Wetenschap - 1 oktober 1998

Nieuws

Nieuws

Nieuws
LUW krijgt uitstel voor onderwijsfusies
De vereniging van universiteiten (VSNU) heeft de LUW uitstel gegeven bij het formuleren van een nieuw opleidingenaanbod
De VSNU wacht nu op de uitkomsten van de discussie binnen de LUW over het aantal opleidingen. Een deadline voor een voorstel heeft de VSNU niet gegeven. Wel vraagt de VSNU voor februari 1999 een bericht als de LUW het opleidingenaanbod vanaf het studiejaar 2000-2001 wil wijzigen. Voor een wijziging in 2001-2002 moeten de plannen in oktober 1999 bij het centraal register opleidingen hoger onderwijs (croho) ingeleverd worden
Onderwijsdirecteur prof. dr ir Bert Speelman wil voor het eind van dit jaar van de onderwijsinstituten de hoofdlijnen voor hun nieuwe opleidingenaanbod horen. Ik wil niet tot volgend jaar oktober wachten, al kan dat formeel wel. Speelman kan zich wel voorstellen dat de opleidingen pas in oktober 1999 formeel worden aangemeld, zodat ze pas in 2001 van start gaan. Hij verwacht dat er in het ondernemingsplan dat half november wordt gepresenteerd een voorstel van het college van bestuur zal staan over het opleidingenaanbod
Liesbeth van der Linden, secretaris van het onderwijsinstituut Omgevingswetenschappen, denkt dat het instituut voor het eind van het jaar de hoofdlijnen van de plannen wel kan presenteren. Het instituut wil een brede propedeuse Omgevingswetenschappen met verschillende afstudeerrichtingen. Van der Linden sluit echter uit dat het instituut de nieuwe opleidingen klaar heeft voor september 2000. Een herprogrammering is een afschuwelijke klus die heel veel tijd kost.
Het onderwijsinstituut Levenswetenschappen is al begonnen met de fusie van de richtingen Plantenteeltwetenschappen en Plantenveredeling en gewasbescherming. Voorzitter prof. dr Linus van der Plas zoekt mensen voor een commissie die zich zal moeten buigen over de nieuwe opleiding. Wij willen snel aan de slag om zo veel mogelijk kinderziektes bij de invoering van een nieuw programma te voorkomen. (KVe)
Biologie tweede op ranglijst top-opleidingen
Volgens een kwart van de Nederlandse hoogleraren verdient de LUW-opleiding Biologie de tweede plaats op de ranglijst van biologieopleidingen aan de Nederlandse universiteiten. De eerste plaats gaat naar de Rijksuniversiteit Groningen (RUG). Bij de biologiestudenten komt de LUW-opleiding echter op een gedeelde derde plaats, na de RUG - eerste plaats - en de Vrije Universiteit van Amsterdam en de Rijksuniversiteit van Leiden - samen tweede. Dit blijkt uit een enquete die het weekblad Elsevier vorige week publiceerde
In opdracht van Elsevier onderzocht het NIPO de tevredenheid van zevenduizend studenten over de twintig populairste studies. De studenten zijn het meest tevreden over de universiteiten van Twente en Maastricht, maar ook de algemene universiteiten van Leiden en Groningen scoren goed
Elsevier onderzocht ook de mening van alle Nederlandse hoogleraren over de opleidingen in hun vakgebied. Een kwart van hen werkte mee aan het onderzoek. Zij zijn het meest te spreken over de opleidingen aan de Universiteit Utrecht. Leiden en Groningen wordt ook vaak genoemd als beste universiteit van Nederland. De Erasmus Universiteit in Rotterdam komt er het slechtst vanaf bij de hoogleraren. De LUW krijgt van de hoogleraren voor de biologieopleiding een 7,5, de RUG een 7,7
Het is frappant dat de LUW slechts eenmaal wordt genoemd in het onderzoek, met de biologieopleiding. Ook komt zij niet voor in de top-tien van de beste universiteiten. Dit komt door het gebrek aan concurrentie met andere universiteiten. Elsevier heeft unieke opleidingen en opleidingen met een lage respons niet in het onderzoek opgenomen. Daarnaast betreft het onderzoek alleen de twintig populairste opleidingen
De vereniging van universiteiten, de VSNU, is geen voorstander van dergelijke enquetes. De kwaliteit van een universiteit is moeilijk in een cijfer te vangen, vindt VSNU-voorlichter Jan-Willem Vos. Aankomende studenten zijn beter gediend met een informatief beeld van de inhoud van de opleidingen, de mogelijkheden en de faciliteiten van de universiteiten, zonder dat daar een waardeoordeel aan wordt verbonden. Ze kunnen op basis daarvan uitmaken wat voor hen doorslaggevend is.
Elsevier voerde in 1996 eenzelfde onderzoek uit. Gaven de biologiestudenten de opleiding in Wageningen toen nog een 7,1, nu krijgt de LUW van hen een 6,9. Van de onderzochte studies ervaren de studenten Biologie als zwaarste studie. (PvdW)
Ehrlich: Wereldbevolking stabiliseert zich op tien tot elf miljard

Ik vertel al dertig jaar nagenoeg hetzelfde, maar politici doen nog steeds weinig met de gegevens die ik aandraag, stelde prof. dr Paul Ehrlich van de Stanford University maandag 28 september in De Wereld. In zijn bijdrage aan de Studium Generale-cyclus The Population Bomb waarschuwde hij eens temeer voor de gevaren van overbevolking en overconsumptie. Volgens de laatste demografische prognoses zal de wereldbevolking zich aan het eind van de volgende eeuw stabiliseren op een niveau van tien tot elf miljard. De vraag is alleen of dat gebeurt door daling van het geboortecijfer of door toename van het sterftecijfer, zoals nu gebeurt door een ziekte als aids en de ineenstorting van de gezondheidszorg in de voormalige Sovjet-Unie.
Toename van het sterftecijfer bestempelde Ehrlich als inhumaan. Volgens hem moet de wereldbevolking gestabiliseerd worden door daling van het geboortecijfer. Er is veel bekend over hoe we het geboortecijfer kunnen laten dalen, dus daar ben ik vrij positief over. Maar het echte probleem voor onze generatie is hoe we de consumptie kunnen laten dalen, terwijl er om ons heen een hele machinerie aan het werk is die zich erop richt de consumptie te laten stijgen.
Volgens Ehrlich zijn er te veel rijke mensen, die te veel consumeren en daardoor te veel energie gebruiken. Bij een bevolking van tien miljard kan de aarde maximaal een energieconsumptie van drie kilowatt per persoon aan. Maar op dit moment gebruiken de 1,2 miljard rijken op deze aarde 7,5 kilowatt per persoon en er komen steeds meer rijken bij.
Eenvoudige oplossingen had Ehrlich niet. Ik heb vier boeken geschreven waarin ik ook met oplossingen kom. Helaas zijn die niet eenvoudig. Als ik een hapklare oplossing had zou ik 'm jullie zeker verkopen. Maar het is in ieder geval belangrijk dat we met z'n allen het probleem erkennen en op zoek gaan naar oplossingen. (ERi)
IAC maakt database landbouw- en milieuonderzoek in Ganges-vlakte
Het Internatinaal Agrarisch Centrum (IAC) in Wageningen start met de ontwikkeling van een database met basisinformatie over landbouw- en milieuonderzoek in de Ganges-vlakte. De database komt op het Internet te staan, zodat onderzoekers en beleidmakers makkelijk kunnen uitzoeken wie waar wat voor onderzoek doet. Verder gaan het Staring-Centrum en het bodeminstituut Isric een geografisch informatiesysteem ontwikkelen met daarin zoveel mogelijk gegevens over bodem, water en klimaat in de Ganges-vlakte
De Ganges-vlakte is een stroomgebied dat door India, Nepal en Bangladesh loopt. Voor al die landen is de voedselproductie in de Ganges-vlakte een belangrijke bron van inkomsten. Daarom wordt hier veel onderzoek gedaan, dat er uiteindelijk op is gericht de voedselproductie te maximaliseren. Het probleem is echter, vertelt Frans Neuman van het IAC, dat de onderzoeksinstituten veelal langs elkaar heen werken. Drie universiteiten richten zich bijvoorbeeld op bodemverzilting in de Ganges-vlakte, maar ze hebben nauwelijks contact.
De opgave die het Staring-Centrum en het Isric zich hebben gesteld is dat het geografisch informatiesysteem bruikbaar moet zijn voor managers in de landbouw. Dat wil zeggen dat er met een druk op de knop informatie moet uitrollen over onder andere bodemvruchtbaarheid en waterbeschikbaarheid op zowel regionale als lokale schaal. Om dit te bereiken moeten vele bestaande gegevens betreffende hydrologie, bodems, klimaat en gewassen worden gecombineerd en op juiste wijze geinterpreteerd. De opdracht komt van de Wereldbank en de landbouwministeries van de betrokken landen. (HBou)
Boonekamp verandermanager IPO-DLO

De raad van bestuur heeft dr Piet Boonekamp (47) benoemd tot verandermanager van het Instituut voor Planteziektenkundig Onderzoek (IPO-DLO). Boonekamp moet het instituut een stem geven in het overleg over de fusie van de planteninstituten AB, CPRO en IPO. Dr ir Nic Hoogenboom blijft formeel directeur van zowel het CPRO als het IPO, maar in de praktijk zal Boonekamp een groot deel van zijn taken overnemen
In het nieuw te vormen plant research international zal Boonekamp directeur worden van de business unit Bio-interacties en gezondheid, de opvolger van het IPO. Boonekamp werkt nu nog als afdelingshoofd van de afdeling plantkwaliteit bij het laboratorium voor bloembollenonderzoek in Lisse. In de jaren tachtig was hij hoofd van het laboratorium voor monoclonale antilichamen van het IPO. (KVe)
AbvaKabo ziet niet af van loonsverhoging
Vakbondsconsulent Cor Meurs van de onderwijsbond AbvaKabo denkt niet dat zijn bond gehoor zal geven aan de oproep van bestuursvoorzitter Cees Veerman om af te zien van prijscompensatie. Veerman wil op die manier banen behouden bij de komende reorganisatie. De grootste ambtenarenbond blijft bij de inzet van 3,5 procent loonsverhoging bij de volgende cao-onderhandelingen. Uit een ledenraadpleging bleek dat de leden onze inzet van 3,5 procent eerder te laag vonden dan te hoog, zegt Meurs. Wij hebben al genoeg gematigd. De laatste jaren hebben de medewerkers van de universiteiten een achterstand opgelopen ten opzichte van mensen uit de marktsector.
Bovendien denkt Meurs dat het voor de Wageningse afdelingen van de onderwijsvakbonden niet mogelijk is om af te wijken van de landelijke afspraken. Woordvoerder Paul van der Kraan van de raad van bestuur bevestigt dat, maar denkt dat het personeel van de LUW vrijwillig kan afzien van loonsverhoging. Hoe daartoe besloten kan worden, is hem echter ook niet duidelijk
Meurs denkt dat de onderhandelingen over de universitaire cao, tussen onderwijsbonden en VSNU, vertraging zullen oplopen. De nieuwe cao moet per 1 januari ingaan, maar Meurs verwacht niet eerder dan 1 april overeenstemming. De universiteiten hebben om uitstel van de onderhandelingen gevraagd om meer zekerheid te krijgen over hun financiele positie. (KVe)
Contracten aio's met maand verlengd

Wageningse assistenten in opleiding (aio's) krijgen in verband met de arbeidsduurverkorting (adv) een maand verlenging van hun dienstverband. Dat schrijft de raad van bestuur in een nota aan de ondernemingsraad. Per 1 januari 1999 geldt voor het personeel van de universiteit een 36-urige werkweek. Personeelsleden kunnen ervoor kiezen om per week twee uur minder te gaan werken of zeven extra adv-dagen op te nemen. Omdat aio's binnen vier jaar hun proefschrift moeten kunnen afronden, wil het bestuur hen aan het eind van de contractperiode compenseren. Gerekend met hun gemiddelde salaris hebben de aio's recht op een verlenging van een maand. De verlenging geldt voor promovendi die vanaf 1 januari 1999 vier jaar in dienst zijn. (KVe)
Bestuur reserveert acht ton extra voor medezeggenschap
De raad van bestuur trekt 840 duizend gulden uit voor de onderdeelcommissies van de ondernemingsraad. Leerstoelgroepen die leden van de onderdeelcommissies leveren, krijgen compensatie voor de tijd dat het personeel besteedt aan de commissie. Bovendien krijgen de elf commissies ambtelijke ondersteuning voor een halve dag per week. Onduidelijk is nog uit welk budget de kosten betaald zullen worden
Het bestuur wil ondanks de recent ingestelde bestedingsstop de gemaakte afspraken met de ondernemingsraad nakomen. Ruim acht ton is natuurlijk heel veel geld, maar het zou een slecht signaal zijn om de onderdeelcommissies niet te compenseren, reageert dr ir Peter Booman namens het bestuur. Het bestuur heeft de hoogleraar-directeuren opgeroepen energie te stoppen in de medezeggenschap op departementsniveau. Het zou slecht zijn daar zelf geen gevolg aan te geven.
Werner van Kempen, die namens de ondernemingsraad voor een compensatie van de onderdeelcommissies pleitte, is blij met de ondersteuning. Hij vindt het budget voor de ondersteuning niet te hoog. Wij leveren een bijdrage aan goed bestuur. Door een goede inspraak kunnen wij de veranderingsprocessen versoepelen. Op termijn bespaart dat geld.
De ondernemingsraad had dit jaar grote moeite voldoende kandidaten te vinden voor de onderdeelcommissies. Drie van de elf commissies zijn nog niet ingesteld, vanwege een gebrek aan belangstelling. Inmiddels heeft de ondernemingsraad een aantal nieuwe belangstellenden gevonden en Van Kempen hoopt dat de overige commissies binnen een paar maanden kunnen worden benoemd. (KVe)
Aio vindt hormonen die bladvergeling tegengaan
Rood licht remt de bladvergeling, is al enige tijd bekend, maar via welk mechanisme? Rood licht stimuleert de vorming van een groep plantenhormonen, zogenaamde aromatische cytokininen, die de bladvergeling van alstroemeria-snijbloemen remmen. Dit blijkt uit het proefschrift van dr ir Iris Kappers, die 30 september promoveerde bij plantenfysioloog prof. dr Linus van der Plas. Kappers deed het onderzoek bij het Instituut voor Agrobiologisch en Bodemvruchtbaarheidsonderzoek (AB-DLO)
Kappers belichtte tijdens haar onderzoek de snijbloemen dagelijks kort met een lage intensiteit rood licht, die optimaal is om de bladeren van de snijbloem op vaas groen te houden. Ze kwam erachter dat bij deze optimale belichting de concentratie van twee biologisch actieve vormen van aromatische cytokininen vijf tot zes maal hoger wordt
Daarnaast diende Kappers de cytokininen toe aan de bladeren van de snijbloem. Momenteel worden op de veiling aangevoerde alstroemeria voorbehandeld met andere plantenhormonen, namelijk gibberelinnen. Ook deze hormonen vertragen de bladvergeling. Uit het onderzoek blijkt dat aromatische cytokininen er voor zorgen dat het chlorofyl in de bladeren fotosynthetisch actief blijft. Bij gibberelinnen is dit niet het geval. Die zorgen er alleen voor dat de bladeren het chlorofyl niet afstoten en zo hun groene kleur houden. (MS)
Flatbewoners krijgen abonnementsgeld Internet terug

De flatbewoners van de studentenflats Dijkgraaf en Rijnsteeg krijgen 25 gulden Internet-abonnementsgeld terug. Na enige maanden touwtrekkerij door Telekabel en de vereniging van kabelmodemgebruikers kwam de kabelmaatschappij onlangs met uitsluitsel
Ruim zeventig studenten stuurden in juni een verzoek om teruggave van hun abonnementsgelden naar NKM-netwerken, nadat zij enkele weken langdurig geen toegang hadden tot Internet. NKM-netwerken werd overgenomen door Telekabel; Telekabel stelde de besluitvorming vervolgens drie maanden uit. In de loop van de volgende maand zal de kabelmaatschappij 25 gulden terugstorten op de rekening van de klagers. (PvdW)
LUW opent nieuw chemicalienmagazijn

Vorige week is op De Dreijen het nieuwe chemicalienmagazijn van de LUW geopend. Een voormalige opslag voor chemicalien en chemisch afval achter het Scheikundegebouw is omgebouwd en vervangt het oude chemicalienmagazijn in het Biotechnion
Volgens Michiel van Otterloo, de beheerder van het nieuwe magazijn, was de capaciteit in het Biotechnion beperkt, omdat wettelijke normen beperkingen opleggen aan chemicalienopslag in flatgebouwen. Ook de technische kwaliteit van bijvoorbeeld de afzuiginstallatie voldeed niet meer aan de huidige normen
De verbouwing was ingrijpend, aldus Van Otterloo. Alleen de muren en het plafond bleven staan. Het nieuwe magazijn is gebouwd volgens de nieuwste milieu- en veiligheidseisen en is voorzien van een blusinstallatie, explosieluiken en een vloeistofdichte vloer. Medewerkers kunnen via een installatie buiten het magazijn vluchtige oplosmiddelen als ethanol en aceton tappen. (MWo)
Ingrijpen in glastuinbouw noodzaak

De toekomst van de glastuinbouw is ongewis. Het belang van de groente- en bloementeelt wordt ook in het Westland steeds minder, net als de ruimte die de tuinbouw krijgt. Met het boek De glastuinbouw in het derde millennium, verschenen ter gelegenheid van het achthonderdjarig bestaan van tuinbouwgemeente Naaldwijk, wil het Landbouw-Economisch Instituut (LEI-DLO) een naslagwerk voor de toekomst van de glastuinbouw bieden
In het Westland staan de kassen hutje bij mutje op elkaar. De glazen stad biedt niet veel mogelijkheden tot uitbreiding of herstructurering, en dat is wel nodig. Volgens Dr Joop Alleblas van het LEI-DLO zijn de bedrijven te klein, hebben ze een energie-onvriendelijke en qua arbeid inefficiente vorm, en maken ze daardoor onnodig hoge kosten
Daarnaast verwacht Alleblas dat de prijs-kwaliteitverhouding in de toekomst onder druk komt te staan. Nu al zijn Nederlandse groenten dertig tot vijftig procent duurder dan buitenlandse. In de toekomst zal het nog moeilijker worden om de consument ervan te overtuigen dat de kwaliteit van de groenten die prijs rechtvaardigt
Ingrijpen in de glastuinbouw is daarom noodzakelijk, maar levert wel repercussies op voor milieu, energie, logistiek, kennis, financien, arbeid en kassenbouw. Het boek De glastuinbouw in het derde millennium moet soelaas bieden. (MWo)
Adviezen stikstofbemesting aan boeren te hoog
De adviezen voor de bemesting met stikstof zijn nog niet goed afgestemd op de ecologische draagkracht van grasland. Dat betoogde dr ir Egbert Lantinga 23 september op een KLV-studiedag over ecologisering van de landbouw
Lantinga wijst erop dat de bemestingsadviezen gebaseerd zijn op proeven op kleine veldjes die onder ideale omstandigheden zijn bemest en gemaaid. De opbrengst aan gras neemt daar steeds verder toe bij iedere verhoging van de kunstmestgift. Nog tot ver boven de tweehonderd stikstof per hectare neemt de grasopbrengst lineair toe
Bekijk je de stikstofgift op bedrijfsniveau dan geldt een heel ander verhaal. De opbrengstcurve loopt dan veel minder steil en na tweehonderd kilo stikstof neemt de opbrengst niet verder toe. Dat komt onder andere doordat koeien het gras vertrappen en pleksgewijs bemesten, waardoor de kwaliteit van de zode achteruitgaat, verklaart Lantinga
De onderzoeker baseert zijn overtuiging op onderzoek op de Minderhoudhoeve in de Flevopolder. Hier was de grasopbrengst afgelopen jaar even groot als tien jaar geleden, elf ton droge stof per hectare. Tien jaar geleden moest daarvoor wel 440 kilo kunstmest worden toegediend, terwijl vorig jaar alleen wat drijfmest werd gegeven
Punt bij de resultaten is wel dat op de Minderhoudhoeve een opmerkelijk hoge stikstofopname uit de bodem lijkt plaats te vinden. Bij aardappelen berekende Lantinga een opname vanuit de bodem van tweehonderd kilo stikstof per hectare per jaar. Hoe dit zo hoog kan zijn weet hij niet precies. Hij vermoedt dat het komt door mineralisatie van organische gebonden stikstof . Omdat hij de cijfers net heeft, kon hij ze nog niet verder analyseren. (LeNo)
Personeelsfunctionarissen willen liever hbo'er
Een hbo'er maakt meer kans op een baan bij het bedrijfsleven dan een academicus. Dat blijkt uit een enquete die De Volkskrant liet houden onder personeelsfunctionarissen van 77 bedrijven in de publieke en private sector. Een meerderheid van 55 procent zou liever een hbo'er aantrekken, 32 procent had geen voorkeur, en slechts vijf procent verkoos een academicus
De academische titel is aan inflatie onderhevig. De helft van de respondenten vindt dat de doctorandustitel zijn betekenis heeft verloren. Bijna zestig procent vindt dat universiteiten zich slecht verkopen. Universiteiten zijn nog wel de belangrijkste leveranciers van kandidaten voor topfuncties, volgens zeventig procent van de ondervraagden
Ir Henk van 't Klooster, directeur van het KLV Loopbaancentrum, verwacht dat de Wageningse ingenieur iets beter in de markt ligt voor de praktische functies binnen het bedrijfsleven dan de doctorandus, maar is niet verbaasd over de uitkomst. Ik ben verbaasd dat het niet meer dan 55 procent is. Hbo'ers zijn meer gericht op praktische functies, zijn daar directer inzetbaar. Overigens wordt de keus tussen hbo'er en academicus sterk bepaald door persoonlijke factoren. Het is niet zo dat een academicus het op zijn opleiding kan winnen.
Het bedrijfsleven stelt hoge eisen aan de huidige student, blijkt uit de enquete. De studie moet snel zijn afgerond, bestuurswerk voor studie of vereniging wordt op prijs gesteld, de stage moet het liefst in het buitenland worden gevolgd, een tweede studie is een pre, en werken naast de studie ook. (MWo)

Re:ageer