Wetenschap - 16 februari 1997

Nieuws

Nieuws

Nieuws
Minder leerstoelen door coalities met andere universiteiten
Van het leerstoelenplan worden enkele leerstoelen niet ingevuld voor het jaar 2000. Het gaat om de halve leerstoel op het grensgebied van de plant- en gewaswetenschappen en de biomoleculaire wetenschappen en om de stoel voor sociologie van beleid en bestuur. Verder wordt de helft van de leerstoelen Agrarisch recht en Theorie van de geografische informatieverwerking en remote sensing aangehouden
Om voor andere onbezette leerstoelen van het plan daadwerkelijk een hoogleraar te zoeken, moeten eerst wegbezuinigde leerstoelen van zittende hoogleraren vrijkomen, als ze met de vut of emeritaat gaan. Het zoeken naar een samenwerkingspartner voor een aantal halve leerstoelen kost ook de nodige tijd. Het college zoekt vooral samenwerking met de universiteiten van Nijmegen en Utrecht en met DLO-instituten
De halve leerstoel Bio-anorganische chemie wordt binnenkort ingevuld. Samenwerking met de universiteit van Nijmegen is hier niet zo moeilijk, omdat de Wageningse hoofddocent op dit terrein al deeltijdhoogleraar in Nijmegen is. Bij de halve leerstoel Fysiologie en moleculaire ecologie van nematoden ligt die samenwerking moeilijker. De LUW zocht samenwerking met het Instituut voor Plantenziektenkundig Onderzoek (IPO-DLO), maar dat geeft geen prioriteit meer aan dit onderzoeksterrein. Nu wil het college samenwerking met het plantenveredelingsinstituut CPRO-DLO onderzoeken
Voor de leerstoel Theorie van de geografische informatieverwerking/remote sensing stelt het college samen met het Staring Centrum (SC-DLO) een structuurcommissie in. De hele leerstoel is inmiddels gehalveerd. Dit betekent dat er mogelijk geen open werving voor de leerstoel komt. Voor de leerstoel Agrarisch recht gaat het college met Utrecht en Nijmegen overleggen over mogelijkheden voor samenwerking. Voor de halve leerstoel Geschiedenis wordt samen met Groningen een structuurcommissie ingesteld, die de invulling van de leerstoel moet voorbereiden. Het college geeft Agrarische onderwijskunde voor werving vrij
De vakgroep Bosbouw heeft pech. Het college wacht met de invulling van de leerstoel Bosontwikkeling en bosteelt tot een hoogleraar Bosbeleid en bosbeheer is gevonden. Aangezien dit niet opschiet, zit de vakgroep nog steeds zonder hoogleraar. (MS)
Vrijhandel kost derde wereld geld

De euforie over vrijhandel is misplaatst. In de afgelopen decennia is de wereldhandel weliswaar sterk in omvang toegenomen, maar hiervan hebben met name multinationale handelsondernemingen geprofiteerd. Ontwikkelingslanden zagen zich juist benadeeld door ongunstige wereldmarktprijzen en handelsbeperkingen van rijke landen. Deze beperkingen zijn mede onder politieke druk van machtige handelsondernemingen opgeworpen. De gederfde inkomsten bedragen voor de derde wereld het tienvoudige van de officiele ontwikkelingshulp. Dit stelde de Tilburgse econoom dr L. Keune op 14 januari in De Wereld, tijdens de lezingencyclus Food for thought
Binnen landsgrenzen zijn het vooral de armen die het sterkst worden benadeeld door de oprukkende vrijhandel, meent de econoom. Door een gedwongen orientatie op de productie van exportgewassen raken vele boeren landloos en worden ze in hun voedselzekerheid bedreigd. Keune pleitte daarom voor de incorporatie van milieu- en sociale kosten in de prijs van producten. Dat zou de ongebreidelde handelsgroei afremmen en een gelijkere verdeling van de welvaart bevorderen. Ook zou dit productie binnen eigen landsgrenzen stimuleren. (LVo)
ISO wil ook rilsnip voor studenten

Onderwijsminister Ritzen zat de afgelopen weken in Indonesie en India. Maar dat het in Nederland koud geweest is, zal hem niet ontgaan zijn. En anders wijst het studentenoverleg ISO hem er wel op. Dat wil dat de minister een vergoeding geeft voor hoge stookkosten
Ook studenten behoren tot de minima, schrijft het ISO deze week aan Ritzen. Nu minister Melkert van Sociale Zaken de minima een koudetoeslag, de rilsnip, in het vooruitzicht heeft gesteld, mag zijn ambtgenoot van Onderwijs volgens het ISO niet achterblijven. Het gebeurt al te vaak dat studenten buiten de boot vallen als Sociale Zaken iets regelt voor minima, aldus ISO-voorzitter Maarten Stienen. (HOP)
Vervoerplan moet vervolg krijgen

Om het in gang gezette vervoerplan voor de Landbouwuniversiteit en de Dienst Landbouwkundig Onderzoek (DLO) niet te laten versloffen, moet er een nieuwe begeleidingscommissie komen. Dat concludeert het adviesbureau Organizational Coaching (OC) dat de afgelopen twee jaar het opzetten van het vervoerplan uitvoerde. De huidige werkgroep, bestaande uit medewerkers van LUW en DLO, is opgeheven
Volgens coordinator ir H. Krabbenborg van de bedrijfsinterne milieuzorg aan de LUW is de aanstelling van een parttime vervoercoordinator door LUW, DLO en gemeente in aantocht. Bij de gemeente moet verkeersambtenaar H. de Jong nog een functieomschrijving opstellen, een werkplek vinden en bestuurlijk is het ook nog niet akkoord.
De werkgroep van LUW en DLO is in 1994 gestart, maar het vervoerplan is volgens het adviesbureau geen bijzonder groot succes. Doelstelling van het plan is om het autogebruik terug te dringen met twintig procent. Overigens is het autogebruik onder medewerkers van LUW en DLO relatief laag: 35 procent van de LUW-medewerkers en veertig procent van de DLO'ers rijdt met de auto naar het werk. Bij vergelijkbare organisaties ligt het autogebruik op 48 procent
OC schrijft dat onduidelijk is of het vervoerplan tot meer gebruik van de trein heeft geleid. Om dat te bevorderen is in het bestuursgebouw een NS-ticketprinter geplaatst, maar die wordt maar weinig gebruikt. De Interliner is wel een groot succes en het gebruik van de fiets van huis naar werk is toegenomen. Ook het carpoolen is licht toegenomen. OC concludeert dat de goede weg is ingeslagen, waarbij wordt aangetekend dat bij de LUW meer bereidheid bestaat om het vervoerplan concreet uit te werken dan bij DLO. (ABo)
Miljoeneninvestering voor plant-NMR

NWO gaat 2,5 miljoen gulden betalen voor een Wagenings NMR-apparaat voor in vivo metingen aan planten. Volgens een woordvoerder van NWO kan dit apparaat een belangrijke bijdrage leveren aan het fysiologische onderzoek aan planten in Nederland. De beslissing van NWO viel een half jaar later dan verwacht, omdat NWO nog wilde onderzoeken of het Wageningse onderzoek niet op bestaande apparaten kon worden uitgevoerd, bijvoorbeeld in Utrecht. Dat bleek niet het geval. Dr Marcus Hemminga, directeur van het Wageningen NMR-centrum en werkzaam bij de vakgroep Moleculaire fysica: Als je onder natuurlijke omstandigheden aan planten wilt meten, moet je ze verticaal in het apparaat kunnen zetten. Dat kan in Utrecht niet, waar het onderzoek met name gericht is op onderzoek naar dieren. Ook de belichting is daar niet goed te regelen
De totale kosten van het apparaat en de benodigde randapparatuur zijn circa vijf miljoen gulden. De LUW, DLO en het ministerie van LNV hadden al eerder geld gereserveerd
NMR staat voor nucleaire magnetische resonantie. Er zijn in Nederland veel NMR-apparaten, voor verschillende toepassingen. In de medische wereld worden ze vooral als diagnostisch instrument gebruikt
Het bijzondere van het Wageningse apparaat is dat er voor het eerst een fytotron in de magneet komt. Dat zorgt voor de klimaatbeheersing en maakt het daardoor mogelijk levende planten onder allerlei (teelt)omstandigheden te bestuderen. Met het apparaat zijn onder andere plaatjes van een dwarsdoorsnede van een levende plant te maken, waarop is te zien hoe sterk water gebonden is. De plant raakt niet beschadigd bij de metingen, dus kan bijvoorbeeld bij dezelfde plant meerdere keren of zelfs continu de stroming van water gemeten worden. (MS)
Zes miljoen voor relatie gezondheid, voeding en erfelijkheid

De Nederlandse organisatie voor wetenschappelijk onderzoek (NWO) trekt 3,5 miljoen gulden uit voor landelijk onderzoek naar de relatie tussen voeding, chronische ziekten en de rol van erfelijkheid. De ministeries van Volksgezondheid en Landbouw en de deelnemende onderzoekscholen leggen hier 2,5 miljoen bij. Collectefondsen, Unilever, Nutricia en de zuivelbedrijven hebben toegezegd ook mee te doen
Het nieuwe Prioriteitprogramma, gecoordineerd door de Wageningse hoogleraar Humane epidemiologie en gezondheidsleer prof. dr F.J. Kok, moet darmkanker en hart- en vaatziekten helpen voorkomen. Uitgangspunt is dat het optreden van deze chronische ziekten afhangt van erfelijke aanleg en voedingsgewoontes. Voedingskundigen, epidemiologen en genetici onderzoeken deze relaties, zodat artsen nauwkeuriger kunnen bepalen voor welke mensen het extra belangrijk is met andere voeding een ziekte te voorkomen. Bijvoorbeeld: iemand met een aanleg voor een hoog cholesterolgehalte moet extra voorzichtig zijn met vet
De deelnemende onderzoekscholen zijn VLAG, het Medisch genetisch centrum Zuidwest-Nederland, de onderzoekschool Metabolism and nutrition en het Rijksinstituut voor volksgezondheid en milieu (RIVM) en TNO. Zo'n achttien aio's en vier postdocs zullen door deze instituten worden ingezet. De stichtingen op het gebied van bestrijding van hart- en vaatziekten en kanker overwegen een bijzonder hoogleraar in te stellen. (MHs)
Dwangsom zet LUW aan tot actie

Met een noodgreep heeft de LUW voorkomen dat ze de gemeente een dwangsom moet betalen. De universiteit bouwt een opslagruimte voor gasflessen van de vakgroep Fysische en kolloidchemie. De gasflessen staan nu nog in een kelderruimte in een vleugel van het scheikundegebouw. Die opslag was niet in overeenstemming met de milieuvergunning
Tegenwoordig verstrekken we niet alleen vergunningen, maar controleren we ook of ze worden nageleefd, zegt milieuambtenaar ir. Spreeuwenberg van de gemeente Wageningen. Een jaar geleden bezocht ze de vakgroep voor het eerst. Na elk bezoek verbeterde er iets aan de opslag van de gasflessen. Zo stonden eerst nog flessen met brandbare en brandbevorderende stoffen in dezelfde ruimte. Toen waren de flessen ook nog niet vastgezet, zodat ze konden omvallen. De situatie is verbeterd, maar toch voldoet de opslag van de gasflessen nog steeds niet aan de regels. De gemeente legde daarom een dwangsom op van vijfhonderd gulden per week, tot een maximum van 15.000 gulden
A. van der Linden, coordinator arbo- en milieubeleid bij Fysische en kolloidchemie, laat zich bitter uit over de noodmaatregelen die het college van bestuur nu treft. Het college bekommert zich niet om een onveilige situatie, maar neemt pas actie als het geld dreigt te kosten. Hij heeft de zaak al in februari vorig jaar aanhangig gemaakt bij het college. Op zijn brief kwam nooit een antwoord. De noodmaatregel betekent volgens hem dubbel werk, dat voorkomen had kunnen worden als zijn afdeling op tijd was gerenoveerd. (HvL)
Niewsfoto, Herenstraat

Long tweede op citatielijst sociologen
De hoogleraar Ontwikkelingssociologie van de LUW, prof. dr Norman Long, wordt vaak geciteerd door collega's in binnen- en buitenland. Hij neemt de tweede plaats in op de citatieranglijst van in Nederland werkzame sociologen, met 128 citaties in de periode 1993-1995
Eerste op de lijst is de in Groningen werkzame socioloog J. Ormel met 170 citaties. De ranglijst staat vermeld in het laatste nummer van het tijdschrift Mens en Maatschappij. Aan het onderzoek namen 170 sociologen deel
Long is minder succesvol in de publicatie-index; hij eindigt op nummer 112. Succesvol op deze ranglijst is zijn collega prof. dr Jan Douwe van der Ploeg, hoogleraar Sociologie. Hij eindigt als achtste, met een gewogen som van 219 publicaties in drie jaar tijd. Eerste op deze lijst is J. Veenman uit Rotterdam, gevolgd door F.A. van Vught, die onlangs tot rector van de Universiteit Twente werd benoemd. Van der Ploeg is een van de snelste stijgers in de publicatie-index. Bij het vorige onderzoek, over de periode 1992-1994, stond hij nog op de 26ste plaats. Wel wordt Van der Ploeg tegenwoordig iets minder geciteerd; hij daalt van de dertiende naar de negentiende plaats
Long en Van der Ploeg zijn de enige Wageningse sociologen die op de citatieranglijst voorkomen. Long is de grondlegger van de actor oriented approach, waarin veel handelingsbekwaamheid wordt toegekend aan individuen en groepen met weinig formele macht. Van der Ploeg introduceerde verschillende bedrijfsstijlen van boeren in Nederland en is de drijvende kracht achter de plattelandsvernieuwing. Vorig jaar beoordeelde een visitatiecommissie het onderzoeksprogramma naar rurale ontwikkeling van Long en Van der Ploeg als goed
Opvallend is dat de sociologen met veel citaties relatief weinig publiceren. Omgekeerd komt de top-3 in de publicatie-index niet voor in de top-50 van de citatie-index. De onderzoekers raadpleegden de Social Science Citation Index over de periode 1993-1995, waarin natuurlijk vooral artikelen van voor 1993 worden aangehaald. (ASi)
LUW wil 11,5 miljoen voor internationaal onderwijs

De LUW heeft na een interne selectie zes projectvoorstellen voorgedragen aan het bestuur van Sail, het samenwerkingsverband van vijf internationale onderwijsinstellingen en de Landbouwuniversiteit. De projecten hebben een looptijd van vier jaar en kosten 11,5 miljoen gulden. Aangezien minister Pronk tien miljoen had toegezegd, behoeven de voorstellen volgens dr M. Hubers van Bureau Buitenland nog enige aanpassing. Hij hoopt niettemin dat de projectencommissie van Sail de voorstellen eind februari zal goedkeuren. De plannen voorzien in samenwerking tussen Wageningse vakgroepen, Sail-partners en instituten in landen als China, Vietnam en Zuid-Afrika
Binnen Sail is ondertussen beroering ontstaan over het promotierecht. De LUW en het Institute for Social Studies (ISS) hebben dat recht, de andere deelnemers niet. Projectmedewerker J. Willems van Sail verwacht echter niet dat dit de voortgang van de projecten in gevaar zal brengen. (LVo)
LUW verhindert omzeilen hoger collegegeld

De LUW gaat maandelijks controleren of studenten nog recht hebben op studiefinanciering. Wie dat niet heeft, moet al een maand later een hoger collegegeld betalen. Het heeft dus geen nut de studiefinanciering een maand stop te zetten, om het zogenaamde instellingscollegegeld te omzeilen. Dit stelt H. Bosman van de afdeling Studentenzaken. De Wageningse Studenten Organisatie, die de truc bedacht, verkeerde in de veronderstelling dat het college van bestuur geen maatregelen zou nemen om ontsnappingsroutes tegen te gaan. Volgens Bosman is dat een misverstand. We hebben de technische en administratieve mogelijkheden om maandelijks te controleren of een student recht heeft op studiefinanciering. En die zullen we ook gebruiken.
De minister dwingt de LUW een hoog instellingscollegegeld te heffen, betoogt Bosman. Het ministerie betaalt alleen nog mee aan de opleiding van studenten met recht op studiefinanciering. Studenten zonder beurs moeten daarom hun studie zelf betalen, via het collegegeld
Het heeft voor studenten zonder studiefinanciering ook geen zin om zich in te schrijven bij een universiteit met een lager collegegeld. Die inschrijving geeft hen geen recht op het volgen van vakken bij de LUW. (HvL)

Re:ageer