Wetenschap - 12 juni 1997

Nieuws

Nieuws

Nieuws
CT de Wit-scriptieprijs voor acht studenten
Acht Wageningse studenten hebben op 5 juni de CT de Wit-scriptieprijs ontvangen van het Wagenings Universiteitsfonds
De acht hebben vorig jaar een uitstekende scriptie geschreven waarvoor ze van hun docent het cijfer 9, in sommige gevallen zelfs 10, hebben ontvangen. Dat leverde hen 1500 gulden en een certificaat op uit handen van voorzitter prof. dr ir Klaas Jan Beek van het fonds. Vaak noemen gelauwerde wetenschappers hun eerste prijs later als de belangrijkste
Een gedeelde prijs ging naar Johan Borger en Alexander van Stam van de studierichting Landinrichtingswetenschappen, die samen het begrip milieugebruiksruimte operationaliseerden in een gebied in Noord-Brabant. Willemijn Cuijpers, student Milieuhygiene, en Luc Steinbuch, student Landbouwtechniek, stelden de parameters vast om de kwaliteit van de ecoploeg te meten. Een betrouwbare studie, gepaard aan eigenwijsheid en liefde voor de natuur, stelde Beek
De vijfde prijswinnaar, bosbouwer Michiel van Kerkvoorde, werkte in Zweden de ruimtelijke aspecten van biodiversiteit uit in een model dat geschikt is voor bosbeheer. En Tom Ruttink, student Moleculaire wetenschappen, ontwierp op de vakgroep Plantenfysiologie proeven naar de werking van het luciferase-reporter-gen. De scriptie dient als naslagwerk binnen de vakgroep en heeft een uitzonderlijk hoog niveau qua inhoud en taal, las Beek voor uit het judicium
Antonie Vonk Noordegraaf, student Zootechniek, viel in de prijzen met zijn modelstudie naar de verspreiding en bestrijding van IBR (koeiengriep) in de Nederlandse melkveehouderij. Hij kreeg het nooit eerder gegeven cijfer 10 van Agrarische bedrijfseconomie en start binnenkort een promotie over dit onderwerp. En ir Judith de Wolf, afgestudeerd in Rurale ontwikkelingsstudies, schetste in haar scriptie een fascinerend inzicht in het functioneren van het lokale bestuur in Zimbabwe. Door haar analyse van hoe de praktijk afwijkt van de theorie, is haar case study een waardevolle toetssteen voor ander onderzoek, sprak Beek over De Wolf, inmiddels aio in Utrecht. De Wolf bedankte het Universiteitsfonds namens de prijswinnaars voor de belangrijke waardering na een vaak eenzame worsteling. (ASi)
Functionele ecologen ondergebracht bij Wageningse scholen

De Wageningse onderzoekers die in de landelijke onderzoekschool Functionele Ecologie zaten, mogen onderdeel uitmaken van de Wageningse school Productie ecologie (PE). Het bestuur van PE heeft hun voorstellen goedgekeurd. Het gaat om de leerstoel Natuurbehoud en -beheer in de tropen van prof. dr Herbert Prins, de leerstoel Bodembiologie van prof. dr Leibert Brussaard, de leerstoel Populatie- en kwantitatieve genetica van prof. dr Rolf Hoekstra, een deel van de leerstoel Entomologie van prof. dr. Joop van Lenteren en een deel van de vakgroep Bosbouw
Volgens secretaris dr ir Theo Jetten is het bestuur van PE blij met de nieuwkomers. Ze vullen nog wat witte plekken die we in onze missie hadden. De overheveling van de capaciteit van de landelijke school, waarvan Groningen penvoerder is, naar de Wageningse moet nog officieel geregeld worden. Maar in principe is het college van bestuur en het bestuur van de Groningse school akkoord, vertelt Jetten
De Wageningse functionele ecologen wilden uit strategische overwegingen naar PE overstappen vanwege de komende fusie met DLO. Een deel van de Wageningse onderzoekers doet nog wel mee met de aanvraag bij NWO voor een toponderzoekschool Functionele ecologie
De leerstoel Natuurbeheer van gematigde gebieden van prof. dr Frank Berendse stapt over van Functionele ecologie naar de Wageningse school Wimek. Het bestuur van de milieu-school heeft daarmee ingestemd, zegt Johan Veenstra, secretaris van Wimek. Binnen de landelijke onderzoekschool Sense, waar Wimek deel van uitmaakt, zitten ook ecologische onderzoeksgroepen van andere universiteiten. Veenstra: De toevoeging van deze groep versterkt de onderzoekschool Sense als geheel. (MS)
NWO trekt miljoenen uit voor complexe biofysica

Biologen en natuurkundigen kunnen de komende jaren negen miljoen gulden krijgen om greep te krijgen op de organisatie van biologische systemen, zoals de celkern of de ontwikkeling van een cel tot een compleet organisme. Onderzoekfinancier NWO heeft daarvoor een nieuw onderzoekprogramma ingesteld
De samenwerking tussen biologen en fysici kan volgens NWO vruchtbaar zijn omdat in beide vakgebieden veel aandacht bestaat voor complexe systemen. De invalshoeken verschillen echter. Fysici kunnen bijvoorbeeld met gebruik van statistische fysica bijdragen aan inzicht in het proces van celdeling. Op die manier ontstaat volgens NWO meer inzicht in het verschijnsel leven. (HOP)
OHRA raadpleegt bosbouwer bij zoeken vermisten in Venezuela

Bosbouwer dr Frans Bongers van de Landbouwuniversiteit meent dat de twee vermiste Nederlanders die twee weken geleden met een vliegtuigje in Venezuela verongelukten een zeer minimale kans hebben om te overleven in het oerwoud. Ook de kans dat reddingswerkers het wrak van het vliegtuig vinden, schat hij erg klein in. Bongers is door de OHRA Hulpdienst geraadpleegd over de toegankelijkheid van het dichtbegroeide gebied en de overlevingskansen
De bosbouwer kent het Zuid-Amerikaanse bos en is goed op de hoogte van het gebied waarin de Nederlanders vermoedelijk zijn neergestort. Steile wanden doemen daar uit het bos op en waarschijnlijk is het vliegtuig daar tegen aan gevlogen. Volgens Bongers gebeuren dit soort ongelukken vrij vaak in het gebied. OHRA wilde weten of het zinnig is om nog langer te zoeken. Op basis van mijn kennis en kaarten van het gebied is mijn inschatting dat ze niet hoeven te zoeken naar overlevenden. Als ze de crash al hebben overleefd is het heel moeilijk om onvoorbereid in het bos te overleven. En de lijken zijn moeilijk terug te vinden omdat die binnen een paar dagen opgegeten zijn. Ook de kans dat het vliegtuigje wordt teruggevonden acht Bongers klein. Dat is na de waarschijnlijke crash tegen een berg in het bos verdwenen. Mede op basis van het advies van Bongers is de zoekactie naar de vermisten inmiddels gestaakt. (GDu)
LUW onderzoekt relatie tussen cara en Schiphol

De Landbouwuniversiteit gaat onderzoeken of in de buurt van Schiphol meer kinderen kampen met luchtwegaandoeningen dan elders in Nederland. Aanleiding zijn de resultaten van enkele recente onderzoeken naar het voorkomen van luchtwegaandoeningen in het gebied rond Schiphol. Uit onderzoek dat deel uitmaakt van de milieueffectrapportage voor Schiphol bleek dat er geen effecten op de gezondheid te verwachten zijn. Maar volgens onderzoek van de GGD Amstelland-De Meerlanden worden rond Schiphol meer caramiddelen gebruikt dan elders en krijgen huisartsen ook vaker te maken met kinderen met luchtwegaandoeningen
Onderzoekers van de leerstoelgroep Epidemiologie gaan nu samen met het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu kijken of er bij de bewoners van verschillende woonkernen rondom Schiphol verschillen bestaan in longfunctie en voorkomen van cara. Ook onderzoeken ze of mensen in de buurt van de luchthaven een hogere blootstelling hebben aan luchtverontreiniging. Het onderzoek vindt plaats op dertig basisscholen
Of het onderzoek ook antwoord geeft op de vraag of de verontreiniging van Schiphol de oorzaak is van het meer voorkomen van cara, is volgens onderzoeker ir Patricia van Vliet niet zeker. Het leggen van een oorzakelijk verband is in epidemiologisch onderzoek erg moeilijk. We proberen dat verband nu wel te leggen door in het onderzoek ook scholen verder weg van Schiphol te bezoeken. Op die manier sluiten we zo veel mogelijk andere cara-oorzaken, zoals roken, uit. Maar het probleem bij epidemiologisch onderzoek is dat je nooit honderd procent zeker kunt zijn dat er niet ook nog andere oorzaken een rol spelen, die je niet in het onderzoek hebt uitgesloten, meent Van Vliet. (GDu)
Discussierende bureaumedewerkers ondergraven positie

Het is in het belang van bureaumedewerkers zelf dat ze niet in de pers discussieren over de toekomst van de sectorale diensten. Dat geeft drs Van Keulen, bureauhoofd van de voormalige sector Produkt- en Biotechnologie, als motivatie voor het versturen van een mailtje waarin hij zijn medewerkers maant niet meer met het WUB over dit onderwerp te praten. Het mailtje is slecht gevallen bij een aantal bureaumedewerkers, die het opvatten als een spreekverbod
Volgens Van Keulen hebben medewerkers niet in de gaten dat ze hun onderhandelingspositie tegenover het college van bestuur verzwakken wanneer ze met verschillende meningen naar buiten treden. Sommige afdelingen komen daardoor geweldig onder vuur te liggen.
Het bureauhoofd benadrukt dat het niet zijn bedoeling is medewerkers monddood te maken. Hij wijst erop dat hij in het gewraakte mailtje medewerkers vraagt met eventuele ideeen en klachten over de veranderingen naar hem toe te komen. Met eigenbelang heeft dat volgens Van Keulen niets te maken. Persoonlijk maakt het mij niet zo veel uit, maar het is in het belang van de medewerkers zelf. Als ik niet in het belang van de mensen zou opereren zou ik niet goed bezig zijn.
Van Keulen erkent dat het mailtje een vrij botte maatregel is die weinig past binnen het vrije karakter van een universiteit. We leven in een cultuur waarin we niet gewend zijn zo op te treden. Hij kan zich dan ook voorstellen dat niet iedereen het met de inhoud van het mailtje eens is. Het zij zo, zegt hij berustend. (LKe)
Kantinemedewerker toch weg bij Zodiac

De handtekeningenactie van studievereniging De Veetelers en eigenhandig ingrijpen van sectordirecteur Egbert Egberts hebben niet mogen baten. Kantinemedewerker Wies Schut begint maandag 16 juni haar eerste dienst in de kantine van De Nieuwlanden. Daarvoor werkte ze ruim twaalf jaar op Zodiac, waar ze in de loop van de tijd het gezicht van de kantine werd. Egberts betreurt de beslissing van het hoofd restauratieve voorzieningen, Ronny Verhoeven. Wies werd hier op handen gedragen. We moeten afwachten of een nieuwe kracht ook zo met de Zodiac gemeenschap vergroeit.
Schut moet van plaats veranderen door een efficientie-operatie. Toen zij hoorde van de overplaatsing heeft ze overlegd met Verhoeven om de overplaatsing terug te draaien. Dat mocht niet baten. Ze is vast besloten er op De Nieuwlanden het beste van te maken. Binnen De Veetelers, de studievereniging waarmee Schut vaak samenwerkte, heerst een gevoel van verslagenheid. Woordvoerder Ronny Lubbers: Ik weet niet wat we nu nog kunnen doen. (HvL)
Blikregen voor Argo

Argo heeft afgelopen weekend tijdens wedstrijden op de Bosbaan vier maal een blik getrokken. Zaterdag zegevierde zware skiffeur Joep Geerlings als eerste Argonaut. Het tweede blik werd behaald door de tweedejaars zware roeiers in een vier zonder stuurvrouw. Voor Martin Folkerts, Marco Swenne, Ronald Zaneveld en Klaas Pieter Zuideveld betekende dat hun zesde van het seizoen. Een dag later in het overgangsveld deden de vier heren het nog eens dunnetjes over in de vier met: blik nummer zeven was een feit. Samen met een Leidse roeier zorgde Finn Borms in de dubbeltwee tenslotte voor een vierde overwinning. Met nog vier belangrijke wedstrijden op het programma is het totaal aantal door Argonouten getrokken blikken thans twintig. (GvdE)
Onderzoek Mansholt-instituut kent weinig samenhang
Het onderzoek van de sociaal-wetenschappers van de LUW in het Mansholt-instituut is weinig samenhangend. Dit concludeert de International Advisory Board (IAB) van het Mansholt-instituut, die in april een bezoek bracht
Deze week werd bovendien bekend dat de Akademie van Wetenschappen, KNAW, het Mansholt-instituut niet wil erkennen als onderzoekschool. De Akademie beoordeelt de aanvragen op wetenschappelijke kwaliteit en samenhang
De internationale adviescommissie meent dat het onderzoek grondig wordt getoetst op wetenschappelijke haalbaarheid en kwaliteit, maar dat het aantal groepen binnen de zes onderzoeksthema's van het instituut te groot is voor een goede interne communicatie. Om de onderzoekers meer te laten samenwerken, adviseert de IAB binnen de onderzoeksthema's multidisciplinaire clusters op te richten. Deze clusters zouden moeten inspelen op vernieuwende ideeen voor onderzoek. Het is de taak van de themacoordinator om de onderzoekers bij elkaar te brengen
Volgens de IAB bestaat tussen de huidige zes thema's de nodige overlap. De Board denkt dat het aantal thema's kan worden teruggebracht, bijvoorbeeld tot de drie thema's Voedselsystemen en keten, Beleid en Planning van het landelijk gebied. Echt noodzakelijk vindt de IAB deze vermindering overigens niet
Promovendi moeten volgens de IAB de kans krijgen disciplinair onderzoek te doen zodat ze kunnen publiceren in gerenommeerde wetenschappelijke tijdschriften. Om de discussie tussen promovendi uit verschillende disciplines te bevorderen, adviseert de IAB de organisatie van seminars binnen de zes themagebieden. De board vermoedt dat deze seminars beter werken dan de instituutbrede seminars die nu worden georganiseerd. (LKe)
Deel bodemkunde van M&T naar Wimek

Prof. dr ir Nico van Breemen heeft toestemming gekregen van het college van bestuur om een aantal mensen van zijn leerstoelgroep die onderzoek deden binnen de onderzoekschool Milieuchemie en toxicologie (M&T) te laten overstappen naar Wimek. Van Breemen is hoogleraar Bodemvorming en ecopedologie, waarin onder andere de interactie tussen bodem en planten en dieren wordt bestudeerd. Het college gaat met zijn besluit in tegen een negatief advies van de vaste commissie wetenschap. Die stelde dat er geen beleidswijziging bij M&T of Wimek had plaatsgevonden en dat Van Breemen zijn inbreng bij M&T moest continueren
Van Breemen: We hadden in onze leerstoelgroep een academie-postdoc wiens werk goed aansloot bij M&T. Deze man is nu al twee jaar weg. Hij was een hele goede onderzoeker die een onderzoeksgroep trok. Na zijn vertrek hebben we nagedacht over hoe die groep verder moest en hebben we besloten dat ze meer aansluiting zouden zoeken bij de rest van de vakgroep. Het overige deel van de leerstoelgroep van Van Breemen zat al in de Wageningse milieuschool Wimek
Volgens ir Carieneke Kandou, beleidsmedewerker onderzoek op het bestuursgebouw, waren alle betrokken partijen akkoord met de overstap en overheveling van capaciteit. Sinds 1 januari 1997 mogen vakgroepen eigenlijk geen capaciteit meer overhevelen van de ene naar de andere onderzoekschool vanwege capaciteitsafspraken die met de Akademie van Wetenschappen (KNAW) zijn gemaakt, vertelt Kandou. Van Breemen had echter vorig jaar de overheveling al aangekaart. Vanaf nu zijn volgens Kandou geen uitzonderingen op de regel meer mogelijk. Pas bij een nieuwe aanvraag bij de KNAW kan een leerstoelgroep capaciteit uit een onderzoekschool terugtrekken. (MS)
Universiteiten maken winst op afstudeersteun

De universiteiten houden tot nu toe vijftien miljoen gulden per jaar over van het geld dat bedoeld is voor studenten met studievertraging, blijkt uit intern onderzoek van de VSNU, de vereniging van universiteiten. Per jaar krijgen de universiteiten dertig miljoen gulden van minister Ritzen voor steun aan studenten die buiten hun schuld studievertraging oplopen. De helft daarvan besteden de universiteiten aan andere doelen of komt in de financiele reserves terecht
De VSNU vertrouwt de uitkomst van haar eigen onderzoek maar nauwelijks. In een brief aan minister Ritzen noemt ze het cijfer van vijftien miljoen dan ook niet. De vereniging schrijft slechts dat het uiterst problematisch is gebleken precieze cijfers te achterhalen, omdat universiteiten het afstudeergeld vaak niet als aparte post in de boekhouding opnemen. De universiteiten beloven nu dat voortaan wel te doen
De cijfers over de afgelopen jaren weerspreken de voorspelling die de VSNU zelf drie jaar geleden deed. VSNU-directeur Van Eijkern waarschuwde toen dat de kosten van afstudeersteun tot meer dan honderd miljoen gulden per jaar zouden oplopen. De studentenbonden LSVb en ISO hebben daarentegen herhaaldelijk het vermoeden uitgesproken dat de universiteiten geld overhouden
Ook nu weer verwacht de VSNU dat de kosten van afstudeersteun de komende tijd snel zullen stijgen. Haar cijfers hebben namelijk betrekking op de jaren tot en met 1995, terwijl in september 1996 de wettelijke regels over afstudeersteun zijn verruimd. Sindsdien hebben bijvoorbeeld ook studenten die vertraagd zijn door obstakels in het onderwijsprogramma recht op steun. (HOP)
Werkgroep milieu en klimaat geeft beste onderwijs

De werkgroep voor milieu- en klimaatonderwijs verzorgt het beste onderwijs aan de LUW. Dat blijkt uit het eerste jaarverslag onderwijskwaliteit. De werkgroep, die het onderwijs van het Centrum voor milieu- en klimaatstudies verzorgt, had geen enkel knelpunt in haar vakken, die met de Muggen-enquete zijn geevalueerd
Op het formulier van de Muggen-enquete kunnen studenten na het examen hun oordeel geven over bijvoorbeeld de didactische verzorging en de zwaarte van vakken. Als meer dan 45 procent van de studenten een aspect van het vak negatief beoordeelt, geldt dat als een knelpunt. Roc's zijn dan verplicht contact op te nemen met de docent om te zien hoe het knelpunt kan worden opgelost. In het jaarverslag onderwijskwaliteit is een overzicht opgenomen van het gemiddelde aantal knelpunten per vak van alle vakgroepen en secties van de LUW
Naast de werkgroep voor milieu- en klimaatonderwijs scoren het psychologie-onderwijs uit Utrecht en de vakgroep Moleculaire biologie weinig knelpunten, gemiddeld 0,1 per vak. De vakgroepen met het hoogste gemiddelde aantal knelpunten per vak zijn Microbiologie (1,6), Levensmiddelenchemie (1,6) en Milieutechnologie (2,1). (KVe)
Akademie erkent negen onderzoekscholen

De onderzoekschool voor milieuwetenschappen van de Vrije Universiteit, Sense, is op 10 juni erkend door de Akademie van wetenschappen, KNAW. Tot Sense behoren de milieuwetenschappers van de LUW die zijn verenigd in Wimek. De KNAW keurde dertien nieuwe aanvragen en wees er vier af. Daartoe behoorde het Mansholt-instituut van de LUW
Volhouders en nakomertjes. Dat zijn de twee soorten plannen voor onderzoekscholen die de universiteiten de KNAW dit jaar, vijf jaar na de eerste erkenningsronde, voorlegden. Een onfortuinlijke volhouder is de Groningse onderzoekschool bedrijfskunde (SOM). Drie jaar geleden werd deze afgekeurd en dit jaar opnieuw. Een ander Gronings plan, het Centrum voor Recht, Bestuur en Samenleving (CRBS), heeft na drie jaar wel zijn keurmerk binnen. Maastricht kreeg ook de economieschool Meteor alsnog erkend, en Delft had nu wel succes met de transportschool Trail
In de categorie nakomertjes stal Eindhoven de show. Deze TU wist de afgelopen jaren maar drie onderzoekscholen tot voldoende samenhang te smeden voor een erkenning. Dit studiejaar begon het nieuwe college van bestuur een inhaalslag: van vijf nieuw uitgewerkte plannen keurde de akademie er vier goed. (HOP)
Nieuwsfoto, Wessel neemt afscheid

Re:ageer