Wetenschap - 24 september 1998

Laat het bestuur de motorzaag maar in het vakkenaanbod zetten

Laat het bestuur de motorzaag maar in het vakkenaanbod zetten

Laat het bestuur de motorzaag maar in het vakkenaanbod zetten
Geen animo voor brede discussie over onderwijsbezuinigingen
De teneur is duidelijk: Laat het bestuur maar beslissen over de onderwijsbezuinigingen, wij branden er onze handen liever niet aan. De werkvloer wil zich niet mengen in de discussie over de slachtoffers van de bezuinigingen. Studentenraadslid Timmo Gaasbeek ook niet. Hij wenste het bestuur in een mailtje succes bij het maken van de plannen
Het moet maar een ouderwetse centralistische actie van het college van bestuur worden. Als je het aan de individuele hoogleraren en departementen overlaat, wordt het een Poolse landdag waar we ook geen steek mee opschieten. Zo reageert socioloog Jan Douwe van der Ploeg op de vraag of hij een voorstel heeft om te bezuinigen op het onderwijs
Er is zes weken discussie en daarna is het afgelopen, zei bestuursvoorzitter Cees Veerman vorige week in het WUB. Dan stellen we het plan vast en voeren het uit. Veel animo voor de discussie lijkt er niet te zijn. Gevraagd naar concrete bezuinigingen houdt onderwijsland zich stil. Dat er minder vakken en specialisaties moeten komen, is voor iedereen duidelijk. Maar de beslissing welke studierichtingen moeten inleveren, laat de faculteit graag aan het bestuur over
Ook Van der Ploeg wil niet met de vinger wijzen naar vakgebieden die wel weg kunnen. De raad van bestuur zal volgens hem met de strategische visie in de hand keuzes moeten maken en een aantal vakgebieden van de LUW af moeten stoten. Ook moet het bestuur flink snoeien in het vakkenaanbod De situatie is natuurlijk nog steeds wanhopig. We hebben honderden kleine vakjes van 80 of 120 uur. Daar moet het bestuur eens flink de motorzaag in zetten. We moeten toe naar grotere vakken waarin meerdere leerstoelgroepen samenwerken. Door samen te werken met andere universiteiten en gebruik te maken van de expertise van DLO zou het bestuur best wat miljoenen op het onderwijs kunnen besparen
De reactie van Van der Ploeg is typerend. Een rondje bellen binnen de universiteit levert geen concrete bezuinigingsplannen voor het onderwijs op. Wel waarschuwingen. De LUW moet oppassen niet nog meer studenten te verliezen door op de foute plaatsen te snijden
Arbeidsmarktperspectief
Ook student Timmo Gaasbeek van de Christen Studenten Fractie brandt zijn vingers liever niet aan het onderwerp. Hij is bestuurslid van het onderwijsinstituut Omgevingswetenschappen, zat in de universiteitsraad en is dit jaar lid van de studentenraad. Ik heb de raad van bestuur al een mailtje gestuurd om ze succes te wensen. Gaasbeek vindt ook dat het bestuur de strategische visie serieus moet nemen en vakgebieden die niet in de missie van Wageningen UR passen moet afstoten. Welke vakgebieden dat zijn, wil hij niet zeggen. Daar heb ik me nog niet voldoende in verdiept. En als ik er een mening over zou hebben, zou ik die voor me houden; dat ligt erg gevoelig. Gaasbeek vindt dat het aantal specialisaties naar beneden kan. Richtingen waarvoor het arbeidsmarktperspectief slecht is, kunnen wat hem betreft worden opgeheven
Ecco van Ierland, milieueconoom en voorzitter van de richtingsonderwijscommissie Economie, vindt het niet zijn taak om aan te geven welke onderdelen van het Wageningse onderwijs hij zou willen opofferen. Het is niet aan mij om bezuinigingsvoorstellen te maken. Wat ik wel zou willen benadrukken is dat er heel systematisch gekeken moet worden naar de wensen van de doelgroep, de aankomende studenten. Elementen die van belang zijn voor het wervend karakter van de universiteit moeten overeind blijven. Van Ierland waarschuwt dat de komende bezuinigingen niet te veel hun stempel mogen drukken op de onderwijsprograma's. We moeten het programma niet door de bezuinigingen laten dicteren. We moeten kijken naar de didactische kwaliteiten van de programma's.
Roostering
Ook prof. dr ir Wim Rulkens, de voorzitter van de roc Milieuhygiene, reageert terughoudend. Een bezuinigingsvoorstel kan ik niet zo off hand geven. Misschien dat er nog wat winst te halen is bij de roostering van het MSc-onderwijs. Dat kost een geweldige inspanning voor een kleine groep studenten. Veel docenten besteden ook hun avonduren om het allemaal rond te krijgen. Door de vakken van reguliere studenten en MSc'ers vaker samen te roosteren zou het misschien efficienter kunnen.
Onderwijsdirecteur Bert Speelman wil nog niet veel zeggen over de bezuinigingen op het onderwijs. Tijdens de opening van het academisch jaar riep hij op om met precisie onderdelen van de universiteit weg te snijden voordat anderen het botte zwaard hanteren. Maar waar hij het mes in wil zetten, wil hij nog niet zeggen. De komende weken gaat een werkgroep onder leiding van projectleider Interne bedrijfsvoering Gerrit Kok een ondernemingsplan schrijven voor de universiteit. Speelman is lid van de werkgroep. We zijn pas een keer bij elkaar geweest en hebben het nog niet over concrete plannen voor het onderwijs gehad. Maar het is voor mij wel duidelijk dat we bij lange na niet alles op het onderwijs kunnen bezuinigen.
Speelman wil bij het maken van de bezuinigingsplannen eerst de overhead aanpakken. De kosten van beleidsambtenaren, roc's en onderwijsinstituten en vooral ook de onderwijsfaciliteiten moeten omlaag. Zoals Veerman al zei, niets hoeft onbesproken te blijven.
Speelman wil bij het terugdringen van het aantal vakken eerst kijken naar de vrijekeuzevakken die niet in de studieprogramma's voorkomen. Die zijn volgens roc's en onderwijsinstituten tenslotte niet essentieel voor het onderwijs. Speelman wil wel dat de roc's nog eens kritisch kijken naar de vakken die ze wel hebben opgenomen in de studieprogramma's. Hij denkt dat roc's nogal wat vakken in de programma's hebben opgenomen om de positie van leerstoelgroepen veilig te stellen. Hemden zijn tenslotte nader dan rokken.
De kosten van de vrije keuze
Dit jaar trekt de LUW 43 miljoen gulden uit voor de achttien studierichtingen, zestig specialisaties en twaalfhonderd vakken. Zeventig procent van dat budget wordt door het hoofdgebouw op basis van studentenaantallen verdeeld over de departementen. Onderwijsinstituten verdelen de overige dertig procent
De onderwijsinstituten betalen daarmee de basiskosten van vakken. Die basiskosten zijn afhankelijk van het type onderwijs en de grootte van het vak in studiepunten. Van de 8,8 miljoen gulden die de onderwijsinstituten krijgen, geven zij 8,3 miljoen gulden uit aan de programma's van hun studierichtingen. De overige vijf ton gaan op aan specialistische vrije vakken; vakken die niet in een opleiding zijn opgenomen maar die het onderwijsinstituut wel de moeite waard vindt om verdieping van de studies mogelijk te maken. Behalve voor specialistische vrije vakken is er ook een budget voor brede vrije vakken. Deze vakken moeten het studenten mogelijk maken om meer verbreding in hun studie aan te brengen. Zij kosten 3,6 ton per jaar aan basislasten
De universiteit heeft geen gegevens over de totale kosten van de vrijekeuzevakken, maar een inschatting is wel te maken. De vrije vakken trekken gemiddeld minder studenten dan vakken uit de programma's. Zouden de vrije vakken gemiddeld net zo veel studenten trekken als de reguliere vakken, dan zouden zij 9,5 procent van het onderwijsbudget kosten, ruim vier miljoen gulden. De werkelijke kosten van de vrijekeuzevakken, breed en specialistisch, liggen waarschijnlijk flink lager omdat ze minder studenten trekken. Door alle vrije vakken te schrappen uit het aanbod zou de universiteit waarschijnlijk niet meer dan drie miljoen gulden besparen

Re:ageer