Wetenschap - 24 september 1998

Nieuws

Nieuws

Nieuws
LUW maakt ernstig bezwaar tegen bezuiniging LNV
De grondslag waarop het ministerie van LNV de bezuiniging van vijftien miljoen op het LUW-onderwijs baseert, is onjuist. Bovendien zijn de cijfers die LNV gebruikt niet juist. Dat stelt het bestuur van Wageningen UR in een protestbrief aan het ministerie en de Tweede Kamer
In de brief becijfert het bestuur dat de onderwijskosten van de Technische Universiteit Eindhoven hoger zijn dan die van de LUW, als van het juiste aantal studenten wordt uitgegaan. Bovendien berekent de LUW dat haar rijksbijdrage per student weliswaar hoger is dan die van de TU's, maar dat Wageningen veel voordeliger ingenieursdiploma's en promoties aflevert dan de andere universiteiten. De diploma's en promoties tellen mee in het verdeelmodel van het ministerie van Onderwijs, maar niet in de berekening die de basis vormt voor de bezuinigingen. Die is daarom gebaseerd op willekeur, meent het WUR-bestuur
Voorts voert het bestuur aan dat de LUW driemaal moet bezuinigen voor hetzelfde feit. Vorig jaar en dit jaar is de bijdrage van de LUW met drie miljoen gekort, ook vanwege het lage aantal studenten. Omdat LNV vervolgens niet op de onderwijs- maar op de onderzoeksbijdrage heeft gekort, kan het ministerie zijn dubieuze rekenwerk blijven herhalen
Kort samengevat bekruipt ons langzamerhand het gevoel dat de rijksbijdrage van de LUW vogelvrij is, aldus het bestuur. De suggestie dat er op basis van dalende studentenaantallen in de afgelopen jaren niet bezuinigd is bij de LUW, is niet juist. Het argument is nu reeds voor het derde opeenvolgende jaar aanleiding om onze rijksbijdrage buiten proporties te korten. (ASi)
Intensief wieden bespaart op den duur arbeidsuren
Door enige jaren vele extra uren te wieden kan een ecologische boer op den duur de tijd die hij kwijt is aan wieden tot een minimum beperken. Ir Bert Lotz is daar stellig van overtuigd na drie jaar onderzoek op de Lovinkhoeve, het proefbedrijf van het Instituut voor Agrobiologisch en Bodemvruchtbaarheidsonderzoek (AB-DLO) dat sinds drie jaar een ecologische bedrijfsvoering heeft
Een groot probleem bij biologische akkerbouwers is het grote aantal uren dat zij kwijt zijn aan handmatig onkruid wieden. Uit onderzoek van het AB, vorige week gepresenteerd, bleek dat sommige ecologische bedrijven jaarlijks wel 2.500 uur nodig hebben voor handwieden. Volgens datzelfde onderzoek is vijfhonderd uur wieden voor een boer te behappen. De Lovinkhoeve ondervond wat er gebeurt als het onkruid te welig wordt. Vanwege een gebrek aan menskracht op de juiste tijd overwoekerde het onkruid de uien. Uiteindelijk is het hele perceel ondergeploegd
Lotz doet in zijn onderzoek een poging de zaadbank in de grond uit te putten. Op de kleigrond in de Flevopolder vergen met name zaadonkruiden, zoals vogelmuur en herderstasje, veel handwerk. Als je systematisch voorkomt dat het onkruid zaad zet, heb je er op den duur ook geen last meer van, is de redenering
Lotz laat dan ook al het onkruid verwijderen voordat het in zaad komt. Dat gebeurt in een proefvak bij alle zeven gewassen op de Lovinkhoeve. In eerste instantie betekent dat veel extra werk, maar na drie jaar blijkt het aantal uren handwerk al drastisch te zijn teruggelopen. Totaal is voor de Lovinkhoeve het aantal extra wieduren afgenomen van 480 uur in 1996 tot 180 uur in 1998
Zet de trend zich voort, dan verwacht Lotz na vier jaar het omslagpunt. Dan zit het aantal uren handwerk op hetzelfde niveau als voor de extra inspanning. Daarna heeft het bedrijf profijt van de investering: het aantal uren handwieden zal volgens Lotz steeds verder afnemen. Omdat een boer vrijwel onmogelijk al het onkruid tijdens het groeiseizoen kan verwijderen, bekijkt Lotz ook een variant waarbij alleen het onkruid dat boven het gewas uitkomt wordt gewied. De onderzoeker verwacht dat ook bij deze variant uiteindelijk minder werk nodig is. (LeNo)
Hoogteligging beinvloedt rijstopbrengst Mekong delta
De Rietvlakte is een moerassig gebied in het noorden van de Vietnamese Mekong delta waar sinds 1990 rijst wordt verbouwd. De ontginning van het 150 duizend hectare grote gebied is een nationale prioriteit. De rijstopbrengsten zijn echter laag, omdat hier bodems met een hoge giftigheid voorkomen. De boeren hebben dan ook dringend behoefte aan advies voor hun exploitatie
Dr ir Olivier Husson, die op 11 september promoveerde bij de hoogleraren Louise Fresco en Johan Bouma, ontwikkelde een model dat op basis van de hoogteligging en het waterpeil de juiste strategie bepaalt voor waterbeheer en het planten van rijst, zodat boeren het maximale uit de grond kunnen halen
Husson deed vier jaar onderzoek naar de rijstopbrengsten en veldkarakteristieken op een aantal boerderijen in de Rietvlakte. Met behulp van geostatistische methodes ontdekte Husson dat de topografie een belangrijke invloed heeft op de toxiciteit van de bodem en hiermee op de geschiktheid voor het verbouwen van rijst. In de gedeeltes die lager liggen dan 75 centimeter boven het gemiddelde zeeniveau, hebben de rijstplanten te lijden onder een sterke ijzertoxiciteit, die het gevolg is van de overvloed aan water uit de Mekong rivier. In de gedeeltes die hoger liggen dan 85 centimeter boven het gemiddelde zeeniveau kan het in de bodem aanwezige pyriet oxideren, wat leidt tot sterke verzuring en aluminiumtoxiciteit. Op een gemiddelde hoogte, gelegen tussen 75 en 85 centimeter boven het zeeniveau, is de bodem weinig toxisch en het meest geschikt voor het verbouwen van rijst
De optimale strategieen die uit het model voortvloeien zijn onder andere dat boeren in de hooggelegen vlaktes moeten irrigeren aan het eind van het groeiseizoen om verzuring te voorkomen. In de lage gedeeltes moeten boeren proberen de waterovervloed en de samenhangende ijzertoxiciteit te verminderen. Diepe drainage is hier echter onmogelijk vanwege de lage ligging. Husson geeft het advies om zoveel mogelijk water weg te pompen en reeds ontkiemde rijstzaden te planten. (HBou)
Nieuwsfoto, Jubileum NIZO
LUW verkoopt natuurterrein

De Landbouwuniversiteit heeft een natuurterrein van elf hectare bij het biologisch proefstation Wijster voor 110 duizend gulden verkocht aan de stichting Drents landschap. Met Drents landschap is afgesproken dat een aio-onderzoek van de leerstoelgroep Bosteelt en bosecologie de komende jaren kan worden afgerond. Het overige onderzoek op het terrein is stopgezet. (KVe)
Speelman wil onderwijsplatform

Onderwijsdirecteur prof. dr Bert Speelman wil een onderwijsplatform van ongeveer zes deskundigen die hem kunnen adviseren over onderwijszaken. Het platform moet de vaste commissie onderwijs (vco) vervangen. De leden van het platform zullen voor een groot deel van buiten de LUW komen en gevraagd worden op grond van hun expertise. Speelman verwacht van het onderwijsplatform vooral advies over strategisch onderwijsbeleid. Hij denkt er ook aan een student op te nemen in de denktank. Speelman heeft nog niemand gevraagd om zitting te nemen in de nieuwe commissie. (KVe)
Rectificatie

In WUB 28 is prof. dr ir Bert Brunekreef in het nieuwsbericht Lucht in Nederland blijft gevaarlijk voor gezondheid verkeerd geciteerd. Er werd gesteld dat de emissie van stikstofoxiden met negentig procent moet afnemen om de concentratie stikstofoxiden beneden de norm te krijgen. Het gaat hier echter om de concentratie ozon die door een dergelijke vermindering van emissie van onder andere stikstofoxiden omlaag gebracht moet worden. Verder kan inademing van luchtverontreiniging niet, zoals vermeld, na een dag tot longontsteking leiden. Wel is er een verhoogd risico op minder ernstige acute luchtwegproblemen, zoals verergering van astmatische klachten. (HBou)
Pootaardappelteelt Unifarm onder de loep
Unifarm, het proefbedrijf van de LUW, gaat de komende tijd na welk onderzoek bij pootaardappelen strikt noodzakelijk is. Op basis hiervan beoordeelt de Plantenziektenkundige Dienst (PD) of teelt van pootaardappelen op het honderd hectare grote bedrijf mogelijk is. Dit is op te maken uit de antwoorden op vragen die in de Tweede Kamer zijn gesteld over bruinrot
Begin augustus is een perceel met drie hectare pootgoed van Unifarm besmet met bruinrot, een zeer besmettelijke bacterieziekte waaraan binnen de kortste keren de hele plant dood gaat. Vanwege het besmettingsgevaar geldt er Europese regelgeving. Op een besmet perceel mogen vier of vijf jaar lang geen aardappelen geteeld worden. Op de overige niet-besmette percelen mag in principe geen pootgoed geteeld worden. Praktijkbedrijven gaan dan over tot de teelt van consumptie- of zetmeelaardappelen. Bij een proefbedrijf is dat niet mogelijk als er specifiek onderzoek naar pootgoed plaatsvindt. Daarom bekijkt de PD of de teelt van pootgoed onder strikte fytosanitaire voorwaarden toch mogelijk is binnen de Europese regels. (LeNo)
Bijzondere leerstoel Van Staveren verlengd
De raad van bestuur heeft de bijzondere leerstoel Voeding van de oudere mens van prof. dr Wija van Staveren verlengd voor zes jaar, vanwege haar voortreffelijke staat van dienst. Van Staveren blijft daarmee hoogleraar tot ze met emeritaat gaat, uiterlijk in 2004. De leerstoel wordt betaald door de stichting Zuivel, voeding & gezondheid. Op dit moment is ze al tien jaar bijzonder hoogleraar
Van Staveren doet onderzoek naar effecten van voeding op zowel gezonde oudere mensen als op zieke oudere mensen. Ze onderzoekt de eetlust en smaak, en bekijkt of er speciaal bij oude mensen tekorten aan bepaalde voedingsstoffen ontstaan. Van Staveren is coordinator van een groot Europees project waarin al tien jaar een groep oudere mensen wordt gevolgd. Daarnaast is ze een dag in de week verbonden aan het academisch ziekenhuis in Utrecht om daar de voeding beter op zieke mensen af te stemmen
Volgens collega-hoogleraar prof. dr Jo Hautvast is de leerstoel van Van Staveren uniek in Europa. Er zijn geen andere hoogleraren die speciaal naar de voeding van de oudere mens kijken. (MS)
Veluweloop overgenomen door stichting
De Veluweloop heeft nieuwe bestuurders. De Stichting Veluweloop, die begin dit jaar is opgericht, heeft het jaarlijkse loopevenement overgenomen met goedkeuring van de sportstichting (SLW) van de LUW
De Veluweloopcommissie heeft moeite met het vinden van organisatoren. Omdat de sportstichting andere belangen heeft naast de Veluweloop, kwam er vanuit de Veluweloopcommissie de roep om een bestuur dat zich specifiek met de estafetterace bezighoudt. Om de continuiteit van de loop te waarborgen, is de Stichting Veluweloop opgericht
De Veluweloop wordt traditioneel georganiseerd door studenten die vaak niet voor langere tijd beschikbaar zijn. Daardoor wisselt de commissie vaak van samenstelling, wat de informatie-overdracht bemoeilijkt. Het bestuur van de stichting, dat bestaat uit professionele personen met ervaring, moet dit probleem ondervangen.(PvdW)
Bestrijding sprinkhanen kost meer dan het oplevert
Bestrijding van een plaag van woestijnsprinkhanen kost meer dan dat het oplevert. Als er een plaag is gesignaleerd, worden enorme hoeveelheden pesticiden via vliegtuigjes verspreid. Het grootste deel van de sprinkhanen wordt helemaal niet geraakt door de pesticiden. Dat gebeurt bijvoorbeeld omdat de pesticiden voor de plaag worden gespoten in de verwachting dat de sprinkhanen naar de wolk van pesticide toebewegen. Die wolk waait echter met de wind voor de sprinkhanen uit, die zich met een lagere snelheid dan de windsnelheid voortbewegen. Dat vertelde dr Phil Symmons, een wereldexpert op het gebied van sprinkhanenplagen, op 17 september tijdens een lezing bij Entomologie
Volgens Symmons is de economische schade van sprinkhaanplagen niet zo groot. Ze roepen vooral veel emoties en drama op, waar politici in donorlanden gevoelig voor zijn. Zij geven geld om de plaag te bestrijden. En voor politici in de getroffen landen staat hun prestige op het spel; je kunt geen plaag je land uit laten gaan. Ook de media spelen een rol: die komen de politici meteen vragen wat ze aan de plaag denken te doen. Politici kunnen dan niet zeggen: we vinden het niet zo'n belangrijk probleem
Het officiele beleid van overheden en de wereldvoedselorganisatie FAO is om plaagontwikkeling te voorkomen, maar dit werkt volgens Symmons niet. Plagen kunnen ontstaan als er ergens veel regen valt. Dan ontwikkelen veel eitjes zich en zoeken normaal solitair levende sprinkhanen elkaar massaal op en laten zich voortbewegen door de wind. Maar waar werkelijk een plaag ontstaat, is niet te voorspellen. Er zijn zo 25 duizend voorlopers van plagen te identificeren tussen Mauretanie en India en van Noord-Afrika tot de evenaar. Het is onmogelijk op al die plaatsen de sprinkhanen uit te roeien. Het feit dat ergens dertig jaar lang geen plaag is ontstaan, heeft ook geen voorspellende waarde
Bij het begin van een plaag is het in Afrika moeilijk om snel een verdelgingsactie op touw te zetten, door de trage bureaucratie. Als na enkele dagen actie wordt ondernomen tegen een plaag, heeft het vaak al geen zin meer. En dan kun je dus ook beter niet meer met pesticiden rondstrooien. Dit betoog willen politici niet graag horen, stelt Symmons. Er is volgens hem geen rationele discussie en analyse mogelijk. (MS)
Fishler wil antibiotica in veevoer verbieden

Europees landbouwcommissaris Franz Fishler wil antibiotica in veevoer verbieden. Dat verklaarde hij in de Oostenrijkse plaats St. Wolfgang, waar de Europese landbouwministers informeel overleggen. De Duitse landbouwminister Jochem Borchert eist een verbod op antibiotica in veevoer en minister Hayo Apotheker is het eens met het voorstel, evenals de Scandinavische ministers. In Zweden zijn alle antibiotica reeds verboden, in Denemarken geldt vanaf 1 maart volgend jaar een verbod. (ASi)
Natuurontwikkeling vervuilt milieu

Bij het omzetten van landbouwgrond in natuurgebied komen giftige stoffen vrij, concludeert bodemkundige Paul Romkens, die binnenkort in Groningen promoveert. Hij doelt op zware metalen als cadmium, koper en zink, die zich aan de grond binden zolang die voldoende kalk en organisch materiaal bevat. Natuurorganisaties zorgen na aankoop van landbouwgrond voor een verschraling van de grond, waardoor de metalen weglekken naar het grondwater, aldus Romkens. Natuurbeheerders staan volgens hem voor de keus: natuurland bekalken om schoon water te krijgen of natuur ontwikkelen met vervuild water. (ASi)
Van Tunen directeur CPRO-onderzoek

De raad van bestuur heeft dr ir Arjen van Tunen per 1 oktober aangesteld als directeur Onderzoek van CPRO-DLO. Van Tunen werkt sinds 1991 bij het CPRO. Sinds 1994 is hij hoofd van de afdeling Celbiologie. Hij begon met die afdeling het project Genetische regulatie en modificatie van plantmetabolische processen. Dat resulteerde onder andere in de fructaan producerende suikerbiet, die caloriearme zoetstoffen produceert. Van Tunen volgt dr ir Hans Dons op, die directeur wordt van het biotechnologische bedrijf Keygene. (KVe)
Tienduizend gulden voor beste informatica-scriptie

Een studiereis van tienduizend gulden voor de beste informatica-scriptie van het afgelopen jaar. Dat belooft het Nederlands Genootschap voor Informatici (NGI). Iedereen die het afgelopen jaar aan een universiteit of hogeschool is afgestudeerd, mag meedoen. Ook niet-informatici dus, zolang hun scriptie maar op de een of andere manier met informatietechnologie te maken heeft
We willen eens kijken waar studenten zich mee bezighouden, geeft een NGI-woordvoerder als reden op voor de nieuwe prijs. En als er iets interessants tussen zit, schrijven we daar een persbericht over. Als het NGI een flink aantal goede scripties ontvangt, zal het genootschap de Informatica Scriptie Prijs voortaan jaarlijks uitreiken. (HOP)
Huidige vleeskeuring toont geen Salmonella aan
De huidige vleeskeuring is verouderd. Daardoor raken in een stad als Wageningen twintig mensen per jaar ziek door het eten van varkensvlees. Dit is op te maken uit het promotieonderzoek van dr Boyd Berends, waarop hij 10 september promoveerde aan de Universiteit Utrecht
De vleeskeuring is aan het begin van deze eeuw ontworpen. Die was gericht op het ontdekken van afwijkingen die met het blote oog waarneembaar waren en die toentertijd een gevaar waren voor de volksgezondheid, zoals tuberculose
Sinds die tijd is in de veehouderij en de diergezondheidszorg een verschuiving opgetreden in de hoeveelheid aandoeningen en de soort. Nu kunnen resten van chemische stoffen, waaronder diergeneesmiddelen, en schadelijke micro-organismen zoals Salmonella en Campylobacter in het vlees voorkomen. Deze zijn met het huidige systeem niet aantoonbaar. Berends schat dat jaarlijks een op de vijftien consumenten ziek wordt door Salmonella-bacterien op varkensvlees
Berends vindt dat er een ander systeem van vleeskeuring moet komen. Zo vindt hij het niet voldoende als het onderzoek naar verontreinigingen alleen vlak voor en vlak na de slacht gebeurt. Op veel meer momenten, ook op de boerderij, moet keuring plaatsvinden. (LeNo)
Bonden unaniem over loonstijging bij universiteiten
Loon, loon, loon - en daarna werk. Dat is de inzet van de vakbonden voor de nieuwe cao's van de universiteiten en de hogescholen. Het konden wel eens moeilijke onderhandelingen worden, verwachten ze
Beide FNV-bonden die in het hoger onderwijs actief zijn, vinden dat de lonen flink omhoog moeten. Volgens de Algemene Onderwijsbond (AOb) moeten de salarissen in totaal met vier procent stijgen. De AbvaKabo zingt hetzelfde lied. Na de magere jaren is een salarisstijging van 4,25 procent nu onze absolute voorwaarde. Plus de verlaging van de werkdruk, net als de AOb, somt Peter Wiechmann de belangrijkste eisen op
Ook de andere bonden eisen meer loon. Er moet zeker vier procent bij, claimen de CMHF/VAWO, een van de kleine bonden voor universitair personeel, en de Christelijke ambtenarenbond CFO. Het is een bescheiden eis, vindt CFO-onderhandelaar Eric van Boven. Zelfs als we dit realiseren, blijft het onderwijs
achter op de overige overheidssectoren. Om maar niet te spreken van het bedrijfsleven.
Bij de onderhandelingen over beide cao's is de rol van de minister voor het eerst beperkt. Hij bepaalt alleen hoeveel geld de universiteiten en hogescholen krijgen voor hun nieuwe cao's. En dat is ook meteen de moeilijkheid: minister Hermans heeft nauwelijks geld voor nieuwe afspraken. Toch is het zonneklaar dat er geld bij moet. Anders komen we er niet uit, zegt Van Boven, dan wordt het oorlog. (HOP)

Re:ageer