Wetenschap - 24 april 1997

Lome

Lome

Lome
Vorige week vergaderden in Maastricht de EU en zeventig landen uit Afrika, de Caraibische Zee en de Stille Oceaan over de herziening van het Verdrag van Lome. Het is het grootste ontwikkelingsverdrag van de wereld, waarin de Europese landen hun voormalige kolonien zowel hulp als handelsvoordelen bieden. Is Lome achterhaald?
Het Verdrag van Lome stamt uit de tijd van de dekolonisatie. Het eerste verdrag, gesloten in 1975, betrof de ex-koloniale staten. Sindsdien is het wel wat uitgebreid, maar een belangrijk punt is nog steeds de handelspreferentie voor ex-koloniale staten. In die zin is Lome achterhaald, zeker met het oog op de wereldhandelsorganisatie, de WTO. Die streeft naar algemene liberalisatie in plaats van bevoordeling van een beperkte groep landen. De WTO kijkt ook naar de belangen van landen die niet in Lome zitten
Die uitzonderingspositie liep een paar jaar geleden uit op een handelsoorlog rond bananen. Een deel van de Europese landen importeerde bananen uit de Midden-Amerikaanse dollarlanden, die efficient en goedkoop bananen produceren; een deel kocht duurdere bananen van ex-kolonien. Toen werd het beleid geharmoniseerd en kregen de Lome-landen voorrang in heel Europa. Voor Duitsland betekende dat flink duurdere bananen
Lome is een combinatie van hulp en handel. De handelsbevordering is achterhaald, maar in het geven van hulp is de EU wel vrij. De Lome-landen kunnen zich dus voortaan concentreren op de hulp. Die kunnen ze zelfs uitbreiden; er zijn fondsen die nu nauwelijks worden gebruikt door bijvoorbeeld ingewikkelde voorwaarden. Dat geld kun je vrijmaken
Verder kan het accent verschuiven van overheden naar bedrijven en non-gouvernementele organisaties. Het Verdrag van Lome is nu vooral een contract tussen regeringen. Als je politiek besluit dat Lome een vervolg moet krijgen, kun je daar in het nieuwe verdrag ook naar kijken
Zo'n drastische herziening van het Verdrag van Lome moet je wel geleidelijk doorvoeren, met het oog op de individuele belangen van landen. Twintig jaar lang hebben we het via afspraken mogelijk gemaakt bedrijfstakken te ontwikkelen; je kunt niet van vandaag op morgen de knop omdraaien. Je moet die landen de kans geven om iets nieuws op te bouwen. Ik hoop dat daar voldoende aandacht voor is, maar Europa is nu zeer intern gericht. Er was vorige week ook weinig aandacht voor de Lome-conferentie in Maastricht. Europa is druk bezig met de invoering van de Europese munt, met de landen rond de Middellandse Zee en met Oost-Europa. De aandacht voor externe zaken is verslapt. Dat is niet goed; je moet ook relaties onderhouden met die andere landen

Re:ageer