Wetenschap - 6 november 1997

Nieuws

Nieuws

Nieuws
Biologisch station Wijster gaat dicht
Het biologisch station in Wijster, waar de LUW meer dan dertig jaar lang onderzoek heeft gedaan aan ondermeer loopkevers en paddestoelen, gaat dicht. Het college van bestuur heeft dat besloten op advies van een commissie onder leiding van geneticus prof. dr Rolf Hoekstra
Hoekstra vindt dat het onderzoek net zo goed vanuit Wageningen kan gebeuren. De universiteit bespaart daarmee de kosten van de dure locatie. Een commissie onder leiding van ir Albert Olde Daalhuis gaat nu bekijken hoe het besluit uitgevoerd moet worden
De beheerder van Wijster, dr Eef Arnolds, betreurt het besluit van het college van bestuur. Het past heel erg in deze tijd om onderzoek te centraliseren. Men hoopt dat door een inbedding van ons onderzoek in het Wageningse, de samenwerking met andere onderzoekers beter zal gaan. Behalve dat wij al heel veel samenwerken met anderen en ons onderzoeksterrein hebben uitgebreid tot buiten Drenthe, is het maar de vraag of de verhuizing veel meerwaarde oplevert. Als je het station sluit, is dat onherroepelijk en ben je de onderzoeksfaciliteit voorgoed kwijt.
Welk deel van het onderzoek blijft voortbestaan, is volgens Arnolds nog onduidelijk. Het langdurig onderzoek aan loopkevers zou volgend jaar toch al stoppen met de pensionering van dr Theo van Dijk. Arnolds: Het paddestoelenonderzoek zouden we kunnen blijven doen vanuit Wageningen, maar het wordt dan veel minder intensief. De commissie-Hoekstra heeft overigens gezegd dat zij dit paddestoelenonderzoek belangrijk vindt. Wat er kan blijven, hangt vooral af van de reorganisatie die er nu komt. Ook vraag ik me af waar de twee collecties van paddestoelen en loopkevers blijven.
Het college van bestuur hoopt met de sluiting van Wijster zeker twee ton te bezuinigen. Die twee ton is het jaarlijkse tekort van het biologisch station dat tot dusverre telkens is aangevuld door het college. Bovendien krijgt de universiteit eenmalig een bedrag in handen door de verkoop van het station. De sluiting en reorganisatie van Wijster zal naar verwachting niet voor 1 januari 1999 gerealiseerd zijn. (GDu)
KCW vertegenwoordigd op Tuinbouwvakbeurs
Op initiatief van prof. dr Hugo Challa, hoogleraar tuinbouwplantenteelt, staat de Landbouwuniversiteit deze week met een stand op de Tuinbouwvakbeurs in Amsterdam. Alleen de leerstoelgroepen Agrotechniek en -fysica en Tuinbouwplantenteelt zijn er vertegenwoordigd; andere groepen die in eerste instantie wel interesse toonden, haakten af toen ze hoorden dat ze een financiele bijdrage moesten leveren. Ook de nieuwe MBA-opleiding Food industry and agribusiness presenteert zich op de beurs
De beide leerstoelgroepen staan in dezelfde stand als onderzoekers van het DLO-Instituut voor Agrobiologisch en Bodemvruchtbaarheidsonderzoek, het DLO-Instituut voor Milieu en Agritechniek en het DLO-Instituut voor Plantenziektekundig Onderzoek. Ook het Proefstation voor de Bloemisterij bezet een plaatsje in deze stand
De LUW hoopt volgens voorlichter Gert van Maanen op de beurs contacten te leggen met bedrijven. Door mensen naar de stand te lokken met de kas van de toekomst en een driedimensionale roos hopen de initiatiefnemers dat bedrijven op de gedachte komen dat onderzoek ook in Wageningen uitgezet kan worden. Daarnaast biedt Tuinbouwplantenteelt enkele producten aan, waaronder een computersimulatieprogramma voor het kasklimaat. En hoewel de beurs niet expliciet gericht is op studenten hoopt de LUW toch nog enkele studenten aan te trekken. Er lopen altijd wel mensen rond met een nicht of neef die erover denkt naar Wageningen te gaan, aldus Van Maanen
De DLO-instituten, die voorgaande jaren ook op de beurs vertegenwoordigd waren, presenteren meer producten dan de LUW. Zo biedt DLO onder andere een oogstplanner voor komkommers, entmiddelen, wortelstarters, een komkommeroogstrobot, een systeem voor retourwatergift en informatie over nematoden en de toepassing van insecten in ziekten en plaagbestrijding. (WRe)
Kritiek Kamerfracties op beursplan Hermans
De PvdA-fractie in de Tweede Kamer is teleurgesteld, zegt woordvoerder Peter Rehwinkel. Hij had gehoopt op een stuk dat een nieuwe coalitie op weg zou helpen bij het schrijven van het regeerakkoord. Dat doet het niet, stelt hij vast. Hij vreest dat studenten uit minder draagkrachtige milieus de dupe worden, nu de aanvullende beurs ophoudt als studenten 21 jaar worden
Ook D66-woordvoerder Bert Bakker maakt een punt van de aanvullende beurs. De verdienste van Hermans is volgens hem vooral dat die netjes heeft geformuleerd wat er de laatste tijd aan ideeen is gerijpt. Zo groeit de eensgezindheid over het afschaffen van de 27-jaargrens en de noodzaak van meer flexibiliteit. Allemaal goede punten, maar niet nieuw, zegt Bakker
De VVD verzet zich met name tegen de verplichte ouderlijke bijdrage. Dat gaat tegen alle liberale haren in, zegt woordvoerder Monique de Vries. Misschien hebben ouders wel een goede reden om niet te betalen. Daar moet de overheid zich niet mee bemoeien. De VVD is geen voorstander van een heel nieuw stelsel. Wij willen een verbouwing, geen heel nieuw huis.
Ook het CDA heeft bedenkingen tegen de manier waarop ouders gedwongen worden te betalen. Dat geeft polarisatie in gezinnen, vreest woordvoerder Ad Lansink. Hij voelt zich bevestigd in de aarzelingen die hij al had toen de commissie begon. Het rapport schept geen draagvlak, zoals de bedoeling was. Het stimuleert hooguit de discussie.
De verenigde universiteiten (VSNU) en hogescholen (HBO-raad) zijn te spreken over Hermans' rapport. Volgens hen komt het grotendeels overeen met hun eigen plan. Vooral over de grotere flexibiliteit die Hermans bepleit zijn de twee tevreden. De HBO-raad noemt de 21-jaargrens voor ouderlijke steun en aanvullende beurzen echter onwenselijk. Veel hbo'ers komen via het mbo en zijn al twintig als zij beginnen. Die moeten dus veel meer lenen dan anderen. De VSNU verwacht overigens niet dat Ritzen nog met initiatieven komt op basis van het rapport-Hermans
Studentenbond LSVb is niet enthousiast. Het beursbedrag dat Hermans studenten in het vooruitzicht stelt is net genoeg om twee jaar van te studeren, denkt de bond. Daarna zullen studenten massaal met hun studie stoppen. Ook voor de door Hermans bepleite onderwijsafspraken is de LSVb niet te porren. Instellingen krijgen daardoor te veel zeggenschap over de student.
Studentenorganisatie ISO is wel enthousiast over de onderwijsafspraken - daar had het ISO zelf eerder al eens voor gepleit. Dat het inkomen van studenten met honderd gulden omhoog moet, begrijpt het ISO niet. Volgens de bond wijst het onderzoek waarop Hermans zich beroept uit dat het budget eerder met 150 gulden moet stijgen. (HOP)
Profiel hoogleraar ethologie in de maak

Deze week heeft het departement Dierwetenschappen besloten een club mensen aan het werk te zetten die het departement moet adviseren over de taakomschrijving van de nieuwe hoogleraar ethologie. De sectie opereert reeds geruime tijd zonder hoogleraar omdat prof. dr Teun Schuurman wegens onoplosbare problemen met zijn onderzoekers de sectie een jaar na zijn aantreden verliet. Departementsvoorzitter prof. dr Pim Brascamp vertelt dat het profiel van de nieuwe hoogleraar waarschijnlijk moet bestaan uit een combinatie van ethologie en gedragsfysiologie. Ook moet de persoon in kwestie in staat zijn de samenwerking tussen Zodiac, de Universiteit Utrecht en het DLO-Instituut voor Dierhouderij en Diergezondheid verder gestalte te geven. Hoewel reeds personen benaderd zijn kan Brascamp de samenstelling van de club nog niet onthullen. (WRe)
Studierichtingen houden fysiologie-vak

De chemische studierichtingen houden het vak Fysiologie van mens en dier voorlopig in hun propedeuseprogramma's. De richtingen waren ontevreden over de resultaten bij het vak. Nog geen dertig procent van de eerstejaars van de T3-richtingen haalde het vak vorig jaar in een keer. De studierichtingen dreigden het vak te schrappen als er geen verbetering van de resultaten zou optreden
Na overleg heeft de vakgroep beloofd het vak licht aan te passen. Inleidende hoofdstukken uit het boek horen voortaan niet meer bij de examenstof. Maar de nieuwe blokroostering moet het voornaamste knelpunt opheffen. Tot nu toe hadden studenten veel tussentijdse toetsen voor andere vakken, waardoor ze niet aan ons vak toekwamen, zegt docent dr ir Jelle Wiersma. In het nieuwe systeem is dat niet meer zo en kunnen studenten zich beter op ons vak concentreren. De resultaten bij andere richtingen die geen tussentijdse toetsen hebben, zijn veel beter dan bij de T3-richtingen. De waardering voor ons vak is altijd erg hoog. Maar in een enquete gaf tachtig procent van de T3-studenten aan dat ze de lesstof niet bijhielden vanwege tussentijdse toetsen van andere vakken.
Ook studiecoordinator dr ir Walter van Dongen van Moleculaire wetenschappen hoopt dat de nieuwe roostering zal leiden tot betere resultaten. Het is voor ons een belangrijk vak dat moeilijk te vervangen is. (KVe)
Roeivereniging Argo viert zeventiende lustrum

Een onderzoekschool voor milieu in Wageningen
De onderzoekscholen Milieuchemie en Toxicologie (M&T) en het Wagenings instituut voor milieu- en klimaatstudies (Wimek) moeten fuseren, evenals de opleidingen Milieuhygiene en Bodem, water en atmosfeer
Dat stelt de discussiegroep Milieu aan de LUW, vorige maand ingesteld door het college van bestuur om een brede maatschappelijke discussie te voeren
Onder leiding van toxicoloog prof. dr Jan Koeman hebben vele LUW-hoogleraren en enkele DLO-instituutsdirecteuren zich gebogen over het aandachtsveld Milieu in Wageningen. De groep signaleert een breed draagvlak voor het thema Milieu in relatie tot agroproductie en de groene ruimte. Daarbinnen richten de onderzoekers zich op de analyse en beoordeling van de milieutoestand, fuctionaliteit en vitaliteit van de groene ruimte, en beheersing en herstel van milieukwaliteit. Behoud van deze expertise is gewenst, meent de discussiegroep, maar er moet meer worden samengewerkt en afgestemd tussen de onderzoeksgroepen
Vanuit de onderzoekscholen M&T en Wimek moet daarom een Wageningse milieuschool ontstaan, waarin ook de strategische onderzoeksprogramma's van DLO op het gebied van milieu- en klimaatonderzoek worden ondergebracht. Ook de expertise van andere universiteiten op dit terrein moet een plaats krijgen. De discussiegroep roept het college op bestuurlijke hindernissen voor de fusie op te ruimen. Zo moet er een creatieve oplossing komen voor het probleem dat M&T in 2000 door de Akademie van wetenschappen wordt beoordeeld en Wimek pas in 2002
In het milieuonderwijs moet Wageningen zich breed blijven profileren, meent de discussiegroep. Maar om het Kenniscentrum Wageningen beter te profileren, moet de fusie van de opleidingen L50 (Bodem, water en atmosfeer) en T32 (Milieuhygiene) op de agenda komen, stelt een meerderheid van de groep. (ASi)
Topinstituut is beter af zonder subsidie
Een aantal van de technologische topinstituten (tti) die dit voorjaar geen subsidie kregen, laat het er niet bij zitten en gaat door met eigen geld. Sommige denken het zonder overheidsbemoeienis zelfs beter te kunnen doen
Dat geldt bijvoorbeeld voor het instituut voor Mobiele en Telecommunicatie, waar Ericsson en Libertel de grote namen achter zijn. Geld is in deze florerende sector geen groot probleem. Lastig is het werven van onderzoekers. Die zijn schaars. We halen ze uit Rusland, zegt de Delftse hoogleraar dr Koppelaar, een van de universitaire betrokkenen bij het toekomstige instituut
Russen krijgen echter niet zo snel een werkvergunning, zodat ze formeel als student of promovendus - en dus tijdelijk - aan de slag moeten gaan. Via die constructie heeft de hoogleraar al een aantal Russen geplaatst bij Libertel. Hij denkt ook aan een dependance in Sint Petersburg
Koppelaar is er niet echt rouwig om dat hij geen subsidie van EZ krijgt: Instituten die van subsidie afhankelijk zijn, hebben de neiging te verdwijnen zodra de pot leeg is.
Ook prof. dr G.T. Robillard van het Groningse BioMaDe (Bio-organic Materials and Devices) ligt niet wakker van de gemiste subsidie. De tti's zijn toch wel erg gericht op kortetermijnwerk, vindt Robillard achteraf. Wij werken meer op de middellange termijn; we kunnen niet garanderen dat we binnen vijf jaar bruikbare toepassingen op de plank hebben liggen. Robillard schrijft nu een subsidieloos businessplan. Als alles meezit gaat BioMaDe eind volgend jaar zonder overheidssteun van start. (HOP)
42 Miljoen voor behoud topcollecties wetenschap
De vier klassieke universiteiten (Amsterdam, Groningen, Leiden en Utrecht) en Delft trekken dertig miljoen gulden uit om hun culturele en wetenschappelijke erfgoed te onderhouden. Samen met de twaalf miljoen gulden die staatssecretaris Nuis eerder beschikbaar stelde, stelt dat bedrag de komende vier jaar een aantal museale topcollecties veilig
Eigenlijk vinden de universiteiten 42 miljoen gulden veel te weinig om alle problemen op te lossen. Twee jaar geleden vroegen zij om een eenmalige injectie van 120 miljoen gulden, plus nog een jaarlijkse subsidie van twintig miljoen gulden om het achterstallig onderhoud aan wetenschappelijke collecties serieus weg te werken
Maar Nuis wilde dat de universiteiten flink gingen selecteren wat nu werkelijk belangrijk is om te bewaren voor het nageslacht. Met twaalf miljoen zouden de universiteiten toch een heel eind komen, dacht Nuis. Als voorwaarde stelde hij verder dat de universiteiten zelf nog eens achttien miljoen gulden zouden bijdragen
De vier klassieke universiteiten en Delft hebben dit bod geaccepteerd. Ze hebben hun bijdrage zelfs verhoogd tot dertig miljoen gulden. De universiteiten zullen de komende vier jaar hun aandacht richten op een beperkt aantal A-collecties. Voorbeelden daarvan zijn de botanische tuinen, archeologische en geologische verzamelingen, maar ook het Zoologisch Museum Amsterdam en het Volkenkundig Museum in Groningen. (HOP)
Studenten ontlopen korting op beurs door gat in wet

Studenten met een soepele baas kunnen meer dan vijftienduizend gulden bijverdienen zonder dat dat van hun beurs wordt afgetrokken. Maar als het aan minister Ritzen ligt, zal dat niet lang meer duren
Volgens de wet wordt alles wat studenten meer verdienen dan vijftienduizend gulden ingehouden op hun basisbeurs. Maar door te goochelen met netto- en brutoloon kan die grens omzeild worden. De maas in de wet werd ontdekt door een Tilburgse belastingadviseur
Het bedrag van vijftienduizend gulden is een nettobedrag. Een werkgever kan het netto-inkomen van een student echter laag houden door te veel belasting in te houden op zijn brutoloon. Met het zogeheten T-biljet kan een student de te veel betaalde belasting vervolgens terugkrijgen van de Belastingdienst. Dat geld wordt niet als inkomen gezien en wordt dus niet ingehouden op de beurs
Minister Ritzen is onaangenaam verrast door de truc. Hij wil maatregelen nemen om het gat te dichten, zegt zijn woordvoerder, maar hij moet nog uitzoeken hoe dat kan
Overigens zijn er waarschijnlijk niet veel studenten die profijt hebben van de truc. De Informatie Beheer Groep schat dat per jaar nog geen duizend studenten de grens van vijftienduizend gulden aan bijverdiensten halen. (HOP)
Wetenschappelijke markt goed voor 120 miljoen
Het uitgeven van boeken en tijdschriften met bijdragen van Nederlandse wetenschappers loont: vorig jaar boekten de Nederlandse wetenschappelijke uitgeverijen een winst van 120 miljoen gulden. Aan hun auteurs keerden zij slechts 8,5 miljoen gulden aan royalty's uit. Deze cijfers maakte de Stichting voor Economisch Onderzoek (SEO) van de Universiteit van Amsterdam op 6 november bekend
Het SEO onderzocht de omzet die Nederlandse uitgeverijen vorig jaar behaalden met artikelen en boeken die werden geschreven door wetenschappelijke medewerkers van de Nederlandse universiteiten. Vorig jaar kochten de universiteitsbibliotheken voor 11,7 miljoen gulden aan wetenschappelijke boeken en tijdschriften van Nederlandse origine in. Daarnaast betaalden de gezamenlijke universiteiten nog eens 2,2 miljoen gulden aan auteurs- en reprorechten. Daarmee kochten zij onder meer het recht om voor hun studenten readers samen te stellen
De universiteiten betalen dus fors voor artikelen die hun eigen medewerkers in negen van de tien gevallen in de baas z'n tijd hebben geschreven. Dat is een rare situatie, erkent SEO-onderzoeker drs. Mark Minkman. Maar de auteurs hebben de rechten van hun werk aan een uitgeverij verkocht. En dus moet de universiteit betalen. In totaal bedroeg de omzet aan Nederlandse wetenschappelijke boeken en tijdschriften 168 miljoen, schat het SEO
Qua inkomsten en macht zijn de verhoudingen scheef, zegt Minkman. En dat wordt alleen nog maar erger, nu de twee giganten Wolters Kluwer en Reed Elsevier zijn gefuseerd. Minkman deelt de vrees van de universiteiten dat dit nieuwe concern de prijzen van tijdschriften en boeken stelselmatig zal opschroeven. De universiteiten moeten gezamenlijk een front vormen. Dat kan bijvoorbeeld door voortaan zelf als uitgever op te treden. (HOP)
Wieling interim-directeur DLO

Het KCW-bestuur heeft ir Harm Wieling aangesteld als interim-directeur van het hoofdkantoor van DLO. Wieling neemt het interne management van DLO op zich tijdens de verzelfstandiging. Wieling is afkomstig van het ministerie van LNV, waar hij een aantal reorganisaties heeft geleid bij de consulentschappen en Informatie- en Kenniscentra. (ASi)

Re:ageer