen aanstellen. Zeker nu de universiteiten van het tweede paarse kabinet ook nog eens driehonderd miljoen gulden moeten bezuinigen, zou dat tot een enorme ontslaggolf kunnen leiden. (HOP)
Zonnebloem gevoeliger voor fosfortekort dan tarwe
Zonnebloem is gevoeliger voor tekort aan fosfor dan tarwe. Dat concludeert dr ir Daniel Rodriguez, die op 7 oktober promoveerde
Tekort aan fosfor beperkt de groei en de opbrengst van gewassen in vele delen van de wereld. In andere gebieden, waaronder Nederland, vond juist jarenlang een overdaad aan fosfaatbemesting plaats, waardoor steeds meer fosfaat uitspoelt naar het oppervlaktewater. Om de fosfaatbemesting laag te houden zonder dat er fosfaatgebrek ontstaat, is het nodig uit te zoeken wat er precies in de plant gebeurt bij een tekort
Fosfor heeft ruwweg twee functies in de plant. Het dient als bouwsteen van blad en stengel, en speelt een rol in de fotosynthese. Een plant kan dus slecht groeien doordat er te weinig bouwstenen zijn om een blad of stengel in elkaar te zetten, of doordat er door een gebrekkige fotosynthese te weinig suikers ontstaan voor de groei
Rodriguez ontdekte dat de beschikbaarheid van suikers bij tarwe geen invloed had op de bladstrekking en de vorming van meer stengsels. Tekort aan fosfor leidde rechtstreeks tot een lagere stengelvorming en een minder snelle verschijning van bladeren aan de hoofdstengel. Bij zonnebloem had de beschikbaarheid van suikers wel invloed op de bladstrekking en het totale bladoppervlak. Daarnaast verminderde het bladoppervlak ook door een rechtstreeks tekort aan fosfor
Bij beide planten verminderde de biomassa door een tekort aan fosfor. Maar bij zonnebloem waren de gevolgen ernstiger. De fosforopname verminderde doordat de wortels kleiner waren en doordat de fosforconcentratie in het blad hoger moest zijn voordat de fotosynthese begon. Was die drempelwaarde eenmaal overschreden, dan reageerde zonnebloem sneller met fotosynthese dan tarwe. (LeNo)
Scholierenmanifestatie trekt 1100 vwo'ers

LUW doet te weinig met resultaten vakkenevaluaties

De LUW doet te weinig met de uitkomsten van de vakkenevaluaties. Dat schrijft de Inspectie landbouwonderwijs in haar jaarlijkse verslag, dat de minister vorige week aangeboden heeft aan de Tweede Kamer. De inspectie vindt dat de LUW te weinig mogelijkheden heeft om maatregelen af te dwingen ter verbetering van vakken die volgens studenten slecht zijn
De inspectie is over het algemeen positief over het onderwijs van de LUW. De studierendementen zijn hoog en het samengaan van LUW en DLO heeft volgens een bijgevoegde brief van minister Apotheker nu al positieve gevolgen voor het wetenschappelijk onderwijs. De inspectie is ook positief over de nieuwe bestuursstructuur van de LUW. De onderwijsinstituten waarborgen de onderlinge samenhang van de opleidingen. (KVe)
Gezondheidsraad adviseert grenswaarde endotoxinen
De Gezondheidsraad heeft onlangs een grenswaarde voor beroepsmatige blootstelling aan endotoxinen afgeleid. Endotoxinen komen in de lucht terecht via dierlijke uitwerpselen en met bacterien besmet plantaardig materiaal, en kunnen bij inademing leiden tot ademhalingsproblemen. Voor de bepaling van de grenswaarde heeft de raad gebruik gemaakt van onderzoek van de LUW-afdeling Gezondheidsleer
De Gezondheidsraad geeft voor beroepsmatige blootstelling aan endotoxinen een gezondheidskundige advieswaarde van vijftig endotoxine-eenheden per kubieke meter lucht, gemiddeld over een werkdag van acht uur. Volgens dr ir Dick Heederik van Gezondheidsleer is de blootstelling aan endotoxinen in veel varkenshouderijen en kippenfokkerijen vele malen hoger dan de voorgestelde grenswaarde. Komend jaar zal de SER onderzoeken of de grenswaarde sociaal-economisch haalbaar is, en op basis hiervan zal de minister van Sociale Zaken een wettelijke grenswaarde voorstellen. Om aan de advieswaarde te kunnen voldoen, zijn ingrijpende veranderingen noodzakelijk in de bedrijfsvoering en inrichting van de gebouwen. De dieren moeten vaker worden gewassen, de ventilatie moet verbeteren en de boeren moeten roosters in de vloeren installeren. (HBou)
Collegegeld kan straks per universiteit verschillen
Het collegegeld kan in de toekomst per universiteit verschillen. Minister Hermans gaat althans serieus onderzoeken of dat wenselijk is. Dat schrijft de minister deze week aan de Tweede Kamer. Hij wil nagaan of universiteiten straks zelf mogen beslissen hoeveel collegegeld zij hun studenten laten betalen. Nu hebben universiteiten die vrijheid alleen voor zevendejaars en ouder en voor deeltijdstudenten. Hermans komt met dit onderzoek tegemoet aan een wens van de vereniging van universiteiten (VSNU)
In zijn brief aan de Kamer noemt Hermans een aantal zaken waarover hij in dit verband met de universiteiten wil praten. Zo is het voor hem de vraag of universiteiten voor elke nieuwe opleiding die ze starten toestemming van de overheid nodig hebben, zoals nu het geval is. (HOP)
Noordelijk praktijkonderzoek samen met Wageningen
De contouren van het Plantaardig Praktijkonderzoek in Wageningen UR staan vast. Ook het praktijkonderzoek voor akkerbouw en vollegrondsgroenten in het noorden en noordoosten van Nederland gaat deel uitmaken van het grote geheel. Hierover is een principe-akkoord bereikt
Het praktijkonderzoek voor akkerbouw en vollegrondsgroenten bestaat uit vijf stichtingen: de centrale stichting in Lelystad en vier regionale. Drie van de vier regionale instellingen wilden al snel deel gaan uitmaken van het overkoepelend orgaan; de vierde, in het noorden, wilde liever zelfstandig op contractbasis samenwerken met het praktijkonderzoek in Wageningen. Nu kiest het noorden toch voor integratie, op voorwaarde dat het herkenbaar blijft voor de telers
Op het hoofdkantoor van het Plantaardig Praktijkonderzoek in Wageningen wordt verheugd gereageerd. Directie-secretaris Paul Raven: Nu kunnen we het ondernemingsplan gaan invullen. Hoe de samenwerking binnen het praktijkonderzoek precies gaat plaatsvinden is nog niet bekend. Naast het gedeelte voor akkerbouw en vollegrondsgroenteteelt zijn er nog andere onderzoeksinstellingen: die voor bloemisterij en glasgroenten in Aalsmeer en Naaldwijk, bloembollen in Lisse, boomteelt in Boskoop, fruitteelt in Randwijk, champignonteelt in Horst en de bijenhouderij in Hilvarenbeek. Verandermanager Tini Colijn-Hooymans verwacht het ondernemingsplan eind november gereed te hebben. (LeNo)
Verbod antibiotica ramp voor veehouderij
Het is een regelrechte ramp als het gebruik van antibiotica in veevoer onmiddellijk wordt gestopt. De intensivering van de veehouderij is mede mogelijk gemaakt door het gebruik van antibiotica. Maar nu weet niemand meer waar ze precies op ingrijpen. Dr Mario Nabuurs, onderzoeker van het DLO-Instituut voor Dierhouderij en Diergezondheid, sprak deze waarschuwing op 5 oktober uit tijdens een discussieavond van Studium Generale over antibiotica als groeibevorderaar
Onlangs adviseerde de Gezondheidsraad het gebruik van antibiotica in veevoer op een termijn van drie jaar te verbieden. De raad acht voldoende bewezen dat het gebruik van antibiotica in veevoer de resistentie tegen antibiotica bij de mens bevordert. Nederland heeft hierover nog geen besluit genomen, net zo min als de EU
Voor de landbouw staan er enorme belangen op het spel. Preventief wordt jaarlijks 250 ton actieve stof gebruikt, curatief 300 ton. Het menselijk gebruik bedraagt 80 ton. Door de antibiotica groeit het vee sneller en scheidt het minder fosfaat uit. Bij een onmiddellijk verbod loopt het inkomen van de veehouder terug met eenderde tot de helft. De gevolgen voor de diergezondheid zijn onbekend
Nabuurs wijst erop dat vele factoren hebben bijgedragen aan de intensivering van de veehouderij. Naast voeding waren zaken als huisvesting, roostervloeren en antibiotica belangrijk. Dat heeft geleid tot een gigantisch goedkoop voedselpakket. Inmiddels zijn antibiotica niet meer weg te denken uit de veehouderij. Het is in de loop van dertig jaar een onontwarbare kluwen geworden waarvan niemand meer weet waar het begint en waar het ophoudt.
Volgens Nabuurs maskeert het huidige preventieve antibioticagebruik veel sluimerende ziektes. Een deel daarvan is bekend, maar een groot deel ook niet. Een bekend probleem is dysenterie door stress bij varkens die van het vermeerderingsbedrijf op transport gaan naar het vleesvarkensbedrijf. Geef je die geen antibiotica meer in het voer, dan krijg je een gigantisch probleem.
Om meer grip te krijgen op de gevolgen voor de diergezondheid is uitgebreid onderzoek nodig. We moeten beginnen met het weglaten van antibiotica voor varkens die bijna naar het slachthuis gaan. Zo moeten we langzaam naar voren werken en kijken wat voor narigheid daar allemaal uitkomt.
LNV stelt echter tot nu toe geen geld beschikbaar voor onderzoek naar het effect van en alternatieven voor het weglaten van antibiotica in het voer. Ook het rapport van de Gezondheidsraad heeft nog geen impuls gegeven voor nader onderzoek. Het ID-DLO werkt wel aan alternatieven. Nabuurs verwacht binnen een a twee jaar alternatieven te presenteren voor antibiotica in het voer voor gespeende biggen tot een leeftijd van zo'n tien weken. (LeNo)
Yoghurt maken op de Wetenschapsdag

Zo'n 550 mensen, vooral kinderen met hun ouders, hebben op 4 oktober de derde Wetenschapsdag op de Landbouwuniversiteit bezocht. Kinderen konden in het Biotechnion met gist iets tekenen op een agarplaatje, van melk hun eigen yoghurt maken of een slaapkameralarm solderen. Onderzoekers lieten bijvoorbeeld ook zien hoe ze aangelijnde bladluizen gebruiken om het prikgedrag van de luizen te bestuderen met behulp van elektrische spanningsmetingen
De LUW stelt elk jaar een andere locatie open, vertelt voorlichter drs Gert van Maanen. We doen mee met de Wetenschapsdag om een soort maatschappelijke verantwoording af te geven; we laten zien wat we doen met belastinggeld. Je hoopt dat mensen met een positief beeld over wetenschap en over Wageningen naar huis gaan. (MS)
Financiele drempel geen obstakel voor studie

Verhoging van het collegegeld, verlaging van de studiefinanciering en de invoering van de prestatiebeurs weerhoudt scholieren niet van een studie in het hoger onderwijs. Dat blijkt uit de resultaten van de landelijke Studie Keuze Monitor '98. De monitor is een samenwerkingsverband van de Stichting voor economisch onderzoek en AROMedia. Hij brengt het studiegedrag van leerlingen in kaart die in de laatste twee leerjaren van het havo of vwo zitten. Zij moeten per computer een vragenlijst invullen. Dit jaar hebben veertienduizend leerlingen van 125 scholen in Nederland de enquete ingevuld
Uit het onderzoek blijkt ondermeer dat slechts twintig procent van de havisten en vwo'ers zegt een lening aan te zullen vragen als de studiebeurs verder wordt verlaagd. Zestig procent van de jongeren zal meer gaan werken of een hogere ouderlijke bijdrage vragen
Economie blijft de populairste studierichting onder de scholieren, hoewel gezondheidzorg en techniek ook vaak worden genoemd. De aantrekkelijkheid van de stad is voor weinig jongeren de reden om voor een bepaalde universiteit of hogeschool te kiezen. De meeste scholieren baseren hun keuze voor een groot deel op de reputatie van de instelling. Daarnaast moet de onderwijsinstelling niet te ver van het ouderlijk huis liggen. (PvdW)
Geen ideeen; wij zijn de ondernemingsraad
Eerste punt van aandacht, de koffie. Het is 1 oktober, vergaderzaal 2 in het bestuurscentrum. Op serieuze toon debatteren twintig dames en heren van de ondernemingsraad over de vraag of de volgende bijeenkomst een half uur later kan beginnen. Het werkschema van de koffiedame loopt in de soep als de vergaderingen om een uur beginnen. Na een kwartier is de knoop doorgehakt, het kan ook best een half uurtje later. De koffiedame haalt opgelucht adem, ook zij kan in het vervolg haar boterhammetje eten in de lunchpauze
Volgende agendapunt: een orienterende discussie over het instellen van een aantal nieuwe commissies van de OR. Vaak goede ideeen: Zou de commissie IP niet kunnen opgaan in een nieuwe commissie PP? Soms verwarring: Als ik het goed begrijp, bedoelt u met vaste commissies permanente tijdelijke commissies. De voorzitter blijft streng. Goed, komen we volgende keer op terug, hamert hij na drie kwartier de discussie af, om verder te gaan met de statuten van de OR
Na twee uur vergaderen het laatste punt: topgeheim. Wil pers en publiek de zaal verlaten. De raad van bestuur heeft de OR gevraagd met ideeen te komen voor het ondernemingsplan dat de universiteit door de bezuinigingen moet loodsen. Een belangrijke zaak, daar horen geen pottenkijkers bij. Na het weekend zal de club de uitkomst aan het publiek bekend maken
Na het weekend schuiven, behalve de twintig leden van de OR, twaalf studenten en drie bestuurders aan een grote tafel in het bestuurscentrum. Nee, ideeen heeft de OR niet, wij hebben criteria, begint de woordvoerder, terwijl hij op een velletje papier wijst. Wij kunnen het bestuur nu al vertellen hoe wij de plannen over zes weken gaan beoordelen. Nee, geen ideeen, wij zijn geen medebestuurders, wij zijn de ondernemingsraad (KVe)
Hoofd financien LUW vertrekt

Drs Paul van Vliet, hoofd van de afdeling Financiele en Economische Zaken van de LUW, vertrekt. Per 1 januari wordt hij financieel directeur van de sociale dienst van Amsterdam. Die dienst keert ieder jaar voor ongeveer 1,6 miljard gulden aan uitkeringen uit. Van Vliet is nog geen twee jaar in dienst bij de LUW. (KVe)
Groenbak is bron van luchtvervuiling

Groene afvalbakken moeten minstens twee keer per week geleegd worden. Als dit niet gebeurt, krijgt het afval de kans te gisten, wat leidt tot luchtvervuiling in de woning. Vooral carapatienten kunnen daar nadelige gevolgen van ondervinden
Dat blijkt uit onderzoek van de LUW-afdeling Gezondheidsleer in opdracht van de ministeries van VROM en Sociale Zaken
De onderzoekers ontdekten dat zich veel schimmelsporen ontwikkelen in een groenbak die slechts een keer per week wordt geleegd. Bij het openen en sluiten van het deksel worden de sporen de lucht in geslingerd, waarna ze zich ophopen in de vloerbedekking
Naast huishoudens worden vooral vuilnismannen blootgesteld aan luchtvervuiling boven de medische advieswaarde. Volgens dr ir Dick Heederik van Gezondheidsleer hebben zij relatief veel last van de luchtwegen. Voor de uitstoot aan irriterende stoffen uit vuilniswagens bestaat geen wettelijke norm. (HBou)
Internetgebruik stijgt in Wageningen niet meer

Het aantal medewerkers van de Landbouwuniversiteit Wageningen dat gebruik maakt van Internet stijgt niet meer. Het aantal internettende studenten is verdubbeld. Maar beide groepen internetten weinig thuis. Dat zijn de belangrijkste uitkomsten van een vergelijkende studie tussen 1998 en 1995 van de Stichting SURF, de samenwerkingsorganisatie voor hoger onderwijs en onderzoek op het gebied van Internet
In het onderzoek wordt een vergelijking gemaakt van het gebruik van e-mail en het world wide web in 1995 en 1998. Het gebruik van het onderwijsnetwerk SURFnet wordt als indicatie gebruikt voor het totale Internetgebruik. Terwijl dat landelijk onder universiteitsmedewerkers steeg van 73 naar 85 procent bleef het percentage voor de LUW staan op 82 procent. Reden hiervoor is wellicht de vroege start die de LUW op Internet maakte. Wageningen was de eerste stad met een eigen glasvezelnetverbinding tussen de verschillende delen van de universiteit
De studenten van LUW lopen wel mee in de landelijke trend. Het aantal Internetgebruikers heeft zich sinds 1995 verdubbeld tot 96 procent. Dat is na de studenten van Universiteit Twente de hoogste score. Opvallend is wel het lage percentage studenten dat thuis internet, slechts 16 procent. Ook medewerkers scoren hier slecht. Slechts 22 procent van hen internet wel eens thuis. Landelijk gebruikt 40 procent van de medewerkers en een op de drie studenten internet thuis, terwijl meer dan 80 procent thuis een pc heeft. (MWo/HOP)

Re:ageer