Wetenschap - 22 januari 1998

Nieuws

Nieuws

Nieuws
Colleges in Utrecht en Nijmegen voor LUW-studenten
LUW-studenten in de biologie, economie, milieuhygiene en moleculaire wetenschappen kunnen in de toekomst binnen hun reguliere programma specialisaties volgen in Utrecht en Nijmegen. Specialisaties in deze steden die de LUW niet (meer) kan bieden, moeten in de LUW-onderwijsgids komen
Omgekeerd biedt de LUW specialisaties aan voor Utrechtse en Nijmeegse studenten. Dat is de taakstelling van zes commissies van de LUW, die momenteel overleggen met de universiteiten in Utrecht en Nijmegen om het onderwijs af te stemmen
De commissies bekijken in eerste instantie of de Wageningse leerstoelen overlap vertonen met de twee andere universiteiten. Als dat het geval is, beoordelen de commissies of een taakverdeling binnen een wetenschapsdiscipline de voorkeur verdient of dat de universiteiten samen een hoogleraar aanstellen. Deze afspraken moeten vertaald worden naar de leerstoelenplannen van de drie universiteiten. Ook zullen wetenschappers uit Utrecht en Nijmegen zitting nemen in de structuurcommissies van de LUW (en omgekeerd) om de taakverdeling verder uit te werken, meldt drs Paul Deneer, secretaris van een van de commissies
Het overleg met Utrecht en Nijmegen concentreert zich op zes gebieden: bio-agrarisch en biomedisch; klimaat, milieu en omgeving; ontwikkelingsstudies; economie, beleid en management; wiskunde en informatica; chemie en natuurkunde. De LUW-commissies worden voorgezeten door respectievelijk de hoogleraren Daan van der Heide, Adri Dietvorst, Franz von Benda-Beckmann, Jan Renkema, Johan Grasman en Ernst Sudholter. Een tussenrapportage van de commissies wordt medio februari verwacht
Deneer, zelf betrokken bij de biologische commissie, hoopt dat de hindernissen worden weggenomen voor studenten die elders een specialisatie of afstudeervak willen volgen. Bij een betere uitwisseling van studenten komt echter meer kijken dan alleen het afstemmen van het curriculum. Het vervoer van studenten van en naar Nijmegen is lastig. Misschien moeten de docenten op en neer reizen of moeten we busjes regelen voor de studenten. Verder voorziet Deneer overleg tussen de woningstichtingen in de drie universiteitssteden, om kamers beschikbaar te stellen voor studenten die drie of zes maanden een afstudeervak komen volgen. (ASi)
Leerstoelenplan Zodiac vergt tijd
Het departement Dierwetenschappen op Zodiac kan voorlopig geen nieuw leerstoelenplan opstellen. Het departement gaat eerst overleggen over taakafstemming met het Instituut voor Dierhouderij en Diergezondheid (ID-DLO) en de wetenschappelijke afstemming met de faculteit Diergeneeskunde in Utrecht verder vormgeven. Het blijkt niet mogelijk het leerstoelenplan op een achternamiddag te maken, stelt departementsdirecteur prof. dr Pim Brascamp. Dus nemen we nu rustig de tijd.
Een nieuw leerstoelenplan op Zodiac is nodig nu de hoogleraren Noordhuizen, Osse en Wiegant zijn vertrokken of vertrekken, en de leerstoel Ethologie nog steeds vacant is. Afstemming binnen het Kenniscentrum Wageningen en met Universiteit Utrecht is daarbij een vereiste. De zootechnische en veterinaire groepen werken reeds samen in onderzoeksprogramma's en denken aan het samenvoegen van hun onderzoekscholen
Eerst moet echter de samenwerking tussen Dierwetenschappen en ID-DLO in Lelystad gestalte krijgen. Eenvoudig is dat niet, meent Brascamp. In de terms of reference geeft de raad van bestuur aan dat de onderwijsfunctie in de dierwetenschappen in Wageningen moet blijven en dat het onderzoek waar mogelijk moet worden geconcentreerd op een plek. Daar zit een spanningsveld. De onderwijsfunctie beloopt volgens ons het traject van de propedeuse tot aan de PhD-fase, ofwel het onderzoek voor het onderwijs. Dat staat op gespannen voet met het om efficiency-redenen samenvoegen van het onderzoek, verklaart Brascamp
Pas als er meer duidelijkheid is over de boedelverdeling tussen Dierwetenschappen en ID-DLO kan het leerstoelenplan worden opgesteld, meent Brascamp. Als dat in maart klaar is, hebben we ons best gedaan.
Met Utrecht overlegt Zodiac ondertussen ook over het leerstoelenplan en eventuele afstemming op onderwijsgebied. Uitwisseling van Wageningse en Utrechtse studenten is echter niet eenvoudig, meent Brascamp, omdat de veterinaire opleiding in Utrecht sterk beroepsvoorbereidend is. De studenten daar worden opgeleid tot dierenarts en moeten aan vaststaande eisen voldoen. De hoogleraar oppert de mogelijkheid van een tussenspecialisatie Integraal kwaliteitsbeheer. Maar daarover moet nog veel worden gepraat. (ASi)
Anonieme adviseurs beoordelen hoogleraren Plantenteelt
De hoogleraren van het departement Plantenteelt hebben ieder hun voorkeur uitgesproken voor een van de vijf door het college van bestuur geformuleerde leerstoelen. Volgende week legt het college van bestuur de keuze van de hoogleraren voor aan een groep externe deskundigen
De externe deskundigen moeten hun oordeel geven over de geschiktheid van de hoogleraren voor de gekozen functie. De verantwoordelijkheid voor een eventueel pijnlijk advies ligt echter bij het college van bestuur, vertelt prorector prof. dr ir Bert Speelman. De namen van de adviseurs worden niet bekend gemaakt, ook niet aan de betrokken hoogleraren
De namen zijn geheim omdat deze procedure een ander karakter heeft dan een gewone sollicitatieprocedure, legt Speelman uit. Dit is toch een wat lastige wijze van doen. Het is heel anders dan wanneer bij een gewone vacature wordt gezegd: solliciteert u maar. Het college hoopt half februari duidelijkheid te hebben over de bezetting van de leerstoelen. (LKe)
Nieuwsfoto, Kampioenen
Leerstoelgroepen

Vanaf het eerste nummer van het WUB in februari wordt de indeling van de rubriek Nieuws van de vakgroepen aangepast aan de nieuwe organisatorische structuur van de Landbouwuniversiteit. De rubriek krijgt de naam Nieuws van de leerstoelgroepen. De berichten staan dus vanaf WUB nummer 5 gegroepeerd onder de alfabetisch geordende namen van leerstoelgroepen. Wij verzoeken inzenders van de berichten aan te geven onder welke leerstoel het aangekondigde onderwijselement dient te vallen
Een bericht mag slechts bij een leerstoelgroep worden geplaatst. Berichten mogen niet worden herhaald en de inzenders dienen te kiezen voor hetzij de Nederlandse, hetzij de Engelse taal. Dubbele plaatsingen en herhalingen zijn slechts mogelijk tegen betaling van de kosten
Hormoon en zenuwcellen sturen spijsvertering aan

Na een maaltijd moeten de maagdarmspieren flink aan het werk om het eten te verteren. Het hormoon cholecystokinine (CCK), een eiwit dat vrijkomt uit endocriene cellen, zet de maagdarmspieren aan tot samentrekking. Dr Irma Schutte, die op 21 januari promoveerde bij neurofysioloog prof. dr Louis Akkermans, bewees dat het hormoon CCK dit doet door aan te grijpen op receptoren van de zenuwcellen in de wand van het maagdarmkanaal. Daarmee is CCK hormoon en neurotransmitter
Het zogeheten enteraal zenuwstelsel in de wand van het maagdarmkanaal functioneert vrijwel onafhankelijk van het autonome zenuwstelsel. Het coordineert en programmeert complexe maagdarmfuncties, zoals de beweging van de darm, opname van voedingsstoffen en doorbloeding. Schutte karakteriseerde twee typen neuronen die qua vorm zijn te onderscheiden, S-neuronen en AH-neuronen, en ze onderzocht welk effect CCK daarop heeft. CCK bleek beide neuronen aan te zetten tot activiteit
Het onderzoek is betaald door NWO en past binnen het landelijke onderzoeksprogramma Neuropeptides en gedrag. Dit programma beoogt het inzicht in de werking van neurotransmitters te vergroten. (MHs)
Bruinrotbacterien binnen een dag aantoonbaar
Het Instituut voor Plantenziektekundig Onderzoek (IPO-DLO) heeft een methode ontwikkeld om binnen een dag vast te stellen of monsters besmet zijn met levende bacterien die bruinrot veroorzaken. Tot nu toe was daar minimaal een week voor nodig
De bruinrotbacterie nestelt zich in het vaatsysteem van de plant. Dat slibt dan dicht, waarna de plant verwelkt. Tussen de seizoenen overleeft bruinrot in de aardappelknol. Reden om in Nederland, waar bruinrot inmiddels al drie jaar wordt aangetroffen, al het pootgoed te screenen op aanwezigheid van de bacterie
Voor die screening ontwikkelden de IPO-onderzoekers samen met onderzoekers van Organon Teknika (een business unit van Akzo Nobel) de zogenaamde NASBA-methode, die gebaseerd is op het vermenigvuldigen van stukje erfelijk materiaal van de bruinrotbacterie. Hierdoor wordt de bacterie herkenbaar. Ook kan NASBA een bijdrage leveren in het onderzoek naar de bestrijding van bruinrot en naar de factoren die een rol spelen in de verspreiding van de bacterie
Al eerder ontwikkelde het IPO een snelle toets voor de detectie van het bladrolvirus die op NASBA gebaseerd is. De onderzoekers verwachten dat binnen enkele jaren een scala aan NASBA-toetsen voor verschillende pathogenen beschikbaar is. (WRe)
Milieu-onderzoekers willen nationale onderzoekschool
De Wageningse onderzoekscholen op het gebied van milieu, Wimek en M&T, willen fuseren, maar dat mag niet ten koste gaan van de contacten met andere universiteiten. Daarom moet ook de interuniversitaire onderzoekschool Sense, waar Wimek deel van uitmaakt, bij de fusie worden betrokken. Dit blijkt uit de reactie van beide onderzoekscholen op de strategische visie voor Kenniscentrum Wageningen
Wimek noemt het een onbegaanbare weg om uit Sense te stappen en samen met M&T een Wageningse school op te richten. De samenwerking met andere universiteiten is inhoudelijk van groot belang voor het Wageningse milieuonderzoek en Wimek vreest dat een isolering van het Wageningse milieuonderzoek op den duur zal leiden tot een marginale Wageningse positie. Bovendien is Sense in april 1997 voor vijf jaar erkend door de Akademie van wetenschappen. Daarom past het niet om de onderzoekschool nu al te veranderen. Het bestuur van M&T is het met Wimek eens
Een fusie lijkt vooralsnog vooral op praktische problemen te stuiten. Zo lopen de beide scholen niet in de pas voor wat betreft de erkenning door de Akademie. Over anderhalf jaar is M&T weer aan de beurt voor een her-erkenning voor vijf jaar. Een verzoek van de school om een tijdelijke erkenning is inmiddels afgewezen door de Akademie
Daarnaast moeten de universiteiten bepalen wie penvoerder wordt van zo'n nationale school. Momenteel is de Vrije Universiteit penvoerder van Sense, Wageningen van M&T. De twee Amsterdamse universiteiten hebben met elkaar afgesproken dat zij het milieu als een belangrijk speerpunt zien en zich daar graag mee profileren. Daartegenover staat dat bij een eventuele fusie de Wageningse inbreng in de mega-school heel groot is. Tenslotte vragen de besturen van M&T en Wimek zich af of de megaschool voldoende samenhang kan krijgen. Voor de Akademie van wetenschappen is dat erg belangrijk. (GDu)
Magnetron slecht voor innerlijke kwaliteit groenten
Biologische geteelde rode bieten zijn het lekkerst als ze worden bereid op gas of een inductieplaat. Maar pompoensaus smaakt beter uit de magnetron, al vinden panelleden dat deze saus korreliger is en minder smeuig. Groenten uit de magnetron hebben de slechtste innerlijke kwaliteit. Dit staat in het rapport Bereiding en kwaliteit van biologische voedingsmiddelen, vervaardigd in opdracht van de Wetenschapswinkel
De vereniging van koks werkend met biologische producten vroeg om het onderzoek. Ze vreesden dat door het werken met magnetrons een dusdanig kwaliteitsverlies optreedt dat het biologische van het product volstrekt teniet wordt gedaan. De onderzoekers vergeleken daarop Chinese kool, rode biet en pompoen, gekookt in de magnetron, op gas en op de inductiekookplaat. Ze stelden het vitamine C-gehalte van de gekookte groente vast en lieten een panel een oordeel vellen over eigenschappen als smaak en stevigheid van het product
Ook gebruikten onderzoekers minder gangbare methoden, zoals meting van de vitaliteit van de groenten. In de inleiding wordt nadrukkelijk gesteld dat iedere groep verantwoordelijk is voor haar eigen resultaten. Het onderzoek is uitgevoerd aan de LUW, de Universiteit Utrecht en het Louis Bolk-instituut en gecoordineerd door Huishoudstudies
Hoewel het eten snel klaar is in de magnetron, is deze beduidend minder energiezuinig. De bereidingsmethoden hebben geen invloed op het vitamine C-gehalte en de verschillen in smaak bleken vaak niet significant. Als de verschillen wel significant waren, scoorde de magnetron vaak iets slechter
De magnetron scoort vooral slecht bij het tastteam. Dit team heeft in opdracht van de leerstoelgroep Ecologische landbouw de energie-uitstraling van de producten gemeten. Het getrainde tastteam voelt met de handen, op enige afstand van het product, de energie-uitstraling van de groente en velt zo een oordeel over innerlijke kwaliteit en vitaliteit
De Utrechtse vakgroep Moleculaire celbiologie voerde een luminescentieonderzoek uit, waarbij de hoeveelheid licht wordt gemeten die een organisme uitstraalt. De Utrechters vonden echter geen verschillen tussen de drie bereidingsmethoden. (LKe)
Geen verhoging collegegeld tot 8000 gulden

De raad van bestuur komt terug op zijn eerdere besluit om het collegegeld voor langstudeerders te verhogen. Vorig jaar besloot het college van bestuur om vanaf september 1998 studenten die geen recht meer hebben op studiefinanciering 8000 gulden collegegeld per jaar te vragen. De raad van bestuur komt daar nu op terug omdat de LUW de enige universiteit van Nederland zou zijn met zo'n hoog collegegeld. De maatregel was volgens hoofd Studentenzaken dr Hans Bosman vooral bedoeld als stok achter de deur voor langstudeerders, maar trof ook andere groepen zoals buitenlandse studenten en studenten die ouder zijn dan 27 jaar
De tarieven voor het collegegeld blijven volgend jaar 2750 gulden voor reguliere studenten en 3650 gulden voor andere groepen. (KVe)
Extra examen voor tweedejaars

Tweedejaars studenten die nog een vak uit het eerste of tweede blok moeten halen, krijgen een extra examenmogelijkheid in april. Zij moeten zich daar tussen 26 en 30 januari voor opgeven, tegelijk met de examens voor het derde en vierde blok. Eerstejaars studenten kunnen zich niet inschrijven voor de tentamens
Onderwijsdirecteur prof. dr ir Bert Speelman wil een extra examen om te zorgen dat propedeuse-studenten voor ieder vak drie herkansingen hebben in hun tweede jaar. Voor vakken uit het derde en vierde blok was dat al zo. Studenten hadden daarvoor een extra mogelijkheid in december. De extra examens worden afgenomen in de onderwijsvrije week voor de tentamens van het vierde blok. Roostering maakt plaats en data via het WUB bekend. (KVe)
Geen LUW'ers in top-30 economen
De economen van de LUW worden niet vaak geciteerd door internationale collega's in vergelijking met hun collega's op andere universiteiten. Dat blijkt uit de economen-top-30 van het blad Economisch Statistische Berichten, waarin geen Wageninger voorkomt. Economen uit Tilburg, Amsterdam en Rotterdam domineren de lijst, gebaseerd op de Social Science Citation Index. Ook de Nijmeegse universiteit is niet in de ranglijst vertegenwoordigd. De lijst wordt al jaren aangevoerd door de econoom G. Hofstede. Ex-Wageninger prof. dr Peter Kooreman, inmiddels naar Groningen vertrokken, staat met veertig citaties op de 28ste plaats. (ASi)
Socioloog Long derde in citatie-index
De Wageningse ontwikkelingssocioloog prof. dr Norman Long is tussen 1994 en 1996 door internationale collega's 131 maal geciteerd, goed voor een derde plaats in de citatie-index van het tijdschrift Mens en Maatschappij. Vorig jaar was Long nog tweede achter de Groninger prof. dr J. Ormel, die dit jaar opnieuw de meeste citaties heeft
Mens en Maatschappij kijkt naar de scores van in Nederland werkzame sociologiehoogleraren in de Social Science Citation Index. De Engelsman Long laat prominente Nederlandse sociologen als De Swaan, Schuyt, Goudsblom en Zijderveld achter zich. Dat geldt in mindere mate voor de Wageningse socioloog prof. dr Jan Douwe van der Ploeg, die met 34 citaties tussen 1994 en 1996 op de 22ste plaats eindigt. Vorig jaar stond Van der Ploeg nog negentiende
In de publicatielijst onder de Nederlandse sociologen handhaaft Van der Ploeg zich op de achtste plaats. Hij publiceerde de afgelopen drie jaar 35 publicaties in gerenommeerde wetenschappelijke tijdschriften. De Rotterdammer J. Veerman voert hier de ranglijst aan. Long leverde geen publicatielijst in en komt niet voor op deze lijst
De sociologen met de meeste publicaties en citaties worden zelden als prominent aangemerkt door hun collega's, blijkt uit het onderzoek van Mens en Maatschappij. Veel prominenten hebben hun reputatie te danken aan oude publicaties. Een uitzondering is de Amsterdamse hoogleraar Abram de Swaan, die in alle lijsten goed scoort. Long wordt door drie collega's als prominent aangemerkt, Van der Ploeg door twee. Ook enkele andere Wageningse sociologen stuurden hun publicatielijsten op, maar zij komen niet voor in de top-50. (ASi)

Re:ageer