Wetenschap - 12 januari 1995

Movie Weekend

Movie Weekend

Film is in essentie een sociaal gebeuren

Chinese vechtfilms, zwart-wit films met een kader, nouveau violence, esthetiek en Casablanca. Movie W komend weekend.


Adri Bolt en Hugo Vervoort zijn filmfreaks; types die zeven uur achtereen naar een epos op het witte doek kunnen staren en daarvan in lyrische bewoordingen, met een zweem van rationale neutraliteit, kunnen vertellen. Maar ook voor westerlingen onbegrijpelijke Egyptische of Chinese films willen zien en de beeldtaal willen begrijpen.

We zitten in het kantoortje van Movie W, al studentengeneraties lang het Wageningse filmhuis. Florerend, ondanks studieduurverkorting, tempobeurs en collegegeldperikelen, ondanks de vermeende mentaliteitsverandering en nieuwe zakelijkheid bij studenten. Meer dan twintig vrijwilligers besteden een belangrijk deel van hun vrije tijd aan programmeren en vertonen van bijzondere films, mooie films, bizarre films en buitengewone films.

Movie W draait vijf voorstellingen per week. De organisatie is ouderwets plat: kaartjesverkopers en operators beslissen mee over de programmering. Een crime? Bolt: Lastig? Welnee, je moet uit al die meningen je programma distilleren, maar de doelstelling van Movie W is breed. We willen een mengeling van oud en nieuw, van alternatief en traditioneel, van westers en niet-westers. We praten net zolang tot er overeenstemming is."

Als ze, als oudgedienden met een duidelijke visie, al behoefte hebben aan een eigen stempel, weten ze dat goed te verbergen. Bolt: Een vetorecht past niet binnen een vrijwilligersorganisatie. Zo werkt Nederland nu eenmaal: consensus."

Af en toe houdt iemand een vurig pleidooi voor Chinese vechtfilms...bijna balletfilms. Dat heeft ook zo zijn charme. Anderen menen dat Movie W mee moet met de hype van nouveau violence. Films die geweld laten zien, omdat dat een, menen de makers, expliciet onderdeel uitmaakt van onze maatschappij. Voor Vervoort hoeft dat niet, maar Sonatine is toch erg mooi. Daar zie je het geweld niet expliciet, maar je weet dat het plaatsvindt. De slotscene plaatst de hoofdpersoon in een gebouw, met een mitrailleur, je hoort de schoten, ziet de kogels flikkeren, maar je ziet niet de gevolgen. Vervoort: Daardoor ontstaat een enorme afstand, waardoor je het emotioneel juist heel sterk beleefd."

Een intellectuele rationalisatie van lekker spectaculaire beelden van het met kogels doorzeven van kilo's en kilo's levend vlees? Bolt: Het gaat om het kader...de manier waarop, niet om hoeveel minder of meer mensen sneuvelen. We zullen nooit pornofilms draaien of Bruce Lee. In een film over een door de Engelse troepen in India veroorzaakte hongersnood zie je geen hongerende mensen. Er komt een verkrachtingsscene in voor, waarbij je van de daad zelf niets ziet. Toch werkt dat heel krachtig. Het is des te gruwelijker."

Hij denkt dat er meer geweld in films voorkomt, omdat een laatste taboe wordt doorbroken. Daarom wordt het extra getoond. Straks wordt het veel subtieler." Voor hem geldt dat een film uit esthetische en filmtechnische overwegingen wel of niet moet worden getoond. Maar toch, er blijven grenzen, zoals een onverhuld racistische of seksistische film niet kan bij Movie W. Dan zul je op zijn minst een begeleidende tekst moeten maken. Zoals de propagandafilm over de nazipartijdag in Neurenberg, Triomf des Willens...Prachtig gefilmd, een technische doorbraak."

Een ander voorbeeld betreft een beroemde film uit 1915 van de Amerikaan Griffith. De titel is hem even ontschoten en er wordt ijverig gebladerd in een filmtijdschrift. Ah ja, Birth of a nation". In die film worden voor het eerst close ups gebruikt. Onbegrijpelijk voor het toenmalig publiek; een revolutie in de filmtaal, maar Griffith was een nauwelijks verhuld racist.

Prachtige zwart-wit films zijn in onze ogen ongelooflijk traag. We begrijpen inmiddels sneller wat een filmer wil vertellen, mits hij zich aan de codes houdt. Bolt: En dan nog. Ik denk dat je een film volstrekt willekeurig kunt monteren en dat dan nog veel mensen zullen blijven zitten om te doorgronden waar het over gaat." De filmtaal blijft zich ontwikkelen; ouderen begrijpen niets van de razendsnelle MTV-clips. En ook in Hollywood blijft gesleuteld worden, zoals uit Basic Instinct moet blijken.

Het gaat goed met de film. Uit cijfers van de bioscoopbond blijkt dat het bezoekersaantal weer stijgt. Vervoort: In het circuit van de filmhuizen zag je dat al langer. Met name bij de grotere in bijvoorbeeld Arnhem en Utrecht. Dat komt daar ook, omdat de bioscopen zulke slechte films draaien. Het Molenstraattheater is een gunstige uitzondering. Dat is wel eens pech voor ons, omdat Gerben Kuipers deels achter dezelfde films aanzit." Bolt: Begrijpelijk en het is eigenlijk geen probleem. Als filmliefhebber kun je er toch geen bezwaar tegen hebben dat hij goede films draait. We werken technisch ook wel samen. Onze films worden vanaf station Ede Wageningen door hem meegenomen."

Geen haat en nijd dus. Vervoort: Het heeft zelfs voordelen: wij kunnen gewoon echt de films draaien voor de liefhebbers. Als van de twintig mensen er vijftien weglopen, hebben we nog altijd vijf mensen een plezier gedaan. Prachtig toch. Als we ook moesten denken aan prolongaties, vanwege hoge zaalhuren, dan kon dat niet."

Komend weekend is weer een filmfestival. Drie dagen acht films en een selectie van opmerkelijke animatiefilms. Een breed scala aan filmstijlen passeert de revue. De klassieker van Werner Herzog over de strijd tussen de oprukkende technologische mythe en de oude mythes van de aboriginals. Maar ook Casablanca - Play it Sam -, het ondoorgrondelijke Santa Sangria, La Ardilla Roja - nog niet in Wageningen ontdekt, maar wel een tweede publieksplaats op het Rotterdams filmfestival - en de psychologische thriller La Menace met Yves Montand. Gewoon een verzameling mooie, ontroerende en rare films. Zo werkt Movie W, ondanks de rudimentaire emancipatorische doelstelling.

Bolt: We hopen dat mensen op Casablanca afkomen, maar dan ook E nachtlang Fuurland zien." De bezoekers kunnen nog net niet overnachten op De Wereld, maar zijn wel een weekend onder de pannen. Bolt: Ik wil een gevoeligheid voor de filmcultuur ontwikkelen en dat mensen dan ook gevoelig worden voor andere cultuurvormen. Dat moet dan toch leiden tot een betere samenl...Ach, ik geef toe dat het een eenvoudig te slechten stelling is.." Vervoort is ervan overtuigd dat film blijft: Zo'n groot doek, met z'n allen in de betovering van een donkere zaal...film is in essentie een sociaal gebeuren."

Re:ageer