Wetenschap - 18 mei 1995

Muggentest is geen garantie voor beter onderwijs

Muggentest is geen garantie voor beter onderwijs

Een belangrijk vak schrap je niet zomaar

De evaluatie van vakken met de Muggentest is aan de LUW sinds een jaar verplicht. Dus vullen studenten tegenwoordig ieder trimester duizenden enqueteformulieren in. Bij de helft van de vakken is de uitslag van de enquete aanleiding voor een gesprek tussen de richtingsonderwijscommissie en de docent. Het staat de docent echter vrij of hij het onderwijs aanpast aan de kritiek, of niet.


Studenten vinden het roodbedrukte A4'tje bij de examenopgaven. Na afloop kunnen ze daarop met een potlood hun waardering geven voor het zojuist gemaakte examen en het bijbehorende vak. De studenten geven aan of ze iets van het vak hebben geleerd en of de tijd die erin gestoken is overeenkomt met de beloning in studie-uren. Ze beoordelen de didactische kwaliteit van de docent, het studiemateriaal en het wetenschappelijk karakter van het vak. Althans voorzover ze hun mening kwijt kunnen door het zetten van streepjes op een vijf-puntenschaal. De cijfers een of twee geven een lage waardering weer; een vier of vijf betekent dat de student tevreden is.

Insiders duiden de enquete wel aan als de Muggentest, naar de ontwerper, beleidsmedewerker ir G. Muggen van Onderzoeks- en onderwijsbeleid. De vragenlijst is gemaakt om het onderwijs van de Landbouwuniversiteit op een snelle en efficiente manier te evalueren. Sinds de examenperiode van april vorig jaar gebeurt dat niet langer vrijblijvend. Ieder vak wordt nu verplicht een keer in de twee jaar tegen het licht gehouden. Wijst de Muggentest uit dat er iets mis is, dan volgt het jaar erop weer een evaluatie.

Vijftienduizend vellen per examenperiode, bijna een kubieke meter papier, kost de test. Na verwerking van deze papiermassa blijkt dat bij de helft van de vakken niets aan de hand is. Speciale aandacht is echter vereist wanneer tenminste 45 procent van de respondenten bij een vraag een waardering geeft van een of twee. Bij vijftig procent van de vakken gebeurt dat bij minstens een van de zestien vragen. Overigens is er ook reden tot zorg wanneer minder dan zestig procent van de studenten in een keer voor het vak slaagt.

Evaluatie-coordinator Muggen kent inmiddels de vijf meest kritieke vragen wel. Studenten klagen vooral over de tijd die het kost om een vak te halen, het gebrek aan oefenstof en de kwaliteit van het schriftelijk studiemateriaal. Berucht zijn ook de vragen over de didactische verzorging en de onderwijsopzet.

De resultaten van de enquete gaan niet alleen naar de verantwoordelijke vakgroep, maar ook naar de afnemers van het onderwijs: de richtingsonderwijscommissies (roc's) van studierichtingen waarvan tenminste tien studenten het geevalueerde vak hebben gevolgd. Het is de bedoeling dat de betrokken roc's met de docent en de studenten over de knelpunten praten.

Dat de evaluatie als bewaker van de onderwijskwaliteit serieus genomen moet worden, blijkt uit een vorig jaar verschenen nota van het college van bestuur. Het college stelt daarin voor de Muggentest te betrekken bij beoordelingsgesprekken. Docenten die slecht scoren zouden verplicht een didactische cursus moeten volgen.

Wandelgangen

Studiecoordinator ir H.C.P. de Vries van Landbouwtechniek is wel enthousiast over de Muggentest. Het is een simpele methode. En het is voor docenten prettig te weten wat studenten van een vak vinden." Maar hij vindt de resultaten nu ook weer niet schokkend: Mocht er echt iets mis zijn met een vak, dan hoor je dat wel in de wandelgangen."

Economiestudent en roc-lid J. Dalhuizen is niet stuk van de Muggentest. Hij vindt het vooral kwalijk dat de test na afloop van een examen wordt ingevuld. Vaak hebben studenten niet voldoende tijd om de vragen te beantwoorden. Het zou beter zijn wanneer er na iedere collegereeks een moment van evaluatie was."

Goede docenten weten allang wat studenten van hun vak vinden, stelt M. Segers, studentlid van de roc Moleculaire wetenschappers. Docenten die de onderwijskwaliteit echt belangrijk vinden, praten in de pauze met studenten en doen vervolgens iets met de kritiek." Toch ziet Segers de verplichte enquete als een nuttige aanvulling op de eigen activiteiten van de roc. Er staat meer druk achter", vermoedt ze. Bovendien: Wanneer de studenten in de roc kritiek hebben, luidt het verweer wel eens dat roc-studenten niet de mening van alle studenten vertegenwoordigen. Bij de Muggentest gaat die argumentatie niet op, want die wordt ingevuld door alle studenten."

De gesprekken tussen roc's en docenten verlopen meestal positief, zeggen de betrokken. Maar er zijn ook uitzonderingen. Niet alle docenten nemen de Muggentest even serieus, weet Dalhuizen uit ervaring. Hij wil geen namen noemen. Dat is niet aardig." Ook Segers kent notoir slechte vakken, maar ze wil evenmin namen kwijt. Als roc kun je alleen in goed overleg iets bereiken. Je gaat dus geen vak te kijk zetten; daar kweek je geen goodwill mee. De enige macht die een roc heeft, is een vak uit het programma gooien. Maar een belangrijk vak schrap je niet zomaar."

Roc's staan dus relatief machteloos tegenover onwillige docenten. Ontslag van een docent hoort nu eenmaal niet tot de mogelijkheden. Slechte evaluaties hebben uiteindelijk wel verstrekkende gevolgen", zegt dr ir L.H.G. Slangen, secretaris van de roc Economie. Wij zijn bezig met een herprogrammering van het studieprogramma. Verplichte vakken die het slecht doen, zijn geschrapt of in de vrije keuze beland."

De enquete-uitslagen van de examenperiode in april dit jaar laten nog een paar weken op zich wachten. Die moeten straks duidelijk maken of de enquetes en gesprekken effect hebben gehad. In april zijn immers de slecht scorende vakken van vorig jaar opnieuw geevalueerd. Dan moet blijken of docenten naar de mening van studenten hun vak daadwerkelijk hebben verbeterd.

Re:ageer