Wetenschap - 18 september 1997

Nieuws

Nieuws

Nieuws
Ritzen eist half miljard voor nuttig onderzoek
Minister Ritzen wil de universiteiten de zeggenschap ontnemen over een vijfde van hun onderzoeksbudget. De organisatie NWO mag dit geld landelijk toewijzen voor onderwerpen die de politiek relevant vindt. Dit ingrijpende plan stelt minister Ritzen voor in het Hoger Onderwijs en Onderzoek Plan (HOOP). De universiteiten reageren verontwaardigd
Ritzen pleit al jaren voor meer landelijke prioriteitsstelling in het onderzoek. Ook wil hij meer invloed van kabinet en Kamer op de keus van onderzoeksthema's. Toch zag hij vorig jaar nog van ingrijpen af, toen de universiteiten met NWO afspraken maakten over de selectie van toponderzoek. Ook zegden de universiteiten toe dat ze zich meer zouden richten op prioriteiten van de overheid. De instellingen zouden hierover komend jaar rapporteren, maar nu kiest Ritzen toch voor een hardere aanpak
NWO moet de vijfhonderd miljoen gulden verdelen over universitaire onderzoeksprojecten op basis van kwaliteit en relevantie. De uitvoering van het onderzoek blijft dus bij de universiteiten, maar ze verliezen wel hun zeggenschap erover. Dit doorkruist alle afspraken , is de verbaasde reactie van VSNU-voorzitter Rien Meijerink. Pas een jaar geleden sloten VSNU en NWO immers een akkoord waarin NWO zeggenschap kreeg over honderd miljoen gulden universitair geld om het top-onderzoek te versterken. Meijerink: Wij zitten midden in de selectie van dat toponderzoek. Maar als de minister ook nog ons geld aan NWO gaat geven, vraag ik mij af of we daarmee moeten doorgaan.
Ook VVD-Kamerlid Monique de Vries is verrast. Ik dacht dat er in goed overleg afspraken waren gemaakt. Dan gaat zo'n ingreep van een half miljard wel heel ver. Ritzen's partijgenoot Wim van Gelder reageert positiever. Hij noemt overheveling van geld naar NWO een logisch vervolg op eerdere discussies. De universiteiten zijn volgens hem toch te veel gericht op het afhouden van werkelijke invloed. Het blijft een kwestie van achteraf opschrijven dat men accenten heeft verlegd, met alle discussie die daar bij hoort. Nee, dan is het helderder om geld te laten verdelen door een instantie als NWO. Wel vindt hij dat die overheveling geleidelijk moet. (HOP)
Studenten krijgen voordeeltje via belasting

Studenten met een baantje naast hun studie gaan minder belasting betalen, als ze althans een aanvullende beurs hebben. Dit kondigt het kabinet op Prinsjesdag aan in het zogeheten belastingplan voor 1998
Tot nu toe moesten studenten voor de belasting bijna de helft van hun aanvullende beurs optellen bij hun loon. Wie een maximale aanvullende beurs heeft (ruim 4600 gulden per jaar), overschrijdt daardoor al gauw de grens waaronder geen inkomstenbelasting betaald hoeft te worden. Die ligt op zevenduizend gulden
Vanaf dit jaar hoeft de aanvullende beurs niet meer bij het inkomen opgeteld te worden. Het bedrag dat studenten daardoor besparen op hun belasting kan oplopen tot zo'n achthonderd gulden per jaar. Een student mag maximaal vijftienduizend gulden bijverdienen, zonder dat er gekort wordt op zijn beurs
Voor studenten die hun prestatienorm niet halen, heeft minister Ritzen nog een tweede meevaller in petto. Zij moeten hun beurs weliswaar terugbetalen, maar de studiekosten van alle jaren daarvoor mogen zij voortaan aftrekken van de belasting. Dat levert een aftrekpost op van bijna 3700 gulden per jaar. De bedoeling is dat studenten met het geld dat ze daarmee overhouden meteen een deel van hun studieschuld afbetalen. (HOP)
Nieuwsfoto, Veluweloop

Geldverdeling universiteiten historisch bepaald
Minister Ritzen wil de financiering van universiteiten in de toekomst meer baseren op onderwijs- en onderzoeksprestaties. Daarmee kan de verdeling van de 4,3 miljard gulden over de universiteiten sterk veranderen. Al sinds 1980 is er discussie over herverdeling van dit geld , maar per saldo bleven de rijke universiteiten rijk
Zo krijgen Tilburg en Rotterdam per ingeschreven student jaarlijks vijftienduizend gulden, terwijl Eindhoven en Wageningen een halve ton incasseren. Ook de technische universiteiten in Delft en Twente zijn relatief rijk, met 35 mille per student. Andere universiteiten ontlopen elkaar minder
Slechts voor een klein deel hebben die verschillen te maken met het onderwijs: voor betastudenten wordt meer betaald en een groot aantal geslaagden en gepromoveerden levert de universiteiten extra geld op. Maar de bulk van het geld wordt toegewezen voor onderzoek en overige taken (verweving). En die bedragen liggen vast. Ze groeien of krimpen niet mee met het aantal studenten. Evenmin waren deze onderzoeksbudgetten tot nu toe afhankelijk van onderzoekprestaties. De rijkdom is historisch bepaald
Geen wonder dat Ritzen hier vanaf wil, maar slaagt hij wel in die opzet? Op het eerste gezicht valt veel te verwachten van het plan om 500 miljoen gulden onderzoekgeld bij de universiteiten weg te halen en door NWO in een landelijke competitie te laten verdelen. Maar het resultaat kon wel eens tegenvallen. De ervaring van NWO leert dat juist oude, rijke universiteiten er het beste scoren
Punt twee is de beloning van onderwijsprestaties. Ritzen wil de financiering sterker koppelen aan het aantal diploma's. Dat klinkt mooi, maar een oud dogma is dat invoering van een nieuw verdeelmodel zonder schokken moet plaatsvinden. Elke instelling zal bij de start dus evenveel geld krijgen als voorheen, en daarna zal de verandering in onderwijsprestaties bepalen of men armer of rijker wordt. Het paradoxale gevolg is dat instellingen die nu hoge slaagpercentages halen (Maastricht, Tilburg) nauwelijks aan het nieuwe model kunnen verdienen. Juist een universiteit waar nu veel studenten afvallen, heeft nog de ruimte om zijn prestatiebeloning te verhogen
Een blik in het eerste Hoger Onderwijs- en Onderzoeksplan, tien jaar geleden uitgebracht door Ritzens voorganger Deetman, laat zien hoe hardnekkig het verschil is tussen rijk en arm. Uit een vergelijking bleek toen dat Tilburg, Rotterdam en de Universiteit van Amsterdam in 1980 al het minste geld per student kregen. In 1985 was dat nog zo. En twaalf jaar later geldt hetzelfde; alleen heeft Maastricht zich door zijn sterk groeiend aantal studenten bij de armen gevoegd. Tussentijdse ingrepen van Ritzen zijn slechts druppels op een gloeiende plaat geweest. (HOP)
Aantallen studenten en bedragen per student

  • KOP = AantalGeld perOnder-
  • KOP = Studentenstudentwijs
  • = Leiden15.26221.6684416
  • = Utrecht23.06322.4394752
  • = Groningen17.96920.3634780
  • = Rotterdam13.86515.3844291
  • = Maastricht8.35119.4236023
  • = UvA'dam23.36419.1834443
  • = VUA'dam13.22022.6935030
  • = Nijmegen12.02822.8814989
  • = Tilburg7.60513.7414668
  • = Delft13.10737.5525493
  • = Eindhoven5.386.48.5896610
  • = Twente6.18534.7295901
  • = Wageningen4.19053.1267947
  • = Landelijk164.59523.8874987
    Protest tegen rapport-Verhoeff
    De commissie-Verhoeff, die het onderwijs en onderzoek in de Plant- en gewaswetenschappen heeft beoordeeld, komt met verdachtmakingen en beschuldigingen die nergens worden onderbouwd. Daarom moet de universiteitsraad het rapport De Wan - het wanproduct - veroordelen en niet gebruiken als basis voor een reorganisatie. Dat stelde Tjark Struif Bontkes, medewerker bij Ecologische landbouw, tijdens de agendacommissievergadering van de raad op 15 september
    Struif Bontkes werd vergezeld door een tiental protesterende medewerkers en studenten. De raad liet zich niet verleiden tot een inhoudelijk oordeel over het advies; eerst moet het college van bestuur met een reactie en een plan komen, stelden de meeste fracties. Alleen de Centrale Lijst gaf een reactie op het rapport, maar die was niet bevredigend voor Struif Bontkes en zijn medestanders. Prof. dr Ivonne Rietjens gaf aan dat haar fractie het advies bruikbaar vindt en er in grote lijnen achter staat. De reacties van medewerkers zijn begrijpelijk, maar het rapport De Wan verdient steun. Rietjens wees erop dat het advies louter oordelen over de kwaliteit van groepen bevat en dat de aanpak van de commissie, een quick scan, niet afwijkt van andere visitatiecommissies
    Andere fracties wilden wel meer duidelijkheid over de adviesprocedure. Bij zijn reactie op het advies moet het college van bestuur nadrukkelijk aangeven of het rapport methodologisch verantwoord is, meende Tap82. De reactie van het college wordt eind deze week verwacht
    Het buiten-universitaire raadslid Annemarie Goedmakers stelde dat door uitlatingen in de pers de mensen in het land het idee hebben gekregen dat Wageningen de ecologische landbouw onbelangrijk vindt. Ik vind het onbegrijpelijk dat het college van bestuur geen antwoord heeft gegeven op deze kritiek. Rector Karssen voelde zich echter niet verantwoordelijk voor die uitlatingen. Daarvoor moet u bij anderen zijn. Men had beter kunnen wachten; de publiciteit heeft schade toegebracht aan de rol van Ecologische landbouw. Karssen stelde dat hij geen afbraak van de ecologische landbouw in Wageningen wil, maar de kwaliteit en integratie van de groep wil bevorderen. De rector merkte ook op dat alle leerstoelhouders in de plantenhoek hebben ingestemd met het rapport. We voelen ons gesteund om door te gaan. (ASi)
    Verhoeff legt kritiek naast zich neer

    De voorzitter van de evaluatiecommissie die de voormalige sector Plant- en gewaswetenschappen heeft geevalueerd, prof. dr Koen Verhoeff, heeft geen commentaar op de kritiek van teeltmedewerkers op de onderbouwing van het rapport over de sector. De medewerkers vinden het rapport slordig en eisen dat het van tafel gaat
    De kritiek van de teeltvakgroepen, die in het rapport zwaar worden bekritiseerd, maakt op Verhoeff weinig indruk. Dat was te verwachten van mensen die te horen krijgen dat ze niet functioneren. Eerlijk gezegd had ik ook niet anders verwacht. Ik vind het belangrijker dat de teelthoogleraren zich achter het rapport scharen.
    Verhoeff benadrukt dat het college snel iets met het rapport moet doen, ongeacht of het college de aanbevelingen overneemt of niet. Belangrijk is dat er snel duidelijkheid komt. Ook al functioneren sommigen niet op de plaats waarop ze nu zitten, het blijven wel mensen. (LKe)
    WSO'er geeft op bij Linz

    Het quintet WSO'ers dat naar Belgrado fietste is uitgedund tot een kwartet. Thyl Luyckx heeft de tocht bij Linz in Oostenrijk opgegeven. Hij werd geplaagd door een blessure aan zijn achillespees. Luyckx was niet de enige met gezondheidsproblemen. Ruben van den Brink heeft vanwege maagproblemen vijf dagen lang bijna niet kunnen eten. Hij is inmiddels hersteld. De groep hoopt zondag Belgrado te bereiken. De materiaalpech was bij Linz opgelopen tot elf lekke banden, een kapot voorwiel, een kapotte achternaaf en twee versleten buitenbanden. (KVe)
    Scheffer hoogleraar Aquatische ecologie

    Dr Marten Scheffer (39), senior onderzoeker bij de afdeling Ecologie van het Rijksinstituut voor Integraal Zoetwaterbeheer en Afvalwaterbehandeling (RIZA) in Lelystad, is 15 september door de universiteitsraad benoemd tot voltijds hoogleraar in de Aquatische ecologie en waterkwaliteitsbeheer. Hij volgt daarmee prof. dr Bert Lijklema op, die eind augustus van dit jaar met emeritaat ging
    Scheffer heeft zich in het verleden vooral bezig gehouden met het ecologisch herstel van meren door middel van actief biologisch beheer, de dynamiek van waterplantvegetaties en de ontwikkeling van een simulatiemodel van de visgemeenschap in het IJsselmeer. Op het moment is hij leider van een project over aquatische natuur in uiterwaarden
    Scheffer studeerde Biologie aan de Universiteit Utrecht, waar hij promoveerde op het proefschrift Simple models as useful tools for ecologist. Zijn promotieonderzoek voerde hij uit bij het RIZA, waar hij sinds 1987 werkt. (MS)
    Hagen hoogleraar Bio-anorganische chemie

    Prof. dr Fred Hagen (46), thans deeltijdhoogleraar Fysische chemie bij de Katholieke Universiteit Nijmegen en universitair hoofddocent bij de leerstoelgroep Biochemie van de LUW, is op 15 september door de universiteitsraad benoemd tot deeltijdhoogleraar Bio-anorganische chemie. Dit is een nieuwe leerstoel die in mei 1995 in het leerstoelenplan van de LUW is opgenomen. De invulling van deze leerstoel vond niet eerder plaats vanwege financieringsproblemen
    Hagen studeerde scheikunde aan de Universiteit van Amsterdam, waar hij promoveerde op het proefschrift Electron paramagnetic resonance of metalloproteins; with emphasis on component of the respiratory chain. Hij is gespecialiseerd in elektronenspinresonantie-spectroscopie en zijn onderzoek richt zich vooral op structuur en functie van nieuwe ijzer-zwavelclusters in redoxenzymen. (MS)
    Aantal eerstejaars stijgt

    De universiteit kampt niet met een daling van het aantal eerstejaars studenten, zoals de vooraanmeldingscijfers lange tijd aangaven. Op 11 september hadden zich 876 studenten aangemeld, 44 meer dan vorig jaar en 78 meer dan twee jaar geleden. Opvallend is de stijging van eerstejaars met een hbo-diploma: 103 studenten dit jaar, 78 vorig jaar. De afdeling Voorlichting denkt zelfs dat het aantal studenten nog verder zal stijgen tussen nu en december. De ervaring wijst uit dat er in deze periode nog zo'n vijftig laatkomers bijkomen, bijvoorbeeld studenten die zijn uitgeloot voor een studie Diergeneeskunde in Utrecht. (ASi)
    Speelman wil ander financieringsmodel
    Prof dr ir Bert Speelman, voorzitter van de vco en beoogd onderwijsdirecteur van het kenniscentrum, wil een ander financieringsmodel voor het onderwijs
    Speelman wil af van het systeem waarin op grond van studentenaantallen en onderwijsvorm per vak wordt uitgerekend hoeveel geld een vakgroep krijgt. In plaats daarvan wil hij een systeem waarin leerstoelhouders voor langere tijd garanties voor financiering krijgen
    Na elke periode zou de onderwijsprestatie van de vakgroepen moeten worden geevalueerd, waarna het budget voor de volgende periode kan worden vastgesteld. Volgens Speelman staat het huidige model samenwerking tussen vakgebieden in de weg. Omdat vakgroepen nu per student geld krijgen, vinden ze het belangrijk dat hun eigen bijdrage aan vakken duidelijk is. Dat staat samenwerking in de weg. Het huidige model zorgt ervoor dat mensen bepaald niet in de startblokken staan voor vernieuwing en integratie. De Landbouwuniversiteit is een grote boekhoudwinkel geworden. Speelman denkt dat gegarandeerde financiering samenwerking tussen vakgroepen zal stimuleren. Speelman wil ook geld uit het Studeerbaarheidsfonds gebruiken om vakgroepen tot meer samenwerking te bewegen. Bij het indienen van projecten voor het Studeerbaarheidsfonds wil hij samenwerking en integratie tussen disciplines een belangrijk selectiecriterium maken. (KVe)
    Sportbeurs voor volleyballer

    Volleyballer Henry Smienk heeft dit jaar een topsportbeurs ontvangen van de Landbouwuniversiteit. De vijfdejaars student Bioprocestechnologie traint en speelt dit jaar bij eredivisieclub Brevok in Breda. Smienk (22), enkele jaren geleden al eens in the picture voor het Nederlands team, was door de studie de binding met het hoogste niveau wat kwijtgeraakt. Smienk hoopt nu binnen enkele jaren de aansluiting met de absolute top in Nederland te hebben hervonden. (GvdE)
    Eerste EPW-award voor Van Kammen

    Prof. dr Ab van Kammen heeft de eerste EPW-award gekregen, na zijn afscheidscollege op 12 september. De prijs is bedoeld voor mensen die hun sporen hebben verdiend op het gebied van het fundamenteel onderzoek aan planten. De prijs bestaat uit een gouden plantje en een zilveren EPW-logo. (MS)

  • Re:ageer