Wetenschap - 15 januari 1998

Nieuws

Nieuws

Nieuws
Omgevingswetenschappen tegen onderzoekschool Groene ruimte
Het departement Omgevingswetenschappen is tegen een nieuwe onderzoekschool Multifunctionele groene ruimte
Het oprichten van een onderzoekschool heeft alleen kans van slagen op erkende wetenschapsgebieden, waar onderzoek van hoge kwaliteit wordt gebundeld. Het werkveld groene ruimte voldoet in Wageningen naar verwachting nu niet aan deze criteria. Dat schrijft het departement Omgevingswetenschappen in een brief aan de raad van bestuur
Het is beter om het onderzoek naar de groene ruimte gestalte te geven via de huidige onderzoekscholen Productie Ecologie, Wimek, Wias en het Mansholtinstituut, meent het departement. Een onderzoekschool oprichten is niet iets dat je zomaar even doet. Je moet kunnen teruggrijpen op onderzoeksgebieden van hoge kwaliteit, anders krijg je geen erkenning van de KNAW, licht hoogleraar-directeur prof. dr ir Leibert Brussaard toe
Verder vindt Omgevingswetenschappen dat de universiteit onvoldoende voor het voetlicht komt in de strategische visie. Het stelt voor om in de missie expliciet op te nemen dat KCW bestaat uit een universi-teit en uit onderzoeksinstituten
Ook wijst het departement erop dat wijzigingen in het milieu-onderzoek gevolgen heeft voor het soort en aantal studenten dat Wageningen trekt. Volgens Omgevingswetenschappen is het niet mogelijk om studenten op het hoogste niveau op te leiden op onderzoeksterreinen die geen prioriteit krijgen
In de nota ligt ook een te sterk accent op Nederland en West-Europa, vindt het departement. De universiteit is altijd mondiaal actief geweest en dit dient ook de ambitie van KCW te zijn. (MS)
UvA-wachtgelders ten onrechte gekort
Een groep van ruim honderd voormalige werknemers van de Universiteit van Amsterdam wordt al twee jaar ten onrechte gekort op hun wachtgelduitkering, zo blijkt uit een vonnis van de Amsterdamse rechtbank. De uitspraak heeft mogelijk grote gevolgen voor andere wachtgelders
De betrokken UvA-werknemers namen voor 1990 vrijwillig ontslag nadat hen een gunstige wachtgeldregeling was aangeboden, die inhield dat zij ongestraft konden bijverdienen. Zo maakten zij plaats voor jongere collega's wier baan ook op de tocht stond
Sinds 1 januari 1996 zijn er echter nieuwe wachtgeldregels en worden neveninkomsten van wachtgelders afgetrokken van hun uitkering. Dat kostte sommige wachtgelders dertig procent van inkomen. Voor de UvA-wachtgelders was dat aanleiding hun voormalige werkgever voor de rechter te dagen. De UvA keert als een van de weinige universiteiten in Nederland zelf de uitkeringen aan haar ontslagen personeel uit. De meeste andere instellingen laten dat over aan het USZO, de instantie die bijna alle uitkeringen in het onderwijs uitkeert
Volgens de Amsterdamse rechtbank heeft de UvA haar vroegere personeel ten onrechte gekort. De universiteit had nooit de nadelen van de wijziging in de wachtgeldregels eenzijdig op de ex-werknemers mogen afwentelen. Die hebben de universiteit indertijd immers verlaten in ruil voor inkomenszekerheid, stelt de rechtbank. De UvA had de korting op de uitkering moeten verzachten of compenseren. De uitspraak kost de UvA ruim een miljoen gulden
De Amsterdamse rechtbank wijkt met deze uitspraak af van de rechtbank in Groningen. Daar vond onlangs een proces plaats dat een oud-docent van de Groningse Hanzeschool had aangespannen tegen minister Ritzen. De rechter in Groningen achtte niet bewezen dat de oud-docent ten onrechte gekort werd op zijn wachtgelduitkering. Andere wachtgelders die zich benadeeld voelden, daagden in het verleden het USZO voor de rechter. Ook in deze rechtszaken kregen de wachtgelders geen gelijk
Het is nog onduidelijk wat het gevolg is van het Amsterdamse vonnis voor wachtgelders die hun claim al eens afgewezen hebben gezien. Veel hangt af van de vraag of de UvA in hoger beroep gaat tegen de uitspraak. Als de uitspraak dan wordt bekrachtigd, weten we of het zinvol is de positie van andere wachtgelders opnieuw aan te kaarten, aldus Elly Ros van de AbvaKabo. Het USZO verwacht echter geen golf aan nieuwe rechtszaken. Inmiddels hebben achttien rechtbanken een uitspraak in dit soort zaken gedaan. Die hebben we allemaal gewonnen, reageert een woordvoerder van de USZO. (HOP)
Progressief Personeel heft zichzelf op

Na twintig jaar heeft de groepering Progressief Personeel zichzelf op 13 januari opgeheven. De groepering heeft sinds haar oprichting in 1978 onafgebroken deel uitgemaakt van de per 1 januari opgeheven universiteitsraad. De groep ziet voor zichzelf geen formele ruimte meer om de nagestreefde medeverantwoordelijkheid voor onderwijs en onderzoek vorm te geven. Tevens wil PP alle schijn vermijden dat de nieuwe bestuursvorm, waarbij het college van bestuur overlegt met een ondernemingsraad, een vervolg is op de oude. Met de opheffing wil de fractie een duidelijk signaal afgeven dat er een breuk is met het verleden
Tijdens de allerlaatste vergadering van het PP bracht voorzitter en PP'er van het eerste uur ir Jaap Schouls nog een brief van voorlichtingskundige prof. dr Niels Roling in, waarin stelling wordt genomen tegen de dreigende opheffing. Het KCW is terecht gekomen in de sfeer van vlotte managers, geldverdieners, strategische planners, en andere modieus met de markt meehollende mensen met een paar aandelen in een bankkluis. Ik voel me er nauwelijks meer thuis. Ik denk dat de PP als club die een kritisch geluid laat horen af en toe een belangrijke rol kan vervullen. Roling stelt in zijn brief het ermee eens te zijn dat de politieke partij ophoudt mee te doen aan de non-demokratie, maar hoopte op een functie voor het PP als groepering die, binnen KCW, voortdurend de aandacht zou vestigen op de zorg voor een civic society, op duurzame zorg voor de biosfeer en aandacht voor armoede en gelijkheid. Roling ziet geen enkele groep binnen KCW dat nog doen
Het schriftelijk pleidooi kon de aanwezigen niet vermurwen. Het PP werd opgeheven en de financiele tegoeden zullen worden gebruikt om een terugkerende democratieprijs in het leven te roepen. Met name Jaap Schouls werd uitvoerig bedankt voor zijn nimmer aflatende inspanningen om PP in beweging te houden. Een andere PP'er van het eerste uur, oud-collegelid dr ir Wouter Douma, meldde dat zijn poeziekalender die ochtend meldde: 't Was op een gewone dinsdag dat het schot viel. (SVk)
OR stelt eerste vergadering twee weken uit
De eerste vergadering van de ondernemingsraad, gepland op 13 januari, is verdaagd naar twee weken later. In plaats daarvan heeft een deel van de OR informeel overleg gevoerd om de eerste vergadering voor te bereiden. Omdat de OR-leden elkaar nog niet eerder hadden gesproken, was afstemmming nodig over hoe de raad gaat functioneren. De nieuwe raadsvoorzitter wordt geleverd door de grootste partij, AbvaKabo, waarbij drs Jan Steen hoge ogen gooit. De secretaris van de OR wordt geleverd door Tap82, waarbij Hans Weggen in beeld is. De OR besluit hierover op 27 januari
De eerste OR-vergadering was voorbereid door griffiemedewerker Norbert Degenhardt, maar de onderwijsbonden AbvaKabo en Vawo hechten eraan dat de OR zelf een ambtelijk secretaris kiest die de voorbereiding verzorgt. De griffie op het bestuurscentrum associeren zij nadrukkelijk met het college van bestuur. De bonden wilden informeel overleg tussen de fractievoorzitters om deze huishoudelijke zaken te regelen
De twee andere fracties, Tap82 en de aio-lijst PromoV, hadden wel ingestemd met de ambtelijke ondersteuning vanuit de griffie en wilden een informele vergadering van de OR op 13 januari. Aangezien de stukken pas enkele dagen voor de vergadering bij de leden aanwezig waren en de bonden niet akkoord gingen, is de formele vergadering uitgesteld. (ASi)
De Kooij hoogleraar Agrarische geschiedenis
De Groningse deeltijdhoogleraar Economische en sociale geschiedenis van stad en platteland, dr Pim de Kooij, is per 1 januari 1998 ook benoemd tot hoogleraar Agrarische geschiedenis aan de Landbouwuniversiteit. In juni 1997 ging de universiteitsraad akkoord met het voorstel van het college van bestuur om de halve leerstoel Agrarische geschiedenis samen in te vullen met de Rijksuniversiteit Groningen en het Nederlands Agronomisch-Historisch Instituut (NAHI). De Kooij is sinds 1988 deeltijdhoogleraar in Groningen en is nu door een toetsingscommissie ook geschikt bevonden voor de Wageningse leerstoel. Er waren geen andere kandidaten betrokken in de procedure
De Kooij studeerde geschiedenis aan de Rijksuniversiteit Groningen, waar hij ook promoveerde op het proefschrift Groningen 1870-1914; sociale verandering en economische ontwikkeling in een regionaal centrum. Momenteel is hij ook bestuurslid van het N.W. Posthumus Instituut en voorzitter van het bestuur van het Instituut voor Nederlandse Geschiedenis. Tot 1992 was hij voorzitter van de werkgemeenschapscommissie Economische en sociale geschiedenis van de Stichting voor Historisch Onderzoek en van 1988 tot 1994 bestuurslid van het Nederlands Historisch Genootschap
De Kooij is behalve hoogleraar Agrarische geschiedenis ook directeur van het NAHI geworden. Deze functie was sinds 1996 vacant. Het ministerie van LNV had de dubbelfunctie als voorwaarde gesteld voor verdere financiering van onderzoek naar ontwikkelingen in het meer recente verleden. (MS)
Ritzen verbiedt deal tussen IBG en VNU
Minister Ritzen heeft de Informatie Beheer Groep (IBG) verboden haar studentgegevens te gebruiken voor een mailing van een commerciele onderneming. Die beslissing heeft voor tweespalt gezorgd tussen de beide landelijke studentenverenigingen. De ene studentenbond is tevreden over het besluit van de minister, de andere vindt het verbod onbegrijpelijk
De Informatie Beheer Groep, de instantie die over de beurzen gaat, wilde een mailing verzorgen voor VNU. Dat uitgeversconcern biedt namelijk alle laatstejaarsstudenten een abonnement aan op het nieuwe blad Intermediair Starters Magazine. Omdat de Informatie Beheer Groep beschikt over een vracht aan gegevens over studenten en hun studietempo, maar ook over inkomens van ouders van studenten, was de studentenorganisatie ISO bang voor een inbreuk op de privacy van studenten. Bovendien zouden ook andere bedrijven interesse kunnen hebben in dit soort gegevens. Volgens ISO-voorzitter Erik van Buiten is het beangstigend dat bedrijven kennelijk eenvoudig dit soort cijfers in handen kunnen krijgen
Minister Ritzen heeft begrip voor de bezwaren van de ISO. Volgens hem is de overeenkomst tussen de IBG en VNU in strijd met de wet. Die schrijft voor dat de IBG haar studentgegevens alleen onder strikte voorwaarden mag gebruiken voor andere zaken dan de verstrekking van beurzen. De VNU-mailing voldoet niet aan die voorwaarden en dus heeft de minister de deal verboden
Met dit besluit heeft de minister zich wel de woede op de hals gehaald van de studentenvakbond LSVb. Die is van mening dat de overeenkomst tussen de IBG en VNU zorgvuldig is voorbereid en vindt het verbod dan ook onbegrijpelijk. Volgens de LSVb lopen duizenden studenten door het verbod een waardevolle dienst mis. Ook de IBG benadrukt de zorgvuldigheid waarmee de overeenkomst tot stand gekomen is. Zo zou de VNU niet zelf de adressenbestanden van de studenten in handen krijgen. Hoeveel geld de IBG door dit verbod misloopt, wil de beurzenverstrekker niet zeggen. De beslissing van minister Ritzen komt op een slecht moment voor de IBG. Door een reorganisatie staan 230 banen op de tocht. (HOP)
MBA-opleiding van start met 10 studenten
De MBA-opleiding Management for the Food Industry and Agribusiness is op 9 januari begonnen voor tien studenten. Zij komen de komende twee jaar elke vrijdag en zaterdag naar het bestuurscentrum voor colleges over ondermeer ketenmanagement in de agribusiness
De accountmanagers van de opleiding hadden moeite om voldoende gekwalificeerde studenten te vinden voor de cursus. Jacqueline Niewerth-Matzer: Bedrijven moeten hun mensen twee jaar lang een dag per week missen. Zeker nu de economie aantrekt, is dat moeilijk. Bovendien houden managers steeds vaker rekening met thuis. Ze willen hun vrije zaterdag niet zomaar missen.
Niewerth-Matzer is tevreden over de groep studenten. Die is erg divers. We hebben mensen uit de marketing, R&D en directie van heel verschillende instellingen, van de industrie tot het ministerie. De hele keten is vertegenwoordigd.
Bedrijven betalen 35 duizend gulden voor de opleiding van twee jaar. Over twee jaar moet de Wageningen School of Management financieel onafhankelijk zijn. De raad van bestuur van KCW heeft een extra garantiesubsidie van zo'n twee ton gegeven om de eerste twee jaar te overbruggen. Voorwaarde is wel dat de school samen gaat werken met het Landbouw-Economisch Instituut (LEI-DLO) en Nijenrode
Niewerth weet niet of de MBA-opleiding echt winst zal gaan opleveren. De MBA-opleiding is de haute couture van de Wageningen School of Management. De uitstraling van een goede MBA-opleiding moet ervoor zorgen dat meer mensen naar onze andere cursussen en trainingen komen. (KVe)
Twee verschillende genen nodig voor schimmelresistentie
Een tomatenplant die resistent is tegen de bladvlekkenziekte past de tactiek van de verschroeide aarde toe. Overal waar de schimmel naar binnen wil, sterven de cellen in de omgeving af, waardoor de schimmel zich niet kan voeden. Gedacht werd dat dit afweermechanisme altijd ingeschakeld wordt als de plant een bepaald eiwit van de schimmel herkent. Voor dat herkennen is een receptor nodig waar het schimmeleiwit inpast als een sleutel in een slot. Biochemisch onderzoek van dr ir Miriam Kooman-Gersmann heeft nu aangetoond dat er nog een extra stap nodig is. Kooman-Gersmann promoveerde 9 januari op dit onderzoek bij dr ir Pierre de Wit, hoogleraar fytopathologie met bijzondere aandacht voor plant-pathogeen interacties
Kooman-Gersmann toonde aan dat zowel resistente als vatbare planten de benodigde receptor bezitten voor het schimmeleiwit. Alleen bij planten die daarnaast een resistentie-gen tegen de schimmel hebben, wordt vervolgens het afweermechanisme aangeschakeld. Het bekende resistentie-gen codeert dus niet voor de benodigde receptor, zoals werd gedacht, maar voor een ander eiwit. De afweerreactie wordt waarschijnlijk pas in gang gezet als dat andere eiwit een complex vormt met de receptor met daarin schimmeleiwit. Over hoe dat in zijn werk gaat is nog weinig bekend
De receptor die nodig is om het schimmeleiwit te herkennen is ook in veel andere plantensoorten aanwezig, bijvoorbeeld in aardappelplanten, gerst en haver. Bij die planten is het mogelijk om de resistentie te verbeteren door de planten genetisch te modificeren, waarbij het benodigde resistentie-gen wordt ingebracht. Het biotechnologische bedrijf MOGEN is daar momenteel mee bezig
Bij planten zonder de benodigde receptor, bijvoorbeeld peen, zal dit echter nog geen resistentie opleveren. Om ook bij die planten het afweermechanisme te stimuleren, moet eerst gezocht worden naar het gen dat codeert voor de receptor. Als ook die ontdekt is, kan het mechanisme eveneens bij deze planten worden toegepast
Dr Ton Bisseling, hoogleraar moleculaire biologie en opponent tijdens de promotie, vindt dat het proefschrift van Kooman-Gersmann goed laat zien hoe belangrijk ook een biochemische benadering is, naast de genetische benadering waar nu zoveel euforie over heerst. Op deze manier heeft Kooman-Gersmann aangetoond dat in sommige planten niet een maar twee genen nodig zijn voor schimmelresistentie.(MS)
PCB's niet direct giftig voor bot
Bij bot, een vissoort die langs de Nederlandse kust voorkomt, werden vooral in de jaren tachtig nogal eens tumoren en huidaandoeningen gevonden. Polychloorbifenylen (PCB's) leken hier toen mede verantwoordelijk voor. Maar ir Harry Besselink, die 16 januari promoveert bij toxicoloog prof. dr Jan Koeman, acht de rol van PCB's bij het ontstaan van tumoren bij bot verwaarloosbaar
Besselink bestudeerde onder meer de activiteit van het enzym cytochroom P450 (CYP1A). Van ratten en van bijvoorbeeld forellen en scharren is bekend dat ze dit ontgiftigingsenzym in flinke hoeveelheden aanmaken als ze worden geconfronteerd met PCB's. Wanneer Besselink botten blootstelde aan een mengsel van PCB's was echter nauwelijks een verhoogde activiteit van het ontgiftigingsenzym te meten. Dit terwijl het enzym wel actief is wanneer de bot wordt blootgesteld aan dioxine
Het onderzoek werd gefinancierd door Rijkswaterstaat, die wilde weten of de activiteit van het ontgiftigingsenzym CYP1A in bot een goede biomarker is voor het meten van PCB's in kustwater. Volgens de promovendus is dit dus niet het geval. Het is beter te kijken naar bijvoorbeeld de expressie van genen die betrokken zijn bij tumorvorming, zo stelt hij
Volgens Besselink zouden PCB's zelfs wel eens de gezondheid van botten kunnen bevorderen. De PCB's blijken namelijk het enzym CYP1A te remmen door eraan vast te plakken. Daarmee voorkomen PCB's dat dit ontgiftigingsenzym andere gifstoffen, zoals PAC's, activeert. Deze activatie is weliswaar nodig voor het wateroplosbaar maken van de gifstoffen, waardoor ze via de urine het lichaam kunnen verlaten. Maar tegelijkertijd zorgt juist deze activatie voor een vorm van gifstoffen die het DNA kunnen beschadigen
Overigens sluit Besselink niet uit dat PCB's via andere reactiemechanismen de gezondheid van de vissen juist wel weer aantasten. Er is bijvoorbeeld niet gekeken of de PCB's het immuunsysteem negatief beinvloeden. (MHs)
Toename aantal onderzoekscholen gaat onverdroten door
De universiteiten hebben in december opnieuw een tiental plannen voor onderzoekscholen aan de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW) voorgelegd. Als ze allemaal erkend worden, komt het totale aantal onderzoekscholen op 117. En voor volgend jaar hangen alweer enkele plannen in de lucht
Groot is het aantal juridische onderzoekscholen. Dit vakgebied bleef tot nu toe achter met de formele bundeling van het onderzoek, maar maakt dit nu goed. Nijmegen komt met een instituut voor ondernemingsrecht en Tilburg werpt zich op de grondslagen van het recht. Minder nieuw is de Maastrichtse school voor internationaal recht. Dit plan lag twee jaar geleden al klaar, maar werd toen op de valreep ingetrokken. Er wordt in dit plan samengewerkt met Utrecht en Leuven
Een plan van Maastricht voor de neurowetenschappen behelst een heuse transnationale onderzoekschool. Aken, Dusseldorf, Leuven en Brussel doen eraan mee
De meeste ingediende plannen hebben al een wat langere voorgeschiedenis. Twee ervan (telematica in Twente en polymeren in Eindhoven) zijn bijvoorbeeld eerder dit jaar met subsidie van Economische Zaken gelanceerd als technologisch topinstituut. Er werd verwacht dat ze ook wetenschappelijke erkenning zouden zoeken. Enkele andere scholen deden al eerder een poging tot erkenning. Groningen doet dat nu met zijn bedrijfskundig-economische school SOM zelfs voor de derde keer sinds 1994
Als de KNAW net als vorige jaren de meeste plannen erkent, zal het totale aantal onderzoekscholen dit jaar de 115 passeren. Enkele jaren terug sprak de Tweede Kamer nog vol afschuw over de kans dat er honderd scholen zouden komen. Maar inmiddels is alle politieke aandacht gericht op het nieuwe fenomeen toponderzoekschool. Het aantal gewone onderzoekscholen blijft langzaam groeien. Ook voor volgend jaar zijn er al minstens vijf kandidaten. (HOP)
Ook octrooien op planten LUW
Nu de Europese ministerraad eind november besloten heeft dat planten en dieren kunnen worden geoctrooieerd, zullen ook steeds meer LUW-onderzoekers hun gemodificeerde planten en dieren gaan beschermen. Dit verwacht ir Paul van Helvert van het Transferpunt. Als de LUW-onderzoekers hierin niet meegaan, verminderen ze de waarde van hun producten.
Al tien jaar lobbyen maatschappelijke groeperingen in Europa tegen octrooiering van planten en dieren. Ze vrezen onder meer dat geoctrooieerde planten boeren en kwekers in de derde wereld duperen, omdat zij de zaden ervan niet zonder toestemming en betaling mogen gebruiken. Deze herfst nog nam de Tweede Kamer vanwege ethische redenen een motie aan om planten en dieren uit te sluiten van octrooiering
De strijd lijkt echter verloren. Weliswaar stemde Nederland in de Europese ministerraad tegen, maar Nederland vormde met Denemarken en Oostenrijk een minderheid. Volgens de landelijke pers is ook het Europese parlement, dat zijn fiat nog moet geven, inmiddels overtuigd van het belang van octrooien op gemodificeerde planten en dieren. Wat hierbij heeft geholpen is de toezegging van een Commissie Ethiek
Voor de LUW is de uitspraak van de ministerraad vooral voor de toekomst van belang. Momenteel is er nog maar een bedrijf dat een octrooi heeft aangevraagd op een gemodificeerde plant van LUW-onderzoekers, en dat was al in 1990. Overigens laat de LUW onderzoekers vrij om vanwege ethische of politieke redenen hun gemodificeerde planten niet te beschermen. Maar gezien de toenemende samenwerkingsverbanden tussen onderzoeksgroepen en bedrijven wordt het wel steeds moeilijker hierin een eigen koers te varen. Weigeren gemodificeerde planten te octrooieren kan immers betekenen dat een bedrijf afhaakt, waardoor een onderzoeksgroep een collega op straat moet zetten. (MHs)
AbvaKabo steunt bursalen in gang naar rechter
Er is een goede kans dat beurspromovendi met steun van de vakbond AbvaKabo naar de rechter stappen om af te dwingen dat universiteiten hen voortaan als werknemer beschouwen en niet als werkstudent
De steun van de AbvaKabo komt juist in een week dat de bursalen in Leiden een teleurstellende boodschap kregen van het Algemeen Burgerlijk Pensioenfonds (ABP). Net als het Gemeenschappelijk Administratiekantoor in Leiden vindt het ABP dat bursalen door de universiteiten worden ingezet als werknemers. Maar het ABP voegt daar direct formeel aan toe dat het alleen aanvragen in behandeling kan nemen van mensen die een aanstelling bij de universiteit hebben. En daar is het de bursalen nu net om te doen
Het ABP adviseert bursalen, die promotieonderzoek verrichten met een beurs in plaats van een salaris, hun zaak voor te leggen aan de kantonrechter. De beurspromovendi twijfelen of ze dat wel zullen doen. Het lijkt slim dat we allemaal individueel een zaak gaan aanspannen. Maar dat heeft risico's: als je verliest, moet je de proceskosten betalen. Dat kan natuurlijk geen bursaal opbrengen. Dus beraden we ons, zegt Willemien den Ouden van het Leidse Promovendi Overleg
Vorig jaar stapte een Amsterdamse bursaal naar de ambtenarenrechter om een aio-aanstelling te krijgen. Die eis werd echter niet-ontvankelijk verklaard. De rechter besloot dat hij pas een uitspraak kan doen wanneer er een aanstellingsbesluit is - hetzelfde argument dat het ABP nu weer gebruikt
De AbvaKabo wil bursalen nu steunen om toch naar de kantonrechter te stappen. Mogelijk is het vonnis van deze rechter reden om daarna opnieuw naar de ambtenarenrechter te gaan. AbvaKabo-bestuurder Elly Ros: Als bursalen hun conflict niet aan een rechter kunnen voorleggen, is dit in strijd met de Europese wetgeving. Rechtsom of linksom, er moet een uitweg zijn om bursalen aan een arbeidscontract te helpen.
Volgens Ros hebben de bonden al van meet af aan tegen de invoering van het bursalenstelsel geprotesteerd. Wetenschappelijke medewerkers werden assistenten in opleiding en die werden weer bursalen. De functie is mettertijd gedevalueerd. Wij vinden dat een aantasting van de arbeidsvoorwaarden.
De AbvaKabo probeerde al bij de invoering bursalen te bewegen een rechtszaak te beginnen. Toen waren die daar niet voor te porren. Wij merken dat de onvrede onder deze groep sterk is toegenomen. Wij hebben daarom de verwachting dat het deze keer wel zal lukken. Ruben Fukkink, voorzitter van het Landelijk Overleg Bursalen, weet dat wel zeker. De animo is groot.
Fukkink is blij met de hulp van de bond. Maar hij betreurt het dat het zo ver moet komen. Iedereen schuift de zaak door naar een ander. De mythe dat bursalen studenten zijn, zegt Fukkink, is nu wel door bijna iedereen doorgeprikt. Daarom is zo jammer dat we ons gelijk via zo'n vreselijk langdurige en waarschijnlijk trage rechtsgang moeten halen.
Ruben Fukkink wil voorkomen dat een kantonrechter uitspraak doet over een individuele bursaal. Dan krijg je dat een universiteit zegt: bij ons zit het toch net even anders. Nee, we moeten het proces zo aanpakken dat het bursalenstelsel in een keer failliet wordt verklaard. (Mare/ HOP)
Studenten kunnen Zalm-snip mislopen

De kans is groot dat bewoners van studentenhuizen niets terugzien van de Zalm-snip, de lastenverlichting van honderd gulden die het kabinet heeft toegezegd
Het kabinet wil dat elk huishouden de Zalm-snip krijgt, als tegemoetkoming in de sterk gestegen gemeentebelastingen. Maar veel gemeentes hebben geen idee wie er precies voor het geld in aanmerking komt, of hoe het bedrag moet worden uitgekeerd
Vooral de positie van kamerbewoners blijkt onduidelijk. (HOP)
Winnaar Kerstcryptogram: E.A. van Os
E.A. van Os uit Wageningen is winnaar geworden van het Kerstcryptogram van het WUB. Hij slaagde erin alle cryptische omschrijvingen van het juiste antwoord te voorzien. De prijs bestaat uit een boekenbon van vijftig gulden, af te halen op de redactie van het WUB
De tweede en derde prijs zijn gewonnen door L.R. Verdooren, vakgroep Wiskunde van de LUW, en G.J. Veerman te Wageningen. Zij kunnen een boekenbon van 25 gulden afhalen
In vergelijking met voorgaande jaren was het cryptogram tamelijk lastig. Slechts 21 lezers stuurden een oplossing op, terwijl er vorig jaar nog zo'n zeventig inzendingen waren. Sommige inzenders maakten bovendien foutjes. De meest voorkomende was Argusogen waar Argosagen had moeten staan
Het WUB feliciteert de prijswinnaars. (GDu)
LUW vraagt laatste en grootste lozingsvergunning aan
De laatste lozingsvergunning van de Landbouwuniversiteit, voor de complexen De Dreijen en Hinkeloord, is vorige maand aangevraagd bij het Waterschap Vallei en Eem. Het waterschap moet binnen twaalf weken op de aanvraag reageren met een conceptvergunning. De vergunning kan in de herfst van 1998 definitief worden
De vergunning moet de activiteiten van 26 leerstoelgroepen en twintig ondersteunende diensten met in totaal 1531 medewerkers en studenten dekken. Volgens Ad van der Sluiszen van het Bureau Veiligheid en Milieuhygiene zal de vergunning tijdelijk zijn, voor een periode van anderhalf tot twee jaar. Dit in tegenstelling tot de permanente lozingsvergunningen voor de LUW-complexen in westelijk Wageningen. Voor die vergunningen moeten we jaarlijks monsters nemen, wat ruim twintigduizend gulden per jaar kost. De aanpak op De Dreijen en Hinkeloord leunt sterk op de milieuzorginspanningen van de LUW, die kostbare bemonstering moeten voorkomen
Tijdens de besprekingen over de vergunning heeft het waterschap monsters in het riool genomen. Daarbij bleken stoffen zoals kwik, chroom, dichloormethaan en tolueen in iets verhoogde concentraties voor te komen. Via de inkoopgegevens en extra bemonstering proberen we te achterhalen waar de bronnen zitten. Sancties zullen we niet meteen opleggen. Wel moeten we voorkomen dat die lozingen nog gebeuren. Volgens Van der Sluiszen zal een lozingsprotocol de LUW-medewerkers duidelijk moeten maken in welke concentraties lozingen nog toegestaan zijn
Een registratieplicht van verbruikte chemicalien is ook in de aanvraag opgenomen. Een paar jaar geleden dachten we nog aan een allesomvattende chemicalienregistratie van inkoop, voorraden en verbruik. Maar de informatietechnologie kan dat niet aan. Daarom zullen we nu alleen het verbruik registreren en melden. Dat zal gebeuren met chemicalienlijsten waarop de leerstoelgroepen moeten aankruisen welke stoffen zij gebruikt hebben en in welke orde van grootte. (ABo)
Keuringsraad toetst gezondheidsclaims in reclame
De voedingsbedrijven hebben onlangs een Keuringsraad Aanprijzing Gezondheidsaspecten (KAG) ingesteld, die beweringen over de gezondheid toetst voordat een product op de markt komt. Deze wetenschappelijke raad is ingesteld nadat er controverses waren over een nieuwe yoghurt van Mona, die pretendeert dankzij bepaalde bacterien het cholesterolgehalte te verlagen
Steeds meer levensmiddelen worden aangeprezen als gezond voor iets. Op het etiket staat bijvoorbeeld: Passend in een cholesterolverlagend dieet. Maar het is lang niet altijd duidelijk in hoeverre zo'n claim waar is, zo bleek op het congres Claims en mythes rond voedsel, voeding en gezondheid dat de LUW en VLAG afgelopen week organiseerden. Om te voorkomen dat bedrijven met loze beweringen komen, beoordeelt de nieuwe Keuringsraad de kwaliteit van de wetenschappelijke onderbouwing, de relevantie van de claim, en hij beoordeelt of de claim niet strijdig is met algemene voedingsprincipes. De procedures zijn openbaar
De raad is een belangrijke verbetering, zo stelden verschillende bedrijfsmanagers op het congres. Maar hij garandeert niet honderd procent betrouwbaarheid voor de consument, want bedrijven zijn niet verplicht hun producten aan te melden bij de Keuringsraad. De raad kan bovendien geen sancties uitdelen. Zijn advies is echter wel belangrijk voor de Reclame Code Commissie. Deze commissie kan, wanneer bijvoorbeeld de Consumentenbond een klacht indient, wel een reclame verbieden. (MHs)
Ook NWO versoepelt leeftijdscriteria
Na de KNAW zal ook onderzoeksorganisatie NWO niet langer oude mannen en vrouwen uitsluiten. De beslissingen van NWO en KNAW komen na een uitspraak vorig jaar oktober van de Commissie Gelijke Behandeling. Die noemde het hanteren van een leeftijdsgrens discriminerend voor vrouwen. NWO wijzigt haar beleid uit angst voor juridische problemen. Er is een wet in de maak die leeftijdsdiscriminatie moet stoppen
Waarschijnlijk profiteren vooral vrouwen van de wijziging: zij worden er niet langer voor gestraft als zij hun wetenschappelijke carriere onderbreken om kinderen te krijgen en de eerste paar jaar te verzorgen
De Koninklijke Akademie van Wetenschappen KNAW besloot vorig jaar al de leeftijdsgrenzen op te heffen. Voor promovendi hanteerde de KNAW een grens van 35 jaar, voor postdocs lag die op veertig jaar. (HOP)
Onderzoek naar termijnmarkt in formeel jasje gestoken
Het onderzoek van de vakgroep Marktkunde en marktonderzoek naar de agrarische termijnmarkten heeft een formeel jasje gekregen. De LUW en de AEX-Agrarische Termijnmarkten hebben hiervoor een stichting opgericht
De Stichting Research in Agrarische Derivaten gaat zich volgens hoogleraar Marktkunde en marktonderzoek Thieu Meulenberg vooral bezig houden met strategisch onderzoek. Hij denkt daarbij aan onderzoek naar mogelijkheden voor nieuwe typen termijncontracten, bijvoorbeeld contracten voor productierechten als melkquota. Ook kan de stichting zich bezighouden met de vraag waarom veel landbouwers weinig of geen gebruik maken van de mogelijkheid prijsrisico's af te dekken op de termijnmarkt
De stichting wordt gesubsidieerd door de AEX-Agrarische Termijnmarkten. Bedrijfseconoom dr ir Joost Pennings is voor een dag in de week aangesteld als directeur van de stichting. (LKe)

Re:ageer