Wetenschap - 13 juni 1996

Kromhout

Kromhout

De Wereldgezondheidsorganisatie lanceert een onderzoek naar gezondheidseffecten van elektrische en magnetische velden. Is daar enige aanleiding voor?


Ik heb in de Verenigde Staten meegewerkt aan een enorm onderzoek onder elektriciteitswerkers. Het loopt geloof ik nog steeds, sinds 1987, en heeft zeven tot acht miljoen dollar gekost. Er treedt bij deze groep wat meer leukemie en hersenkanker op dan bij controlegroepen, maar het verband is heel zwak. Bovendien gaat het om zeldzame afwijkingen, en dan is anderhalf of nog iets minder op de honderdduizend een enorme toename ten opzichte van een op de honderdduizend. Een relatieve toename van vijftig procent, maar absoluut nauwelijks een stijging.

Het onderzoek is begonnen na de gedachte uit Denver dat bij kinderen die leven in de buurt van hoogspanningsleidingen nogal eens vormen van kanker optraden. Het bleek dat de afstand tot de hoogspanningsleidingen vooral iets zei over de sociaal-economische klasse en over blootstelling aan verkeer en stank. Toen vervolgens de werkelijke blootstelling werd gemeten, verdween het verband volledig.

Maar goed, bij de elektriciteitswerkers zie je een zwak verband, al blijft dat epidemiologie die alles met alles in verband poogt te brengen. Je zult toch een biologisch verband moeten vaststellen en dat is er nog niet. Fysici zeggen ook dat in dit onderzoek niet de effecten van elektromagnetische straling worden gemeten, maar de effecten van heel andere oorzaken, al zijn die nog niet bekend.

Niet zo lang geleden was er in Finland een congres over nieuwe beroepsziekten. Die varieren van het optreden van onbekende virussen tot bijvoorbeeld hypergevoeligheid voor beeldschermen. Dat laatste is nog nooit aangetoond; bovendien lijken de gemelde symptomen erg op die van het sick building- syndroom. Een breed scala aan niet verifieerbare problemen.

Je moet bovendien beseffen dat er allerlei hypes zijn. Zoals chemische hyperallergie - mensen die helemaal nergens tegen kunnen, zelfs als de concentratie van het stofje nauwelijks aantoonbaar is.

Je hebt hetzelfde met voedselallergie bij kinderen. Die cijfers zijn ongelooflijk omhoog gegaan. Allerlei bladen spelen erop in, maar ik betwijfel heel sterk of er werkelijk sprake is van allergie.

Er wordt ook misbruik van gemaakt. Wichelroedelopers komen de elektromagnetische velden in je huis meten en adviseren waar het bed moet staan. Tegen een flinke prijs natuurlijk. Ach, als mensen denken dat het helpt...

Re:ageer