Wetenschap - 23 mei 1996

Lijklema

Lijklema

Een EU-rapport maakt melding van het feit dat zestig procent van de Europese landbouwgrond zodanig is verontreinigd met pesticiden en kunstmest dat gevreesd moet worden voor de lokale waterkwaliteit. Dat is dus geen typisch Nederlands probleem.


Nee, althans bij nutrienten kan ik me er wel iets bij voorstellen. En onlangs nog betoogde onze toxicoloog Jan Koeman in de NRC dat we in Nederland op de goede weg zijn met het terugdringen van het pesticidengebruik. Ze worden veel minder, selectiever en restrictiever gebruikt. Het zou mij niet verbazen als dat in andere Europese landen niet het geval is.

Ik heb overigens wel vraagtekens bij heel globale uitspraken. De gevolgen voor de waterkwaliteit van de aanwezigheid van nutrienten en pesticiden in de bodem hangen sterk af van lokale omstandigheden. Om wat voor bodem gaat het, humusrijk of zandig, hoe snel stroomt het verontreinigde water door naar het oppervlaktewater, wat is de verblijftijd van dat oppervlaktewater op die plek, enzovoort, enzovoort.

Het is dus vrijwel ondoenlijk om te komen met algemene richtlijnen voor een heel land, laat staan voor de hele EU. Je moet goed kijken naar de manier waarop de normen tot stand komen; die manier verdwijnt snel achter de horizon op het moment dat statistieken worden gepubliceerd.

Ik denk dat bodem- en waterkwaliteitsbeleid sterk geregionaliseerd moeten worden; dat je naar lokale omstandigheden moet kijken. Tegelijkertijd besef ik dat dat bestuurlijk heel lastig is. Boeren zullen het moeilijk kunnen verteren als ze in Twente iets niet mogen doen wat in Brabant wel mag, of omgekeerd. Toch moeten we die kant op, met een belangrijke taak voor de waterstaatkundige eenheden.

Een landelijke norm voor bijvoorbeeld basiswaterkwaliteit leidt tot merkwaardige situaties. Je zult toch moeten toegeven dat je met de Waterweg iets anders wilt dan met de Oisterwijkse vennen.

Overigens moeten we ons goed realiseren dat de uitspoeling nog jaren lang zal doorgaan en zelfs kan toenemen als we nu ingrijpende maatregelen nemen om het fosfaat in de bodem terug te dringen. Bij nitraat ligt dat iets beter. Ik verwacht eerlijk gezegd niet dat de EU op het gebied van diffuse bronnen met regelgeving gaat komen, omdat ze vooral bezig is met het voorschrijven van end of pipe-oplossingen.

Re:ageer