Wetenschap - 28 augustus 1996

Nieuws

Nieuws

Nieuws
Studenten dupe van nieuw belastingstelsel
Studenten met een bijbaantje worden de dupe van het nieuwe belastingstelsel waarover het kabinet denkt. Tenminste, als in de tussentijd het beurzenstelsel ongewijzigd blijft. Nu betalen studenten meestal geen belasting, in de toekomst krijgen zij wel een aanslag. Studentenorganisatie ISO is alvast woest
Volgens de huidige belastingregels hoeven mensen die minder dan zevenduizend gulden per jaar verdienen geen belasting te betalen. De meeste studenten met een bijbaantje blijven onder de grens van deze belastingvrije som
Als minister Zalm en staatssecretaris Vermeend van Financien hun zin krijgen, gaat dat veranderen. Want in hun schetsen voor een nieuw belastingstelsel verdwijnt de belastingvrije som. Iedereen met een inkomen, hoe klein ook, moet belasting betalen. Daar staat tegenover dat het belastingtarief voor de lage inkomens omlaag gaat, van 36 naar 18 procent
De meeste studenten met een baantje zijn niet gebaat bij die verlaging van het tarief. Volgens studentenorganisatie ISO worden zij ernstig de dupe van de plannen. Tweederde van de studenten heeft op dit ogenblik werk, voert het ISO aan, en daar verdienen zij gemiddeld zo'n 270 gulden per maand mee. In de toekomst zouden zij daarover volgens het lage tarief jaarlijks 590 gulden belasting moeten betalen
Alleen studenten die met hun werk meer dan 14.300 gulden per jaar verdienen, profiteren van de tariefverlaging. Maar zodra zij meer verdienen dan 15.000 gulden verdwijnt dat voordeel; volgens de huidige studiefinancieringsregels worden zij dan gekort op hun basisbeurs. Het aantal studenten dat er goed zou uitspringen, is dus klein
De kans bestaat echter dat in de tussentijd ook het stelsel van studiefinanciering ingrijpend verandert. In oktober komt de commissie-Hermans met een advies aan minister Ritzen over de toekomst van de studiefinanciering. Over de consequenties van de nieuwe belastingen voor studenten valt daarom nog weinig te zeggen. Het ISO slaat desondanks nu al alarm over de belastingplannen. Als er meevallers worden verdeeld over de minima, vallen studenten steevast buiten de boot, stelt ISO-voorzitter Erik van Buiten. Maar tegenvallers treffen studenten des te harder. Studenten vallen overal tussenin, concludeert hij. Zij zijn weer mooi de lul. (HOP)
Nog weinig klachten over verlaat studierooster
Bij de studiecoordinatoren en het studentendecanaat zijn weinig klachten binnengekomen over het uitblijven van een rooster voor het derde, vierde en vijfde blok in het komend studiejaar. De roostering van deze blokken, in het oude tweede en derde trimester, heeft vertraging opgelopen omdat de herprogrammering van het onderwijs meer tijd kostte dan was voorzien door het college van bestuur. Het rooster voor het derde en vierde blok zal pas in december verkrijgbaar zijn voor studenten, het vijfde blok in maart
Ik heb na de zomer nog geen klachten gehoord van studenten die in de knel komen door het uitblijven van een rooster voor het derde en vierde blok, zegt ir Jan van Nieuwenhuize, studiecoordinator van Landinrichtingswetenschappen. Misschien komen de klachten nog. Ik denk dat veel studenten, nu de examens zijn achter de rug zijn, gaan plannen voor volgend jaar. Ook bij de studentendecanen is weinig geklaagd. Voor de vakantie zijn een paar studenten langs geweest met vragen over de roostering. Maar de studenten waren niet echt verontwaardigd, eerder verontrust. Ze vroegen hoe het stond met de voortgang van de roostering en wanneer ze de planning voor volgend jaar konden maken, zegt studentendecaan Jan van Bommel
Arie Ruisch van de afdeling Roostering heeft zelfs meer positieve dan negatieve reacties gekregen over het nieuwe roosterboekje. Studenten en studiecoordinatoren zijn blij dat de examentijdstippen nu meteen bij het rooster vermeld staan. Tot vorig jaar kwam het examenrooster pas halverwege september uit. Ook het rooster voor de eerste periodes was een paar weken eerder verkrijgbaar dan vorig jaar, zegt Ruisch trots
Veel studiecoordinatoren hebben voorlopige jaarroosters opgesteld en verspreid onder hun studenten. Van Nieuwenhuize belegde voor de zomer een voorlichtingsbijeenkomst over de roostering. De studenten waren toen wel erg verontwaardigd over de gang van zaken. Ik kan me dat ook erg goed voorstellen. Ik denk dat studenten een goede kans maken als ze de universiteit verantwoordelijk stellen voor eventueel opgelopen studievertraging. In het overleg van studiecoordinatoren hebben we dat een jaar geleden ook besproken. Een aantal studiecoordinatoren gaf toen aan dat zij hun studenten zeker zouden adviseren dat ook daadwerkelijk te doen als ze vertraging oplopen. Dat kost al snel veel geld. De universiteit heeft daarom de plicht om alles te doen om dat te voorkomen.
Van Nieuwenhuize denkt dat de problemen voorkomen hadden kunnen worden door een gefaseerde invoering van de vernieuwingen. Nu moest te veel in een keer worden veranderd. We moesten nieuwe programma's samenstellen, de onderwijsinstituten moesten opstarten, er was een nieuw systeem voor de financiering van het onderwijs en het onderwijs moest een blokkenrooster invoeren. Wij hebben vorig jaar gewaarschuwd voor problemen en gevraagd om gefaseerde invoering.
Maar volgens prof. dr ir Bert Speelman, voorzitter van de vaste commissie voor onderwijs, had een gefaseerde invoering weinig geholpen. De belangrijkste vertraging is volgens hem dat de onderwijsinstituten meer tijd nodig hadden om de programma's door te rekenen en goed te keuren. We hebben dat onderschat. Maar als we de oude roostering met trimesters hadden gehouden, waren we waarschijnlijk ook in moeilijkheden gekomen. (KVe)
SSR breekt trend terugloop nieuwe leden
De dalende studentenaantallen blijven de vier gezelligheidsverenigingen parten spelen. Woordvoerders van studentenverenigingen Franciscus en Ceres troosten zich met de gedachte dat ze ten opzichte van het aantal eerstejaars relatief meer leden hebben gewonnen. In absolute zin daalden de inschrijvingen fors. Streden beide verenigingen enkele jaren nog om als eerste meer dan honderd inschrijvingen te halen, dit jaar staat de teller voor Ceres op 65. Belangstellenden kunnen zich nog inschrijven voor de tweede introductieperiode. Franciscus heeft de tweede introductie al achter de rug, maar organiseert een derde om boven de huidige 53 inschrijvingen uit te stijgen
Studentenvereniging SSR lijkt dit jaar de vruchten te plukken van een beter opgezette campagne tijdens de Algemene Introductie Dagen. Aan de eerste introductieperiode namen dertig nieuwe leden deel; twee maal zo veel als vorig jaar. Voorzitter Tycho Vermeulen: Het karakter van onze vereniging is moeilijk uit te leggen. Daarom hebben we de leden aangemoedigd om tijdens de AID op de vereniging te zijn. Het persoonlijk contact met de eerstejaars heeft blijkbaar geholpen. Hij verwacht dat ook de tweede introductie meer belangstelling zal trekken dan vorig jaar en dat het totaal aantal nieuwe leden dit jaar op zestig uitkomt. Dat zou twee keer zo veel zijn als vorig jaar
26 Nieuwe leden gingen mee met de eerste introductie van jongerenvereniging Unitas, terwijl ongeveer veertig mensen zich inschreven als lid. Deelname aan de introductie is bij Unitas niet verplicht voor het lidmaatschap. (HvL)
Bacterien spelen kleine rol bij afbraak rietkraag

Voor het voorspellen van verlandingsprocessen is het zinvol te weten hoe snel bacterien dode riet- of andere waterplanten afbreken. Eric Boschker, die 3 september hoopt te promoveren bij microbioloog prof dr Alex Zehnder, ontwikkelde een methode om de afbraaksnelheid van waterplanten te bepalen. Dit deed hij door de ophoping van afbraakproducten (suikers) te meten, en tegelijkertijd de suikeropname bij bacterien te remmen met tolueen. We gebruiken de methode nu bij het onderzoek naar afbraak van organisch materiaal in de Westerschelde, verklaart copromotor dr Tom Cappenberg van het NIOO in Yerseke, bij wie Boschker het onderzoek uitvoerde
Als een dynamisch systeem lastig is te bestuderen, is het de natuurlijke afbraak van waterplanten tot kleine moleculen als methaan. De afbraak wordt beinvloed door enorm veel variabelen, zoals de soorten schimmels en bacterien, het mineralengehalte van het water, de vorm van de wortels en de hoeveelheid kleideeltjes
Boschker bestudeerde de afbraak van rietkragen in het Gooimeer. Hij keek alleen naar de eerste afbraakstap, waarbij bacterien via uitscheiding van enzymen het strooisel afbreken tot eenvoudige verbindingen die ze kunnen eten. Opmerkelijk was dat daarbij absorptie aan kleideeltjes geen rol speelde bij de afbraak. Vermoedelijk door de overmaat aan organisch materiaal in de rietkragen
Tot zijn verrassing merkte de promovendus ook dat afbraakprocessen door bacterien maar voor zo'n dertig procent bijdragen aan de verdwijning van het riet. De rest spoelt weg door de stromingen en tijdens stormen. (MHs)
Presentatie rapport commissie Verhoeff uitgesteld
De presentatie van het rapport van de commissie Verhoeff, aanvankelijk gepland in de agendacommissie van 18 augustus, is op het laatste moment uitgesteld. Dat rapport moet dienen als basis voor een reorganisatie van de voormalige sector Plant- en Gewaswetenschappen. Commissievoorzitter prof. dr Koen Verhoeff wil meer tijd om de betrokken leerstoelhouders de gelegenheid te geven te reageren op de inhoud van het conceptrapport
De leden van de agendacommissie hebben het rapport besproken tijdens een besloten vergadering. Verhoeff hoopt het rapport op 1 september, of kort daarna, te kunnen presenteren. De commissie heeft 29 augustus met enkele leerstoelhouders nog gesprekken, die eventueel kunnen leiden tot wijzigingen in het rapport. Ook moeten enkele fouten in het cijfermateriaal worden verbeterd. Zo bleek het aantal promovendi van een vakgroep niet altijd te kloppen
Ondertussen is niet iedereen gelukkig met het embargo dat op het rapport rust. Hoogleraar ecologische landbouw prof. dr Eric Goewie betreurt het dat hij de inhoud niet met zijn vakgroepmedewerkers kan bespreken. Goewie ziet zich voor een dilemma geplaats. Enerzijds dient hij te respecteren dat het rapport vertrouwelijk moet blijven. Anderszijds vindt hij het de taak van een hoogleraar om op te komen voor de belangen van zijn medewerkers. Op deze manier krijg je een verwijdering tussen de hoogleraar en de medewerkers.
Goewie vindt het bovendien onjuist dat medewerkers niet de kans krijgen te reageren op het conceptrapport. De commissie heeft aanvankelijk wel gesproken met enkele medewerkers, dus je mag aannemen dat het rapport mede is opgesteld op basis van wat zij hebben gezegd, redeneert Goewie. Ondemocratisch en niet zuiver, zo beoordeelt de hoogleraar de gevolgde procedure
Viroloog prof. dr Rob Goldbach kan zich niet vinden in de kritiek van Goewie. Hij vindt het vanzelfsprekend dat leerstoelhouders fungeren als gesprekspartners van de commissie. Leerstoelhouders zijn als eerste verantwoordelijk voor de situatie op een vakgroep, vindt Goldbach. Als gesprekspartner voor de commissie vervullen zij daarom een soort dubbel rol: het is hun taak op de barricade te staan voor hun medewerkers. Anderzijds worden zij ook op het matje te geroepen als er iets niet in orde is. (LKe)
Meer marktprikkels in landbouw goed voor milieu
De milieuvervuiling door de landbouw kan afnemen door de introductie van meer marktprikkels. Dat stellen drie bestuurskundigen van de Universiteit Twente in de studie Een verkenning van institutionele arrangementen van de NRLO, de Nationale Raad voor Landbouwkundig Onderzoek. Ze willen meer ruimte voor rivaliteit en verscheidenheid in de landbouw en minder voorschriften
Zo pleiten ze voor een statiegeldsysteem voor mineralen en bestrijdingsmiddelen. De boer koopt deze middelen met statiegeld van de toeleverancier en kan het overschot via een retoursysteem teruggeven. Dit systeem draagt bij aan de spreiding van de kosten en legt de verantwoordelijkheid mede bij sterke actoren als de voederproducenten en de chemische industrie, stellen de onderzoekers. Met statiegeld wordt voorkomen dat er stoffen buiten het systeem in het milieu terechtkomen; de agrarier wil immers zijn statiegeld terug. Zo krijgen agrariers een positieve financiele prikkel om hun mineralen niet te verkwisten, aldus de bestuurskundigen
Ze vinden dat het huidige systeem van mineralenaangifte te veel uitgaat van straffen. Belonen is beter, menen ze. Zo stellen ze ook voor om de inkomenssteun in de landbouw te baseren op milieucriteria
Voorts stellen de Twentenaren voor om de milieukwaliteit tot uitdrukking te brengen in een stelsel van keurmerken. Ze zien een niche tussen de standaard-landbouwproducten, die in grote hoeveelheden tegen lage kosten worden afgezet, en de ecologische producten, die een beperkte afzetoptie hebben. De onderzoekers denken dan aan natuurzuivere producten (zonder kunstmest of krachtvoer), natuursparende producten (landbouw in combinatie met natuurbehoud) en natuurvriendelijke producten (bepaalde milieucondities binnen het bedrijf). Om een keurmerk in de wacht te slepen, moet er een certificeringssysteem worden ontwikkeld, zoals de ISO-normen een bepaalde productkwaliteit garanderen. (ASi)
NRLO-studie pleit voor duurzaamheidscontract tussen boer en overheid

Het vigerende milieubeleid in de landbouw voldoet niet, omdat het geen rekening houdt met regionale verschillen en onvoldoende een beroep doet op een collectieve verantwoordelijkheid van boeren. Dat stellen Wageningse sociologen onder leiding van prof. dr ir Jan Douwe van der Ploeg in de NRLO-studie Naar eigen gerechtig(d)heid
Ze vinden dat groepen boeren hun milieu- en natuurdoelen moeten vastleggen in integrale duurzaamheidscontracten met de overheid, die in de plaats komen van de milieuregels en -vergunningen. Door samen te werken, kunnen de boeren afvalstoffen uitwisselen, krijgen de individuele boeren de flexibiliteit om een eigen ideaal traject uit te zetten en zullen achterblijvers bij milieumaatregelen via sociale controle worden terechtgewezen, denken de sociologen
Ze vinden dat de contracten tussen de boerengroeperingen en de overheid scherp moeten worden geadministreerd en gecontroleerd, bijvoorbeeld door de Algemene Inspectiedienst. (ASi)
Roeiers Argo naar WK

Twee leden van roeivereniging Argo zijn onderweg naar de wereldkampioenschappen roeien, dat van 31 augustus tot en met 7 september wordt gehouden in Frankrijk. Titus Weyschede en Michiel van Eupen zullen samen met wedstrijdroeiers van andere verenigingen uitkomen op de lichte acht. (GvdE)
Studenten ontvangen vaker geld uit Sociaal noodfonds
De LUW heeft in 1996 vaker steun verleend aan studenten met geldproblemen dan in 1995. Dit blijkt uit het jaarverslag van het Sociaal noodfonds
In 1996 kregen 34 studenten een renteloze lening uit het fonds, twaalf meer dan het jaar ervoor. Daarnaast ontvingen 21 studenten een gift, tien meer dan in 1995. De opstellers van het rapport vinden het nog te vroeg om te spreken van een trend, maar de commissie Sociaal noodfonds wil de ontwikkeling van het aantal aanvragen wel nauwlettend gaan volgen
Om in aanmerking te komen voor een bijdrage uit het noodfonds moet een student kampen met onvoorziene, niet structurele nood. Iemand die geen studiefinanciering meer krijgt, kan dus geen beroep doen op het fonds om verder te studeren, benadrukt studentendecaan ir Alet Leemans
Een onverwacht hoge tandartsrekening door een val van een fiets, een student op stage die in de problemen komt doordat zijn bezittingen worden gestolen, of onverwacht hoge huurkosten doordat een student buiten zijn schuld op straat is gezet, zijn voorbeelden van situaties waarbij het fonds eventueel wel bijspringt
Leningen worden bijvoorbeeld verstrekt aan studenten die zich na 1 september inschrijven. Zij kunnen geen gebruik meer maken van de mogelijkheid om hun collegegeld in termijnen te betalen, maar kunnen het bedrag vaak ook niet in een keer op tafel leggen. Een renteloze lening uit het fonds biedt dan de oplossing
In 1996 werd er voor ruim elfduizend gulden aan giften verstrekt uit het fonds. Met de leningen was een bedrag van 41 duizend gulden gemoeid. Opvallend op de begroting van het fonds is nog een bedrag van 24 duizend gulden aan dubieuze vorderingen, leningen die waarschijnlijk niet meer worden afgelost en daarom geleidelijk worden afgeboekt. Volgens Leemans is deze post het gevolg van perikelen met de beurzen voor Surinaamse studenten een aantal jaren geleden. Totaal onverwacht kreeg een aantal studenten opeens geen beurs meer. Er was sprake van volstrekte willekeur, vertelt Leemans. Reden voor de LUW om bij te springen. Dat is misgelopen, aldus Leemans. (LKe)
Inspectie controleert afstudeerregelingen

De Inspectie voor het hoger onderwijs gaat de afstudeerregelingen van de universiteiten en hogescholen toetsen. In mei concludeerde een commissie van de landelijke studentenbonden LSVb en ISO dat geen enkele regeling voor ondersteuning van studenten met studievertraging aan de wettelijke vereisten voldeed
Minister Ritzen heeft de universiteiten en hogescholen tot 15 september de tijd gegeven om een afstudeerregeling op te sturen naar de Inspectie. Hans Bosman, hoofd Studentenzaken van de LUW, verwacht weinig problemen met de Wageningse regeling. De studentenbonden beoordeelden de Wageningse afstudeerregeling als onvoldoende maar zij hebben een onvolledige regeling beoordeeld. Bosman verwacht eventueel commentaar van de Inspectie over de voortgangseis van zeventig procent. Studenten moeten volgens de huidige regeling gedurende de tijd dat zij ondersteuning krijgen minimaal zeventig procent van de studiepunten halen. De studentenbonden vinden dat de voortgangseis maximaal vijftig procent moet zijn. (KVe)
Twintigduizend gulden voor toezichthouders

Leden van de nieuwe raden van toezicht gaan met hun werk twintigduizend gulden per jaar verdienen. De voorzitters krijgen nog eens vijfduizend gulden meer, heeft het kabinet besloten. De honoraria worden betaald door de universiteiten
Hoeveel werk de toezichthouders voor dat geld moeten verzetten, is nauwelijks te zeggen. Minister Ritzen heeft ooit gezegd dat ze waarschijnlijk een dag per maand voor hun werk moeten uittrekken. Maar sommige raadsleden denken met vier vergaderingen per jaar al klaar te zijn
De invoering van een raad van toezicht aan elk van de tien openbare universiteiten vloeit voort uit de MUB, de nieuwe wet op de universitaire bestuursstructuur. De raad van toezicht neemt op grond van die wet bevoegdheden over van de minister van Onderwijs, zoals het benoemen van het college van bestuur. Ook heeft de raad een stem in het lange-termijnbeleid van de universiteit en stelt hij de begroting vast
De raden van toezicht worden vooral bevolkt door topmanagers uit het bedrijfsleven, in Wageningen onder anderen oud-Heidemij-bestuursvoorzitter ir Maarten van Dis en Unileverdirecteur drs Jan Peelen. (HOP)
Nog geen duidelijkheid over sloop studentenflat
Hoewel de plannen van verhuurder Stichting Sociale Huisvesting Wageningen nog niet duidelijk zijn, is studentenflat Rijnsteeg de meest waarschijnlijke kandidaat om gesloopt te worden. De stichting gaf deze zomer toe te overwegen een flat te slopen, in de strijd tegen leegstand. Afgelopen zomer stonden 450 kamers leeg. De Landbouwuniversiteit verwacht dat het aantal studenten in de loop van dit schooljaar verder zal dalen, zodat de leegstand blijft stijgen. Rijnsteeg biedt woonruimte aan 625 mensen
Officieel is nog niet zeker of SSHW werkelijk tot sloop overgaat. Ook is niet zeker welke flat gesloopt wordt. Volgens woordvoerder Jan Harkema zijn alle flats kandidaat. In oktober hoopt SSHW meer duidelijkheid te kunnen verschaffen aan hun huurders
Het ligt voor de hand dat de SSHW in haar strijd tegen leegstand vooral redelijk sobere kamers aan het kamerbestand wil onttrekken. Voor studentenkamers met veel eigen voorzieningen douche, toilet en keukentje - bestaat nog steeds een wachtlijst. Flats als Oude Eekmolenweg, Haarweg, Marijkeweg en Bornsesteeg maken daarom weinig kans gesloopt te worden. Op Rijnsteeg is slechts een handvol kamers met een eigen kookgelegenheid
Geruchten over een eventuele sloop van de flat doen al langer de ronde. De flat maakt deel uit van een rijtje op het oog gelijke flats die kort na elkaar zijn gebouwd en vanwege de vorm sterflats worden genoemd. De andere flats van het rijtje hebben inmiddels groot onderhoud gehad; bij Rijnsteeg is dat nog niet gebeurd
Rijnsteeg is overigens niet het enige complex dat nog op een grote beurt wacht. Het groot onderhoud aan de flat Walstraat is tot nader order uitgesteld. Maar Walstraat is slechts een klein complex. Sloop ervan zou niet voldoende zijn om de leegstand substantieel te verminderen. (HvL)
Aio vervangt gemeenteraadslid

LUW-medewerker Elmar Theune volgt komende raadsvergadering Jeroen Dijsselbloem op als gemeenteraadslid voor de PvdA. Omdat zijn baan als adviseur van landbouwminister Van Aartsen meer tijd en energie is gaan vergen, vreesde Dijsselbloem dat voortzetting van zijn raadslidmaatschap ten koste zou gaan van zijn gezinsleven
Ik baal ervan dat we er niet in geslaagd zijn hem voor de Wageningse politiek te behouden, zegt fractievoorzitter Paul Apeldoorn. Maar tegelijkertijd kan ik begrijpen dat er zaken zijn die belangrijker zijn dan politiek.
Dijsselbloem is woordvoerder van de partij op het gebied van volkshuisvesting, welzijn en financien. Hij zette zich onder meer in voor kwijtschelding van gemeentelijke belastingen voor minima. Zijn portefeuille wordt overgenomen door Theune. Ze maakte kennis met de politiek als voorzitter van de Wageningse PvdA en als ondersteunend lid van de fractie. Naast haar werk als aio bij de vakgroep Toegepaste filosofie is ze voorzitter van een organisatie voor kinderopvang en werkt ze als vrijwilliger bij stichting Rain, die zich inzet voor randgroepjongeren. Om belangenverstrengeling te voorkomen, beeindigt ze die werkzaamheden. (HvL)
Grote onenigheid over universitair onderzoekbeleid

Er heerst grote onenigheid tussen de universiteiten over het onderzoekbeleid. Aanleiding is een plan van de vereniging van universiteiten, VSNU, om veel meer geld te reserveren voor onderzoekscholen en onderzoek dat niet is gericht op toepassing. De technische universiteiten vinden dit plan onaanvaardbaar
Inzet van de meningsverschillen is een concept-nota geschreven onder leiding van de Groningse bestuursvoorzitter prof. Bleumink. Het meest omstreden is het voorstel om een enorm bedrag te steken in de stimulering van onderzoekscholen. Een jaar geleden werd daar na veel discussie tweehonderd miljoen gulden voor gereserveerd; de werkgroep stelt voor daar zeshonderd miljoen van te maken
De technische universiteiten zijn het volstrekt oneens met dit voorstel, maar ook andere universiteiten als Utrecht, de Universiteit van Amsterdam en Maastricht vinden de ophoging te ver gaan. Ze vrezen dat dit ten koste gaat van belangrijk kleinschalig of multidisciplinair onderzoek dat zich niet in grote onderzoekscholen laat bundelen
Er is ook onenigheid over het voorstel om in de toekomst slechts een klein deel van het onderzoeksbudget - vierhonderd miljoen gulden - te reserveren voor maatschappelijke prioriteiten. Minister Ritzen heeft aangekondigd dat hij ernst wil maken met de maatschappelijke afstemming. Als reactie wil de VSNU-werkgroep het bedrag inperken. Het budget voor ongebonden onderzoek wordt dan uitgebreid van 350 miljoen naar een miljard gulden
De technische universiteiten hebben ook dit voorstel resoluut afgewezen. Zij vinden dat de commissie uitgaat van een schijntegenstelling tussen fundamenteel en toepassingsgericht onderzoek. Niet alleen het maatschappelijk belang van technologisch onderzoek, maar ook dat van ander universitair onderzoek, wordt miskend. Deze kritiek wordt gedeeld door meerdere universiteiten. Op 5 september bespreken de universiteitsbesturen een aangepaste versie van de plannen. (HOP)
Gezondheidsleer participeert in vier nieuwe EU-projecten
De leerstoelgroep Gezondheidsleer heeft succes gehad in de afgelopen ronde van onderzoeksaanvragen binnen de programma's Environment & Climate en Biomedicine and health van de EU. Vier van de vijf projecten waarin de leerstoelgroep participeert zijn gehonoreerd
Prof. dr ir Bert Brunekreef van de leerstoelgroep Gezondheidsleer gaat een onderzoek coordineren naar de rol van luchtverontreiniging bij het ontstaan van allergie en astma bij jonge kinderen, waarvoor de EU 1,5 miljoen gulden ter beschikking stelt. Daarnaast participeert de leerstoelgroep in een project over de effecten van uiterst kleine deeltjes, gecoordineerd door een Fins instituut, en in een onderzoek naar de korte-termijneffecten van luchtverontreiniging op sterfte en ziekenhuisopname, gecoordineerd door de universiteit van Athene
Voor het vierde project, dat de oorzaken van het voorkomen van allergie en astma bij schoolkinderen in Europa bestudeert, heeft de Europese Unie geld beschikbaar gesteld voor het uitwisselen van resultaten tussen de veertien deelnemende landen. Afspraak is daarbij dat alle onderzoekers dezelfde gestandaardiseerde methodologie gebruiken. Zo meten alle onderzoekers de mate van luchtwegvernauwing bij kinderen die in contact komen met een vernevelde zoutoplossing om de prikkelbaarheid van de luchtwegen te bepalen. Gezondheidsleer brengt hier het onderzoek bij schoolkinderen in de buurt van Schiphol of snelwegen in
Het onderzoek dat Brunekreef coordineert sluit aan bij een onderzoek naar het effect van huisstofmijt op het ontstaan van astma en allergieen. In feite wordt een extra onderzoeksvraag aan het lopende project toegevoegd; niet alleen het effect van huisstofmijt wordt onderzocht, maar ook de rol die luchtverontreiniging speelt bij het ontstaan van allergie en astma kunnen de onderzoekers nu bestuderen
In Nederland zijn inmiddels al zo'n vierduizend kinderen geworven. Een deel van deze kinderen heeft een vergroot risico op astma, omdat ze ouders met astma hebben. De onderzoekers volgen deze kinderen vanaf de geboorte. We hebben de kinderen al voor de geboorte gerecruteerd om een interventie te kunnen plegen. Een deel van de kinderen en hun ouders krijgen namelijk andere matrashoezen om de blootstelling aan huisstofmijt te verminderen, vertelt Brunekreef. In de buurt van Stockholm en in de buurt van Munchen lopen ook soortgelijke projecten
Het project duurt bijna drie jaar. Er zijn kinderen gerecruteerd in de omgeving van Wageningen en Bilthoven, Rotterdam en omstreken en in Groningen, Drenthe en Friesland. We verzamelen zo gegevens over een zo groot mogelijke range aan luchtverontreiniging, varierend van een lage verontreiniging in het landelijk gebied in het noorden, tot een hoge verontreiniging in de Rotterdamse binnenstad, vertelt Brunekreef
Voor het onderzoek naar het effect van uiterst kleine deeltjes op hart- en longklachten bij ouderen zoeken de onderzoekers proefpersonen in Amsterdam. Dierexperimenteel onderzoek leverde aanwijzingen op dat die uiterst kleine deeltjes, waarvan sterk verontreinigde lucht er wel tien- tot honderdduizend per kubieke centimeter kan bevatten, extreem schadelijk zijn. Verkeer stoot veel van die deeltjes uit
Voor het onderzoek naar het effect van luchtverontreiniging op sterfte en ziekenhuisopnames brengt Brunekreefs onderzoekgroep een database-analyse in met Nederlandse gegevens over luchtverontreiniging en sterfte van de afgelopen negen jaar. In totaal doen er zeventien landen mee aan dit onderzoek. Dankzij de grote getallen wordt het onderzoek betrouwbaarder. Daarnaast maakt het het mogelijk verschillende regio's met elkaar te vergelijken. (MS)

Re:ageer