Wetenschap - 19 november 1998

Kwart van LUW-leerstoelen verdwijnt

Kwart van LUW-leerstoelen verdwijnt

Kwart van LUW-leerstoelen verdwijnt
Zware klappen voor Leeuwenborch
Het ondernemingsplan Krachtig op koers houdt flink huis onder de huidige hoogleraren en leerstoelgroepen. Tussen nu en 2002 verdwijnen er dertig leerstoelen; 25 hoogleraren moeten het veld ruimen, tezamen met ruim 150 medewerkers in deze leerstoelgroepen. Een overzicht van het slagveld
De grootste klappen vallen op De Leeuwenborch, met name bij de sociale wetenschappen. Er verdwijnen zeven leerstoelen. Zo zijn de twee leerstoelen van Agrarisch recht uit het leerstoelenplan verdwenen. De westerse variant was al enige tijd vacant, de niet-westerse leerstoel wordt bezet door prof. dr Franz von Benda-Beckmann. Het plan geeft geen uitsluitsel of hij moet vertrekken, maar het lijkt er wel op. Een deel van zijn leerstoel wordt gecombineerd met Ontwikkelingssociologie. Als de huidige hoogleraar daar, prof. dr Norman Long, in 2001 met pensioen gaat, moet er een sociologisch-juridische leerstoel ontstaan, gericht op de tropen
De rol van Von Benda-Beckmann en Long in de landelijke onderzoekschool Ceres lijkt bovendien uitgespeeld. Het bedrijfsplan vindt zo'n aansluiting bij andere universiteiten niet voor de hand liggend en stelt dat hun vakgebieden onderdak moeten vinden bij het Mansholt-instituut. Bovendien is hun rol in het onderwijs beduidend kleiner nu de opleiding Rurale ontwikkelingsstudies wordt opgeheven
De sociologen worden nog harder aangeslagen dan de juristen. De leerstoel Algemene sociologie en methodenleer van prof. dr Ad Nooij verdwijnt, de leerstoel Sociologie van beleid en bestuur blijft vacant en de leerstoel Vrouwenstudies van prof. dr Patricia Howard-Borjas wordt geschrapt. Bovendien is de leerstoel van de Britse antropoloog prof. dr Paul Richards, op De Nieuwlanden gehuisvest met zijn groep Technologie en agrarische ontwikkeling, geschrapt
De onderwijskundigen op De Leeuwenborch zitten al enige jaren op een nieuwe hoogleraar te wachten. Onlangs is prof. dr Martin Mulder als deeltijdhoogleraar aangesteld, maar het bedrijfsplan schrapt de leerstoel weer
Basiswetenschappen
In het economiecluster sneuvelen twee leerstoelen. Voor de leerstoel Technologie van het huishouden van prof. dr Paul Terpstra is geen plaats meer nu de studierichting Huishoud- en consumentenwetenschappen wordt versmald tot een specialisatie Consumentenwetenschappen bij de economieopleiding
Voorts moeten de leerstoelen Algemene economie en Ontwikkelingseconomie fuseren en wordt de leerstoel Algemene agrarische economie en landbouwpolitiek omgedoopt tot Landbouw- en plattelandsbeleid
Ook de chemische wetenschappen krijgen een tik te verwerken: er verdwijnen vijf leerstoelen. De leerstoelen Bio-anorganische chemie van prof. dr Fred Hagen, Moleculaire en celgenetica van prof. dr Christa Heyting en Moleculaire fysica van prof. dr Tjeerd Schaafsma zijn geschrapt. Bovendien worden de leerstoelen Bio-organische chemie en Fysisch-organische chemie samengevoegd. De leerstoel Industriele microbiologie van prof. dr Jan de Bont wordt opgeheven. De portee van deze ingrepen lijkt dat de basiswetenschappen op De Dreijen worden beperkt
Ook de basiswetenschappen wiskunde en natuurkunde sneuvelen. De leerstoelen Technische natuurkunde van prof. dr Gerard Bot, Wiskundige methoden en modellen van prof. dr Johan Grasman en Wiskundige statistiek van prof. dr Dieter Rasch worden opgeheven. Dat betekent niet dat alle wiskundigen en natuurkundigen met ontslag worden bedreigd. Ze raken hun onderzoekstaak kwijt, maar kunnen een functie krijgen in het nieuw te vormen onderwijsteam van vijftien formatieplaatsen. Dit team krijgt een ondersteunende onderwijskundige taak
Dierwetenschappen
Wie dacht dat de plant- en gewaswetenschappen na de recente reorganisatieplannen op orde zijn, komt bedrogen uit. Er verdwijnen daar drie leerstoelen. De nieuw geformuleerde leerstoel Ecofysiologie van planten wordt niet ingevuld en de leerstoel Ecologische fytopathologie van prof. dr Mike Jeger verdwijnt. Voorts wordt prof. dr Piet Stam, hoogleraar Plantenveredeling (selectiemethoden en duurzame resistentie), niet opgevolgd na zijn vertrek in 2003
Bovendien staan de nieuwe leerstoelen van prof. dr Paul Struik, prof. dr Eric Goewie en prof. dr Hugo Challa niet op de lijst van 69 leerstoelen die in 2002 resteren. Ze werden dit jaar van hun oude leerstoelen gehaald en kregen nieuwe leeropdrachten van de raad van bestuur, maar die worden weer opgeheven als de drie hoogleraren een andere baan vinden of vervroegd uittreden
Bij de dierwetenschappen is de reorganisatie van leerstoelen, dit jaar in gang gezet door het vertrek van veel hoogleraren, nog niet afgerond en daarom zijn de personele consequenties hier wat minder ingrijpend. De vacante leerstoelen Kwantitatieve veterinaire epidemiologie en Moleculaire zoologie, een wisselleerstoel, worden opgeheven. Verder staat de leerstoel Fysiologie van mens en dier ter discussie. Op dit vakgebied moet de LUW een strategische alliantie aangaan met de faculteit Diergeneeskunde in Utrecht, stelt het plan. Eenzelfde variant heeft het bestuur voor ogen met de leerstoel Ethologie
De hoogleraren en medewerkers in de voedings- en levensmiddelenhoek kunnen opgelucht ademhalen: hier wordt niet gesneden - uitgezonderd de leerstoel Gezondheidsleer van prof. dr Bert Brunekreef. Zijn vakgebied, arbeid en gezondheid, valt buiten de kern van Wageningen UR, omdat het te weinig raakvlakken heeft met de voedingsketen en de groene ruimte
Omgevingswetenschappen
Ook bij de omgevingswetenschappen vallen de klappen relatief mee. Er worden geen leerstoelen opgeheven; wel worden vijf leerstoelen gefuseerd tot drie. In de eerste plaats worden de twee leerstoelen bij Tropische cultuurtechniek in elkaar geschoven. Voorts maken de leerstoelen Bodembiologie, Bodemscheikunde en Bodemverontreiniging plaats voor twee bredere leerstoelen. Hier ligt een soepele oplossing in het verschiet, omdat prof. dr. Frans de Haan (Bodemverontreiniging) tussen nu en 2002 met emeritaat gaat. Tot slot worden de leerstoelen Agrarische bedrijfstechnologie en Grondbewerking gefuseerd
Het slagveld overziende worden de sociale wetenschappen en de op de tropen georienteerde leerstoelen bijzonder hard getroffen. Zij passen niet in het organisatieplaatje van Wageningen UR, waarin de voedselketen en de groene ruimte centraal staan. De levensmiddelenhoek en de omgevingswetenschappen zijn om die reden goed uit de bus gekomen
Leerstoelen die vervallen
  • = Agrarisch recht
  • = Agrarisch recht, niet westers
  • = Algemene sociologie en methodenleer
  • = Bio-anorganische chemie
  • = Ecofysiologie van planten
  • = Ecologische fytopathologie
  • = Gezondheidsleer
  • = Huishoudtechnologie
  • = Industriele microbiologie
  • = Kwantitatieve veterinaire epidemiologie
  • = Moleculaire en celgenetica
  • = Moleculaire fysica
  • = Onderwijskunde
  • = Plantenveredeling (selectiemethoden)
  • = Sociologie van beleid en bestuur
  • = Technologie en agrarische ontwikkeling
  • = Vrouwenstudies in de landbouw
  • = Moleculaire zoologie
  • = Technische natuurkunde *)
  • = Wiskundige methoden en modellen *)
  • = Wiskundige statistiek *)
    Leerstoelen die moeten fuseren
  • = Agrarische bedrijfstechnologie en Grondbewerking
  • = Algemene economie en Ontwikkelingseconomie
  • = Bio-organische chemie en Fysisch-organische chemie
  • = Bodembiologie, Bodemscheikunde en Bodemverontreiniging
  • = Erosie en bodem- en waterconservering en Irrigatie en waterbouwkunde
    Het ondernemingsplan schoeit het Wageningse onderwijs op een nieuwe leest. Richtinggevend is het BSc/MSc-model: er komen driejarige brede basisopleidingen, afgerond met een kandidaats- of BSc-diploma. Daarna kan iedereen doorstromen naar de tweejarige MSc-fase om zich te specialiseren. Het bestuur gebruikt dit model ondermeer om het ruime vakkenaanbod aan de LUW te saneren
    In de nieuwe opzet komen er twaalf opleidingen. De propedeuse van deze opleidingen is voor 75 procent identiek; 25 procent kunnen de richtingen gebruiken voor richtingsspecifieke vakken. Dat percentage is lager dan nu, maar heeft volgens het bestuur als voordeel dat studenten in hun eerste jaar makkelijk kunnen overstappen naar een andere studie. In het tweede jaar mogen de opleidingscommissies van de richtingen zestig procent van het onderwijs aan richtingsvakken besteden, in het derde jaar loopt dat op tot tachtig procent. Studierichtingen moeten dus vakken gaan uitwisselen en hun aanbod ook geschikt maken voor studenten van andere opleidingen. Zo moet een brede BSc-fase ontstaan
    Het bestuur wil de samenwerking tussen leerstoelgroepen bij het onderwijs aanmoedigen en zet daarom een streep door het huidige verdeelmodel, waarbij leerstoelgroepen met elkaar concurreren om zoveel mogelijk onderwijs te geven. De leerstoelen krijgen voortaan een vast basisbedrag voor het BSc-onderwijs; meer vakken levert geen extra geld op
    Het bestuur geeft duidelijk te kennen dat het milieu-onderwijs en de tropische gerichtheid in de andere opleidingen moeten worden versterkt, terwijl de consumentenwetenschappen als specialisatie terugkeren
    Alle Wageningse studenten met een BSc-diploma kunnen de MSc-fase volgen. In deze specialisatiefase komen ze in de klas met buitenlandse MSc-studenten en doorstromers van de agrarische hogescholen. Het bestuur vindt de aparte MSc-opleidingen voor internationale studenten te kostbaar; Engels wordt de voertaal in de MSc-fase. In deze fase moeten de studenten als ze een afstudeervak bij leerstoelgroep X willen volgen, daar eerst voor acht studiepunten verdiepend onderwijs volgen. Nu het aantal leerstoelen afneemt, neemt ook het aantal onderwijsspecialisaties af, van 78 naar 57 specialisaties
    Nu er minder vakken en docenten komen, moet de aard van het onderwijs veranderen. De Wageningse docenten geven voortaan minder college en begeleiden de studenten meer, als die studenten via zelfstudie kennis opdoen of in een werkgroepje vakoverstijgende probleemsituaties analyseren. De Wageningse benadering van het onderwijs doet een sterk beroep op de actieve inzet en betrokkenheid van de student, schrijft het bestuur. De student zal vooral zelf op zoek moeten gaan naar (nieuwe) kennis en inzichten. De universiteit stimuleert en begeleidt dit met een goede begeleiding en een moderne infrastructuur. Met die infrastructuur doelt het bestuur op het gebruik van informatie- en communicatietechnologie, die individuele leerwegen en onderwijs op maat mogelijk maakt
    De leerstoelgroepen krijgen geen basisfinanciering voor het MSc-onderwijs. Voor afstudeervakken (en promoties) worden apart middelen beschikbaar gesteld aan het departement, op basis van de gerealiseerde output. Ofwel: er komt diplomafinanciering in de MSc-fase

  • Re:ageer