Wetenschap - 6 maart 1997

Nieuws

Nieuws

Nieuws
Plant- en gewaswetenschappen alsnog opgesplitst
De vakgroepen van de sector Plant- en gewaswetenschappen (PGW) gaan geen gezamenlijk departement vormen, zoals het college van bestuur wilde. De universiteitsraad besloot op 4 maart om de vakgroepen Plantenfysiologie en Plantencytologie en -morfologie onder te brengen bij het departement Biomoleculaire wetenschappen. Daarnaast komt er een departement Plantenveredeling en gewasbescherming en een departement Plantenteelt
Verder besloot de universiteitsraad tot de vorming van een departement Omgevingswetenschappen, in plaats van de twee kleinere departementen Bodem, water, lucht en Landinrichtings- en natuurwetenschappen. Vanaf 1 april 1997 krijgen de departementen hun bevoegdheden en vervallen die van de vakgroepen
De universiteitsraad kwam tot het besluit om PGW op te splitsen nadat de viroloog prof. dr Rob Goldbach namens de vakgroepen Plantenveredeling, Entomologie, Nematologie, Fytopathologie en Virologie in de raadsvergadering protest aantekende tegen een amendement van een aantal raadsfracties. Daarin werd voorgesteld om de botanische vakgroepen over te plaatsen naar het departement Biomoleculaire wetenschappen. Als dit gebeurde, moest de raad de overige vakgroepen van de sector Plant- en gewaswetenschappen ook in twee departementen opsplitsen, zoals het college vorig jaar voorstelde, meende Goldbach. De plantenveredelaars en gewasbeschermers, die volgens Goldbach veel samenwerken, waren wel akkoord met een groot departement Plant- en gewaswetenschappen als de botanische vakgroepen daar ook in bleven
Rector prof. dr Kees Karssen vond het bedroevend dat geen samenhang in het onderzoek van alle PGW-vakgroepen was gegroeid en wilde PGW bij elkaar houden omdat deze vakgroepen tijdens een fusie met DLO toch meer moeten samenwerken. Prof. dr ir Ivonne Rietjens van Centrale Lijst meende echter dat het college PGW juist bij elkaar wil houden om de financiele en vermeende kwaliteitsproblemen te bedekken
De raad stelde bij zijn besluit wel nadrukkelijk dat alle leerstoelgroepen uit de sector PGW volledig betrokken blijven bij de schuldsanering en kwaliteitsanalyse van de vakgroepen in deze sector
Op de vorming van een departement Omgevingswetenschappen hadden de leerstoelhouders van de betrokken vakgroepen zelf aangedrongen. De raad verplaatste verder de vakgroep Bosbouw op eigen verzoek van het departement Plantenteelt naar het departement Omgevingswetenschappen. (MS)
Onderzoekscholen verdelen aio-plaatsen

De onderzoekscholen krijgen vanaf 1 mei 1997 de zeggenschap over welke onderzoeksgroep een nieuwe aio mag aanstellen met het geld dat beschikbaar komt na de promotie van een door de universiteit gefinancierde aio. Nu mag de vakgroep waar een aio promoveert automatisch een nieuwe aio aanstellen
De onderzoekscholen mogen tussen 1 mei 1997 en 1 januari 1999 echter per leerstoelgroep niet meer dan een aio-plaats weghalen. Er komt een beroepsprocedure voor de leerstoelgroepen, als de directeur van de onderzoekschool de aio-plaats aan een andere groep wil geven. Zij kunnen hun bezwaren kenbaar maken aan het bestuur van de onderzoekschool, die vervolgens een bindende uitspraak doet. Daarnaast mag er, zolang er geen vacature is, niet geschoven worden met wetenschappelijk personeel dat betaald wordt met geld dat eigenlijk voor aio's bedoeld was
Het college komt hiermee tegemoet aan de bezwaren die de personeelsfracties in de universiteitsraad uitten. De zeggenschap van de onderzoekscholen over vrijkomende aio-plaatsen is volgens rector Kees Karssen belangrijk, omdat de Koninklijke academie van wetenschappen (KNAW) deze zeggenschap als voorwaarde stelt voor de verlenging van de erkenning van de onderzoekschool Experimentele plantwetenschappen, volgend jaar. Verder past het in het ingezette beleid van decentralisatie van bevoegdheden. De onderzoekscholen hebben de beoordeling van de aio-voorstellen al overgenomen van de vaste commissie wetenschap. Karssen verwacht overigens niet dat er veel geschoven zal worden met aio-plaatsen. (MS)
Extra hoogleraar voor Entomologie en Humane voeding

Dr Marcel Dicke, universitair hoofddocent bij de vakgroep Entomologie, is op 3 maart door de universiteitsraad benoemd tot bijzonder hoogleraar Insect-plantrelaties voor een dag in de week. De Uyttenboogaart-Eliasen stichting, die de wetenschappelijke entomologie in Nederland wil bevorderen, betaalt de leerstoel
Dicke studeerde in Leiden en promoveerde aan de LUW bij entomoloog prof. dr Joop van Lenteren. Recent kreeg Dicke in Brussel de Belgacom-prijs voor chemische communicatie. Zijn onderzoek als hoogleraar zal zich richten op de fundamentele aspecten van de verdediging van planten tegen insecten en de ontwikkeling van nieuwe methoden van milieuveilige insectenbeheersing
Dr ir Gertjan Schaafsma is benoemd tot 0,0-hoogleraar Voeding en Levensmiddelen met bijzondere aandacht voor gezondheidsaspecten bij productinnovatie. Hij komt een dag in de week bij de vakgroep Humane voeding werken. Schaafsma, senior onderzoeker bij TNO Voeding in Zeist, is als kandidaat aangedragen door het Lorentz-Van Itersonfonds TNO. Belangrijk doel van de aanstelling is de versterking van de samenwerking van de LUW en TNO Voeding op het gebied van het voedingsonderzoek. Schaafsma studeerde in Wageningen en deed zijn promotie-onderzoek op het Nederlands instituut voor zuivelonderzoek. (MS)
Noodhulp maskeert politieke onmacht

Het geven van noodhulp dient vooral om de eigen politieke onmacht te maskeren. De internationale gemeenschap voorkomt nog steeds geen grote humanitaire rampen, zoals de genocide in Rwanda, en kan ze evenmin oplossen via een krachtig politiek beleid. Dit stelde minister Pronk van Ontwikkelingssamenwerking op 28 februari tijdens een conferentie over conflictpreventie van de Nationale commissie voor internationale samenwerking en duurzame ontwikkeling. De bijeenkomst in Amsterdam vond plaats aan de vooravond van een bijeenkomst van de Europese ministers van Ontwikkelingssamenwerking
Pronk hekelde het haperende VN-apparaat. In de Veiligheidsraad hanteren de lidstaten uit eigen belang hun vetorecht en blokkeren daarmee een effectief VN-beleid. De EU voert evenmin een coherent slagvaardig beleid. Zo verstrekt ze enerzijds humanitaire hulp, maar anderzijds is er een fikse wapenhandel vanuit Frankrijk met het Grote-Merengebied
Europees Commissaris Bonino voor Humanitaire zaken onderkende Pronks kritiek, maar stelde dat de internationale gemeenschap domweg onvoldoende ervaring heeft met de opvang van extreem grote vluchtelingenstromen. Ook worstelen hulpverleners met het optreden van gewapende milities die de vluchtelingenkampen van binnenuit bestieren. (LVo)
Smaller profiel voor bosbouwhoogleraar

Het college van bestuur werkt een ander profiel uit voor een nieuw aan te trekken hoogleraar op de vakgroep Bosbouw. Eerdere pogingen om een kandidaat te vinden, strandden op het feit dat het aandachtsveld te breed is. Het college en de vakgroep willen nu af van het brede veld Beleid en beheer en zoeken een onderwerp waarop wel een hoogleraar te vinden is. Het college probeert binnen enkele weken het profiel naar de universiteitsraad te sturen. (GDu)
Wageningers traag bij survivalwedstrijd

De twee Wageningse teams die afgelopen weekeinde in de Ardennen deelnamen aan een Nederlands studentenkampioenschap Survival, zijn als vierde en zesde geeindigd. Zeven teams uit Amsterdam, Wageningen, Eindhoven en Maastricht verschenen aan de start van de speurtocht. Een team werd gediskwalificeerd nadat tweemaal 25 kilometer was afgelegd en twee opdrachten waren vervuld: het zo snel mogelijk opzetten van een bungalowtent en het fabriceren van een grizzlyberenval. Als handicap diende ieder team een autoband te vervoeren. De onverwacht hoge waterstand van de rivier de Ourthe bemoeilijkte de loop. Jelmer Dam van de als zesde geeindigde ploeg: Wij hadden niet die wedstrijdspirit om het parcours rennend in legging af te leggen. Desondanks was het weekend een groot succes. (GvdE)
Centrum geopend voor vredesvraagstukken

Voormalig hotel De Wereld is sinds kort een nieuwe bewoner rijker: Het educatief centrum. Het centrum is opgezet door de Stichting Nationaal erfgoed Hotel de Wereld. Voormalig beroepsofficier uit de Nederlandse krijgsmacht Jos Penning is aangesteld als directeur. Het centrum, dat publieksactiviteiten organiseert rond vredes- en veiligheidsvraagstukken, opent op 20 maart met een programma dat ondermeer de verstrekking van noodhulp belicht door drie Nederlandse organisaties tijdens de Rwanda-crisis
De Stichting Nationaal erfgoed is tevens de drijvende kracht achter de opzet van een bijzondere leerstoel Disaster management. De nieuwe hoogleraar moet ingaan op preventie van rampen en rehabilitatie van rampgebieden. Een benoemingscommissie selecteert hiervoor momenteel kandidaten. (LVo)
Samenwerking LUW met buurlanden geen vetpot

De samenwerking tussen de Landbouwuniversiteit en universiteiten in omringende landen is onvoldoende om in aanmerking te komen voor een miljoenensubsidie uit de grenslandenpot van minister Ritzen. Dat zegt ir Tinie Backus van Bureau Kennisbemiddeling. Onlangs kregen de universiteit van Groningen en Maastricht ieder 4,3 miljoen gulden tot het jaar 2000 voor grensoverschrijdende samenwerking met universiteiten en hogescholen in Belgie en Duitsland. Met het geld moeten zij gezamenlijke opleidingen en afstudeerrichtingen opzetten
De samenwerking tussen verschillende vakgroepen van de LUW en Belgische en Duitse universiteiten bestaat op het moment voornamelijk uit uitwisseling van studenten in het kader van het Socrates/Erasmus-programma. Of de LUW dit najaar geld aanvraagt uit de grenslandenpot van Ritzen, blijft een vraag. Volgens dr Johan van Ophem van de vakgroep Huishoudstudies, een van de vakgroepen die studenten uitwisselt met de universiteit van Hohenheim, geeft een gezamenlijk studieprogramma geen meerwaarde. Door de afstand wordt onderling contact moeilijk. En dan heb je nog de problemen met de aansluiting tussen het Wageningse trimestersysteem en het Duitse semestersysteem, in welke taal moet je het onderwijs geven en wie moeten er gaan reizen, de studenten of de docenten? (JWe)
Nieuwsfoto, Voorlichtingsbijeenkomst

Tijdelijke baan voor wachtgelder kan universiteiten veel geld kosten
Hogescholen en universiteiten die een wachtgelder van een andere instelling tijdelijk in dienst nemen, nemen na afloop van die overeenkomst alle wachtgeldverplichting van de zusterinstelling over
De Hanzehogeschool in Groningen had vorig jaar voor een project van negen maanden een oudere wachtgelder aangenomen, die jarenlang in dienst was geweest van de Noordelijke Hogeschool Leeuwarden. Na afloop van het tijdelijke contract bleek dat de Hanzehogeschool ruim een half miljoen gulden kwijt is aan wachtgeldverplichtingen. De uitleg van USZO, de uitvoerende instantie voor de wachtgelden, is volgens de Hanzehogeschool absurd, maar blijkt juist
Karel Sulzle, hoofd rechtspositie van de Landbouwuniversiteit, bevestigt de uitleg van de USZO. Deze geldt ook voor de Landbouwuniversiteit. De regeling maakt het moeilijk voor universiteiten en hogescholen om samen te werken bij het wegwerken van de wachtgeldverplichtingen. In dergelijke gevallen moet je vooraf goede afspraken maken met de zusterinstelling. Weliswaar komen de wachtgeldverplichtingen administratief ten laste van de Landbouwuniversiteit, maar je kunt een verrekening afspreken.
Sulzle vindt het een probleem dat de wachtgeldverplichtingen niet zijn gedecentraliseerd. Vakgroepen zien daardoor niet de consequenties van tijdelijke contracten en kunnen eenvoudig het probleem op het bordje van het Bestuurscentrum leggen. Een vakgroep hoeft zich dus niet verantwoordelijk te voelen voor het aangaan van een enorme wachtgeldverplichting. (HOP/SVk)
Ondernemingsraad weinig geschikt voor universiteiten

Universiteiten kunnen zichzelf bij de invulling van de nieuwe bestuursstructuur veel problemen besparen door te kiezen voor een medezeggenschapsraad in plaats van een ondernemingsraad en een studentenraad. Dat was de strekking van het verhaal dat onderwijsjurist mr Pors 4 maart hield op een mini-symposium over de MUB
Volgens Pors, als advocaat gespecialiseerd in onderwijsrecht en tevens voorzitter van de geschillencommissie medezeggenschap van de HBO-raad, is de wet op de ondernemingsraden slecht toegesneden op universiteiten. Zo voorziet de wet niet in een informatieplicht met betrekking tot onderwijsbeleid. Een bedrijf is nu eenmaal niet verplicht de ondernemingsraad te vertellen hoe het de concurrenten wil aanpakken, aldus Pors
De wet op de ondernemingsraad bevat een artikel om de bevoegdheden van de raad uit te breiden. Bij de keuze voor een aparte ondernemingsraad en een studentenraad moet de universiteit vooral de bevoegdheden van het personeel beter regelen. De inspraak van studenten is al gewaarborgd doordat Ritzen in de Tweede Kamer heeft gezegd dat de inspraak van studenten in een aparte studentenraad tenminste gelijkwaardig dient te zijn aan die bij gezamenlijke medezeggenschap
Het college van bestuur van de LUW heeft een voorkeur voor een aparte ondernemingsraad en een studentenraad, omdat dit de fusie met DLO zou vergemakkelijken. Maar Pors betoog haalde dat argument onderuit. Als DLO fuseert met de LUW is daar naar mening van Pors een wetswijziging voor nodig en dan liggen de mogelijkheden voor de bestuursstructuur weer volledig open
Overigens voorziet Pors ook bij de keuze voor een medezeggenschapsraad problemen. De universiteiten moeten vastleggen bij welke bevoegdheden de raad instemmingsrecht krijgt en waar de raad slechts adviesrecht heeft
Een belangrijk voordeel van een medezeggenschapsraad komt naar voren bij geschillen tussen het universiteitsbestuur en inspraakorganen. Niet alleen is de geschillenprocedure bij een medezeggenschapsraad aanmerkelijk sneller dan die bij een ondernemingsraad, het universiteitsbestuur vermijdt het risico van twee beroepsprocedures en twee uitspraken. Wanneer het college een advies van de studentenraad naast zich neerlegt kan de studentenraad hiertegen procederen tot de Raad van State. Voor een ondernemingsraad is de Hoge Raad echter de laatste kans om zijn gelijk te halen. (LKe)
Universiteiten halveren aantal opleidingen

Vanaf het jaar 2000 hebben de Nederlandse universiteiten nog maar 125 verschillende opleidingen. Dat is ruim de helft minder dan nu. De universiteiten werden het afgelopen vrijdag eens over die vereenvoudiging
De secretaris van de vaste commissie onderwijs van de LUW, dr ir Jan den Dulk, denkt dat de halvering van het aanbod geen concrete gevolgen zal hebben voor de opleidingen van de Landbouwuniversiteit. Waarschijnlijk wordt een aantal studierichtingen onder een ander naam opgenomen in het Centraal Register Opleidingen Hoger Onderwijs, maar ik denk niet dat er in de praktijk iets verandert aan het opleidingenaanbod. (KVe)
College: overleg over minder bestuursbeurzen

Het college van bestuur houdt vast aan de vermindering van het aantal bestuursbeurzen van 62 naar 55, maar wil daarover in overleg treden met de studentenorganisaties. De afname met zeven bestuursbeurzen, goed voor een bedrag van vijftigduizend gulden, wil het college echter wel als randvoorwaarde stellen bij het overleg. Dit meldde rector Kees Karssen op 4 maart in de universiteitsraad
De andere bezuinigingen op de studentbestuurders heeft het college ingetrokken. Zo kunnen studenten toch meer dan zes maanden compensatie krijgen voor opeenvolgende bestuursfuncties en blijven studenten met een bestuursbeurs in aanmerking komen voor een vergadervergoeding
De universiteitsraad is verdeeld over het tweede voorstel van het college van bestuur. De progressieve studenten- en personeelsfracties (PSF en PP) vinden de randvoorwaarde van 55 beurzen een onterechte belasting van het overleg met de studentenorganisaties. De fracties Centrale Lijst en Tap82 kunnen wel instemmen met de taakstellende bezuiniging
De universiteitsraad voerde een informerende discussie over het compromisvoorstel van het college. Het besluit over de bestuursbeurzen is uitgesteld en staat pas echt over zes maanden op de agenda, als de raad de begroting 1998 van de LUW bespreekt. Tegen die tijd stelt de raad de begroting niet meer vast, maar het college van bestuur. (ASi)
Ecotax kost studenten nauwelijks geld

Studenten zijn hoogstens een paar tientjes per jaar kwijt aan de nieuwe energieheffing, de ecotax. Omdat het waarschijnlijk om weinig studenten gaat, is er geen reden speciale vergoedingen uit te keren. Dat schrijft minister Ritzen in antwoord op vragen van de PvdA-Kamerleden Rehwinkel en Crone. Die waren gealarmeerd door de Consumentenbond, die had berekend dat de ecotax studenten honderd tot driehonderd gulden per jaar zal kosten
Door de ecotax worden gas en elektriciteit duurder, maar die extra kosten worden via de inkomstenbelasting vergoed. Studenten betalen zelden belasting en lopen dus die vergoeding mis. Volgens Ritzen verbruiken studenten echter zo weinig energie dat zij de heffing niet hoeven te betalen. En als sommigen wel veel energie verbruiken, hebben die waarschijnlijk hogere inkomsten en krijgen zij de extra kosten via de belasting vergoed. De studentenbonden betwisten dat. Als studenten hoge energiekosten betalen, hangt dat waarschijnlijk samen met hun tochtige kamertjes en kierende deuren, aldus de LSVb. (HOP)
Universiteiten gaan afgestudeerden volgen

De universiteiten gaan onderzoeken hoe het hun oud-studenten vergaat op de arbeidsmarkt, met een landelijke enquete in het najaar van 1998. Alle afgestudeerden die dit studiejaar hun bul halen, zal gevraagd worden of ze een baan hebben, wat de functie-eisen en het niveau van die baan zijn en hoe lang ze ernaar gezocht hebben. De enquete, die ongeveer vier ton gaat kosten, zal elk jaar herhaald worden, onder steeds nieuwe lichtingen afgestudeerden
Een groot struikelblok bij de opzet van een landelijke enquete was dat sommige universiteiten zelf al eigen enquetes hielden. Zij wilden de vrijheid houden om zelf te beslissen over de opzet daarvan. De VSNU heeft daarom gekozen voor een aanpak waarin de bestaande enquetes kunnen worden opgenomen. Elke afzonderlijke universiteit kan nu haar enquete in eigen beheer uitvoeren. Wel zal ze in ieder geval een aantal landelijk afgesproken vragen stellen. Daarnaast zet de VSNU een bureau aan het werk om de gegevens landelijk te analyseren
In Wageningen wordt het onderzoek naar het lot van de afgestudeerden gedaan door de Koninklijke Landbouwkundige Vereniging. De gezamenlijke enquete zal weinig veranderen aan de huidige praktijk. Beheerder ir Henk van 't Klooster: Onze enquete gaat ook naar mensen die al veel langer zijn afgestudeerd en is dus veel breder van opzet. Ik denk dat we de vragen aan recent afgestudeerden nu wel gaan afstemmen op die van de andere universiteiten. (HOP/KVe)
NWO en Unilever samen in enzymprogramma

De Stichting Scheikundig Onderzoek (SON) van onderzoekfinancier NWO begint met Unilever een onderzoekprogramma rond enzymen. Het gaat om anderhalf miljoen gulden (zo'n twaalf onderzoekers plus apparatuur) en ieder betaalt de helft. Voor SON, die fundamenteel chemisch onderzoek financiert, is het de eerste keer dat ze samenwerkt met een bedrijf. Bij de programmacommissie liggen nu 21 voorstellen, waarvan zeven van de LUW
Enzymen zijn eiwitten die reacties duizenden keren versnellen. Het programma richt zich op de vorm van enzymen, de plaats van de actieve centra en hun gedrag in verschillende oplossingen. Centraal staat de ontwikkeling van rekenmodellen en driedimensionale eiwitstructuren op de computer
Vanuit Wageningen zit prof. dr Martien Cohen Stuart van de vakgroep Fysische en kolloidchemie in de programmacommissie. Je zit met twee belangen om de tafel, verklaart de hoogleraar. Daarom is het belangrijk goed op te letten dat de industrie niet te veel naar zich toetrekt. SON-secretaris dr Tanja Kulkens verzekert dat SON vasthoudt aan fundamenteel strategisch onderzoek dat voor de wetenschap interessant is
NWO richt zich onder druk van Economische Zaken de laatste jaren meer op maatschappelijke relevantie. SON wil ook programma's opzetten met andere chemiebedrijven. Volgens Cohen Stuart is de industrie niet duur uit: ze betaalt maar de helft van het programma, voor NWO-onderzoek rekent de universiteit een voordelig tarief en de bijdrage van de industrie is fiscaal aftrekbaar. Dan hebben ze natuurlijk ook niet honderd procent zeggenschap.
Inkomsten van eventuele octrooien worden gedeeld door de universiteit, SON en Unilever, aldus de SON-secretaris. De onderzoekers mogen publicaties een beperkte tijd vasthouden. Voor de LUW geldt al een termijn van maximaal een half jaar. (MHs)
Rectificatie

In het berichtje Post verlaat LUW van vorige week is een onjuistheid geslopen. Betrokken bij de beoogde vakgroep Biosystematiek zijn de sectie Diertaxonomie en de vakgroep Plantentaxonomie, en niet de vakgroep Plantenfysiologie. Waar Plantenfysiologie staat, moet de lezer Plantentaxonomie lezen. (ASi)

Re:ageer