Wetenschap - 25 september 1997

Nieuws

Nieuws

Nieuws
College: PGW moet reorganiseren
De departementen moeten reorganisatieplannen opstellen om de kwaliteit van de plant- en gewaswetenschappen te verbeteren. Dat stelt het college van bestuur in reactie op het rapport van de commissie-Verhoeff. De departementsvoorzitters zijn eindverantwoordelijk bij de uitvoering van de reorganisaties
Elk departement dient een bezuinigingsplan op te stellen dat binnen de financiele kaders blijft die de universiteitsraad heeft gesteld. Het college geeft de departementen in overweging om zelfs iets meer te bezuinigen dan strikt noodzakelijk, omdat er de komende jaren minder geld beschikbaar is dan thans is voorzien
Bij het departement Plantenteelt voert voorzitter prof. dr Rudy Rabbinge de reorganisatie uit. Het college stelt voor dat hij zich laat begeleiden door een commissie bestaande uit de directeuren dr Huub Spiertz (AB-DLO), prof. dr Johan Bouma (onderzoekschool Productie-ecologie) en prof. dr Linus van der Plas (onderwijsinstituut Levenswetenschappen). Tezamen moeten zij de overlap in het onderzoek van LUW en DLO verwijderen en de leerstoelen ruimer definieren, zodat er vijf overblijven
Het college stemt in met wijziging van de leerstoelen Gewas- en graslandkunde en Tuinbouw in Open teelten en Beschermde teelten. Voorts moet het departement intern en extern overleggen om de ecologisering van de landbouw door integratie van vakgebieden te versterken. Bij Ecologische landbouw moet de vacante uhd-plaats snel worden ingevuld, meent het college, maar het onderwijs van deze groep moet eens zwaar tegen het licht worden gehouden. Zo wil het college af van de huidige invulling van het vak Werken in de wetenschap
Ook ten behoeve van de reorganisatie van Bosbouw wil het college een commissie instellen, om voorzitter prof. dr Lijbert Brussaard van het departement Omgevingswetenschappen te assisteren. Het college wil de groep laten fuseren met het Instituut voor Bos- en Natuuronderzoek (IBN-DLO). Overleg met de IBN-directeur leverde al een lijstje met commissieleden op, dat het college binnenkort met Brussaard gaat doornemen
Voorts moet voorzitter prof. dr Rob Goldbach van het departement Plantenveredeling ervoor zorgen dat de planten- en diertaxonomen een leerstoelgroep Biosystematiek gaan vormen. Dit betekent een reorganisatie en de werving van een nieuwe hoogleraar, stelt het college. Het voorstel van de commissie-Verhoeff om een leerstoel Ecofysiologie in te vullen, wijst het college af: de LUW kan beter samenwerken met de universiteiten in Nijmegen en Utrecht. Ook wijst het college uitbreiding van de leerstoel Nematologie van de hand
De departementsvoorzitters moeten voor 15 oktober met een plan komen. Het gaat daarbij om het, waar nodig, schrappen van bestaande en het uitwerken van nieuwe taken, en de verdeling van de taken over LUW en DLO, aldus het college. (ASi)
Afrikaanse bevolking moet participeren in wildbeheer
De bescherming van wild in Afrikaanse parken is aan herziening toe. Stropen en het vernietigen van vegetatie en bodem door de plaatselijke bevolking zijn aan de orde van de dag. Dit moet veranderen, stelt dr Hanson Langmia Njiforti, die op 24 september promoveerde. Njiforti stelt in zijn proefschrift een nieuw model voor, Community Wildlife Association, dat de plaatselijke bevolking zeggenschap geeft over het wild in de nationale parken
De huidige programma's om de lokale bevolking te betrekken bij het beheer van de wildparken eindigen vaak in een top down-benadering. De rol van de bevolking blijft meestal beperkt tot het geven van informatie over het park. Natuurbeschermers en de overheid houden in het parkbeheer nauwelijks rekening met het feit dat het wild een belangrijke bron van eiwitten is voor de bevolking. Omdat het gebruik van wild niet compleet te stoppen is, is een duurzame exploitatie nodig, stelt de onderzoeker
De Kameroener Njiforti onderzocht de ecologie van een belangrijke voedselbron, het parelhoen. Op basis van onder andere het broedsucces, het voedselpatroon, mortaliteitsfactoren en de sociale organisatie berekende hij de jaarlijkse productiviteit van de parelhoenders, om mogelijke oogstquota vast te stellen voor de gebieden rond het nationale park. Om die oogst in goede banen te leiden stelt de promovendus voor het beheer in handen te leggen van plaatselijke dorpscomites. Die mogen bepalen wie er hoeveel hoenders mag oogsten
Tijdens een symposium over wildbeheer op de Afrikaanse savanne, op 17 september aan de Rijksuniversiteit Leiden, was de algemene opvatting dat de plaatselijke bevolking meer betrokken moet worden bij wildbeheer. Eendimensionaal natuurbeheer, waarbij de parken afgesloten worden beheerd, blijkt onvoldoende draagvlak te hebben bij de bevolking en draagt daardoor niet voldoende bij aan het behoud van de natuur. Ook het parkbeheer is dus gebaat bij een beheer waarbij het wild als een bron van inkomsten voor de bevolking wordt gezien. (GDu)
Meer geld voor technologie-onderzoek
De technologiestichting STW krijgt op termijn zo'n veertig miljoen gulden per jaar meer te besteden. Met het geld moeten de Nederlandse investeringen in research & development opgekrikt worden
STW krijgt komend jaar al tien miljoen gulden extra van het ministerie van Economische Zaken, in de jaren daarna vijftien miljoen. Bovendien zal de landelijke onderzoeksorganisatie NWO, waarvan STW een dochter is, jaarlijks twintig tot vijfentwintig miljoen gulden aan STW overmaken
De injectie moet de Nederlandse inspanningen op het gebied van research & development opkrikken. Die groeien weliswaar weer enigszins, maar lopen nog altijd achter bij het gemiddelde van de geindustrialiseerde landen
Welke sectoren het meest van de extra gelden zullen profiteren, valt volgens STW niet te zeggen. De organisatie beoordeelt ieder project afzonderlijk, zonder te kijken naar de verdeling over vakgebieden. Van de door STW gefinancierde onderzoeksprojecten vindt ruim de helft plaats aan de drie technische universiteiten. Zij souperen ook ongeveer zestig procent van het STW-budget op. (HOP)
Nieuwsfoto, Jarige SSHW

Hart- en vaatziekten nemen af bij iets meer beweging
Zo'n veertig procent van de Duitse volwassen beweegt weinig. Als deze mensen regelmatig wat meer zouden bewegen, neemt de kans op hart- en vaatziekten af. Ze moeten zich dan minstens drie keer per week matig inspannen, door bijvoorbeeld dertig minuten te fietsen, te zwemmen, stevig te wandelen of hard te lopen. Wie dat doet heeft een drie keer kleinere kans op hart- en vaatziekten dan iemand met een inactieve levensstijl. Dat concludeert dr ir Gert Mensink, die op 22 september promoveerde bij de Wageningse epidemioloog prof. dr ir Frans Kok en dr Hans Hoffmeister, hoogleraar in de epidemiologie in Berlijn
Mensink analyseerde de gegevens van een Duits onderzoek waaraan zo'n vijftienduizend mannen en vrouwen van 25 tot 69 jaar meededen. Dit onderzoek liep van 1984 tot 1991. Verhoging van de lichamelijke activiteit bleek een positief effect te hebben op de risicofactoren bij hart- en vaatziekten, zoals hoge bloeddruk, hoge cholesterolgehaltes en overgewicht
Mensink meent dat het onwaarschijnlijk is dat de duidelijke verbanden een vertekend beeld geven, omdat ze overeind bleven na correctie voor leeftijd, roken, sociaal-economische status, body mass index, woonomgeving, alcohol- en totale vloeistofconsumptie en de verhouding tussen verzadigd vet en totale vetconsumptie. Wel is het mogelijk dat het gezondheidsvoordeel van matige lichamelijke activiteit wordt beinvloed door de vergelijking met een steeds inactiever geworden referentiegroep, stelt Mensink. (MS)
Studenten zeer tevreden over Landbouwuniversiteit

In de hitlijsten van de Keuzegids hoger onderwijs bezet de Landbouwuniversiteit met een gemiddelde score van 7,23 de tweede plaats, net boven de Katholieke Universiteit Brabant (7,21) en net onder de Universiteit Maastricht. Ook vorig jaar eindigde de Landbouwuniversiteit op de tweede plaats. De Universiteit van Amsterdam is wederom hekkensluiter met gemiddeld 6,88
De redactie van de Keuzegids vroeg in elke universiteitsstad studenten naar hun oordeel over de instelling en de opleiding. De top-drie van de universiteiten is ongewijzigd en de afstand ten opzichte van de andere is zelfs iets toegenomen
Aan de LUW werden 144 studenten ondervraagd. Met name over de studeerbaarheid zijn ze zeer tevreden. De laagste score hebben de Wageningers gereserveerd voor de kwaliteit van de docenten, maar ook in de andere universiteitssteden, afgezien van Maastricht, is die beoordeling niet uitbundig. Datzelfde geldt voor het antwoord op de vraag of een student in een volgend leven weer dezelfde studiekeus zou doen
De Wageningse studenten zijn ook bijzonder tevreden over de sfeer in de stad. Wederom eindigt Wageningen, met gemiddeld een 8,49, in de top-drie van beste studiesteden. Groningen en Enschede zijn respectievelijk een en twee. Amsterdam, Delft en Utrecht worden als slechtste beoordeeld
De Keuzegids hoger onderwijs verschijnt voor het derde achtereenvolgende jaar. Opmerkelijk is dat de rangorde nauwelijks verandert. (SVk)
Ook industriebeurzen voor LUW

De Vereniging van de Nederlandse Chemische Industrie (VNCI) gaat studiebeurzen uitdelen aan scheikunde-studenten. Ook excellente Wageningse studenten Moleculaire wetenschappen komen in aanmerking voor een beurs van tweeduizend gulden. In eerste instantie was Wageningen niet opgenomen in het rijtje opleidingen waarvoor beurzen beschikbaar zijn. De VNCI wilde het aantal opleidingen beperken om de kosten te drukken. De chemische leerstoelhouders van de LUW wisten de vereniging echter te overtuigen dat Moleculaire wetenschappen in het rijtje thuishoort. Om in aanmerking te komen voor de industriebeurs moeten studenten hun propedeuse in een jaar gehaald hebben met een gemiddeld cijfer van minimaal een 7,5. Roc-voorzitter prof. dr Colja Laane van Moleculaire wetenschappen denkt dat per jaar vier tot zes Wageningse studenten een beurs zullen krijgen. (KVe)
Verzelfstandigen DLO razend ingewikkeld
Onder welke voorwaarden wordt de stichting DLO per 1 januari 1998 zelfstandig? Deze vraag houdt vele financiele deskundigen en juristen in Den Haag en Wageningen al maanden bezig. Zo is het opstellen van een openingsbalans voor DLO razend ingewikkeld, meldt het financiele hoofd van DLO, Peter van der Jagt
Om te beginnen is er Haags overleg over welke bruidsschat DLO meekrijgt van het ministerie. Zo wil het ministerie van LNV alle DLO-gebouwen gratis overdragen aan de nieuwe stichting. Daar zetten we keihard op in, meldt een financiele deskundige op het ministerie. Zo is het ook gegaan bij de overdracht van onroerend goed aan de universiteiten en TNO. LNV krijgt echter tegenwerking van het ministerie van Financien, dat de schatkist wil vullen met de verkoop van deze overheidsgebouwen
Een overdracht om niet, zoals het ministerie van LNV wil, lijkt erg gunstig voor DLO, want de stichting krijgt dan de beschikking over prachtige nieuwe gebouwen met een hoge waarde. Probleem is wel dat deze gebouwen moeten worden afgeschreven op de exploitatiebegroting. De gebouwen vertegenwoordigen daar hoge kosten, stelt Van der Jagt. Compenseert het ministerie deze kosten of moeten we die zelf verdienen op de markt? Daarover is nog overleg gaande
De tweede kwestie sluit aan op de eerste: wat worden de onderzoekstarieven van DLO? Hoge tarieven zijn gunstig om geld te reserveren voor de gebouwen, maar met hoge tarieven kan de stichting zich ook uit de markt prijzen. De tarieven kunnen nog verder toenemen als DLO over zijn omzet BTW moet afdragen. Daarvoor moet het percentage ondernemerschap van DLO worden bepaald, ofwel het marktdeel van DLO
De Belastingdienst wil zo veel mogelijk marktdeel, omdat dat veel BTW oplevert. De groepsondernemingsraad (GOR) van DLO is huiverig voor hoge BTW-tarieven, omdat die kosten moeten worden doorgerekend aan de klant. Als je te rooms wordt, gaat de onderzoeksmarkt in Nederland de textielindustrie achterna, vreest GOR-voorzitter dr ir Herbert Diemont
Ten derde is het de vraag of DLO een wachtgeldbudget meekrijgt van het ministerie. Wachtgelden zijn nodig als DLO straks moet reorganiseren en bezuinigen. Of dat nodig is, hangt mede af van de twee eerdere kwesties. Als DLO de gebouwen gratis krijgt, veel geld uit de markt haalt en weinig BTW hoeft af te dragen, kan worden volstaan met een laag wachtgeldbudget. Vallen de kosten aan gebouwen en de BTW tegen, dan ligt een hoog wachtgeldbudget voor de hand
De vierde kwestie die speelt is dat DLO de boekhoudingen van de twaalf instituten op elkaar moet afstemmen, om een eenduidige openingsbalans te kunnen presenteren. Op dit moment waarderen de instituten hun voorraden verschillend, hebben ze uiteenlopende manieren om apparatuur af te schrijven, enzovoort. Afstemming van deze begrotingen is a hell of a job, meent Van der Jagt. Toch ligt er binnenkort een indicatieve openingsbalans van DLO. De definitieve balans wordt volgend voorjaar verwacht. (ASi)
Nieuwsfoto, Slagboom

Aio's willen compensatie voor 36-urige werkweek
Als de Landbouwuniversiteit volgend jaar overgaat op een 36-urige werkweek, hebben assistenten in opleiding (aio's) per week twee uur minder tijd voor hun promotieonderzoek. Om dat tijdverlies te compenseren, moet de aanstelling van aio's worden verlengd met twee maanden. Dat vinden het aio-radenoverleg
Ir Patrick Zimmerman van het Wagenings aio-overleg (Waioo) vindt het een principekwestie om de kortere werkweek gecompenseerd te krijgen. Waarschijnlijk komen er extra vrije dagen in verband met de arbeidstijdverkorting. Om evenveel werk te verzetten als nu moeten aio's dus ook op vrije dagen werken. Veel aio's werken nu al meer uren dan dat ze betaald krijgen, meent Zimmerman
Behalve compensatie in de vorm van een verlenging van de aanstelling, zou ook een onderzoeksassistent twee maanden werk voor een aio kunnen verrichten. Ook is het mogelijk dat de eisen voor het behalen van de doctorstitel omlaag gaan. Zimmerman vraagt zich af of het college van bestuur hier al over nagedacht heeft en gaat dit namens het aioradenoverleg bij het college aankaarten. (MS)
Gestolen computer is nog steeds spoorloos

De computer met vitale data-bestanden van DLO-medewerker Anna Tedeschi is nog niet gevonden. Dramatische oproepen in de lokale pers konden de dief niet vermurwen. In een ingezonden brief aan het Wagenings Universiteitsblad bood een wanhopige Tedeschi zelfs aan haar eigen computer terug te kopen. Op de harde schijf van de notebook-computer staan de gegevens van vier jaar onderzoek naar de invloed van brak water op de eigenschappen van landbouwgrond. De onderzoeker heeft de gegevens nodig voor een vervolgonderzoek
Tedeschi heeft geen kopie van de gegevens. Ik had onvoldoende ruimte op het netwerk om een backup te maken. Volgens Michiel Pieters van de helpdesk op het DLO-Staring Centrum is het niet gebruikelijk dat medewerkers kopieen van hun gegevens opslaan op het netwerk. Het centrum gebruikt daarvoor een soort cassettebandjes waarop veel gegevens passen. De helpdesk probeert de medewerkers te wijzen op het belang van kopieen door posters met de tekst: Zonder backup ben je het haasje. Info bij de Helpdesk.
Tedeschi heeft de moed opgegeven dat ze haar computer nog terugziet. Haar collega's hebben aangeboden een nieuwe computer te kopen. Met behulp van twee jaar oude data en haar aantekeningen probeert ze de gegevens te reconstrueren. (HvL)
Ritzen wil paal en perk stellen aan geweld en drank
De studentenverenigingen voelen weinig voor de landelijke gedragscodes en keurmerken die minister Ritzen wil invoeren. De dood van een student, vorige week in Groningen, is volgens hen niet meer dan een incident
Ritzen overlegt op 25 september met de Landelijke Kamer van Verenigingen (LKvV), het overkoepelend orgaan van de meeste studentenverenigingen in Nederland. De minister vindt dat de verenigingen een gedragscode moeten opstellen, liefst gezamenlijk, met daaraan gekoppeld misschien ook een keurmerk
Zo wil hij paal en perk stellen aan geweld en alcoholgebruik binnen de verenigingen
De aanleiding voor het gesprek is de dood van de achttienjarige Reinout Pfeiffer, bouwkundestudent aan de Hanzehogeschool in Groningen. Hij overleed vorige week na een inwijdingsritueel in een studentenhuis van het Groningse studentencorps Vindicat atque Polit. De student had een liter jenever gedronken
De LKvV wil wel gaan praten met Ritzen, maar is geen groot voorstander van nieuwe codes, zegt bestuurslid Ankie Nooyen. Volgens haar hebben de meeste verenigingen al gedragscodes voor ontgroeningen. Nooyen: Maar Ritzen maakt er een politiek issue van. Als hij denkt dat het nog beter kan, moet hij maar zeggen hoe.
Minister Ritzen heeft ook de universiteiten en hogescholen uitgenodigd voor het gesprek. Hij wil van hen weten welke taak zij voor zichzelf weggelegd zien. In ieder geval de Hanzehogeschool en de universiteit van Groningen willen zelf gedragsregels voor studentenverenigingen gaan opstellen. Verenigingen die zich daar niet aan houden, lopen het risico hun erkende status te verliezen. Dat betekent bijvoorbeeld dat hun bestuurders geen recht meer hebben op bestuursbeurzen. (HOP)
Rectificatie

In het foto-onderschrift over de Veluweloop, vorige week, is een fout geslopen. Dit jaar namen 163 ploegen deel. Dat is niet tweehonderd maar dertig ploegen minder dan vorig jaar

Re:ageer