Wetenschap - 28 maart 1996

Koraalriffen in de Spermonde archipel, Zuid-Sulawesi

Koraalriffen in de Spermonde archipel, Zuid-Sulawesi

Mischa Oudakker, Visteelt en visserij

Ik wilde zo ver mogelijk weg, dus toen ik van mijn begeleider hoorde dat ik naar Indonesie kon, heb ik dat gelijk gedaan", vertelt Mischa Oudakker. Je moet gewoon profiteren van je mogelijkheden. Daarom ben ik ook de maximale periode geweest, zes maanden."

De zesdejaars bioloog is op stage geweest voor de vakgroep Visteelt en visserij, op het zuidelijke puntje van het eiland Sulawesi. Daar is sinds anderhalf jaar een groot multi-disciplinair onderzoek gaande naar koraalriffen. Vijf Nederlandse oio's - van antropoloog tot bioloog - met elk een counterpart, en twee postdocs onderzoeken daar hoe die koraalriffen in de toekomst duurzaam beheerd kunnen worden.

Nu is daarvan geen sprake. Naast de kleinschalige visserij, met netten en haken, dijt de grootschalige visserij steeds meer uit. Vaak met illegale vismethoden, zoals het gebruik van flessen gevuld met dynamiet of carbid met kunstmest, die boven koraalriffen tot ontploffing worden gebracht. De vissen krijgen zo een dodelijke klap en kunnen onmiddellijk worden geoogst.

Nieuwste loot aan de tak is de jacht op groupers. Deze rifbaarzen worden door duikers met behulp van cyanide verdoofd en levend naar drijvende verzamelplatforms gebracht. Vandaaruit gaan ze met tonnen tegelijk met grote boten richting Hongkong.

Ik heb meegedraaid in het project van de Nederlandse visserijbioloog C. Pet-Soede. Zij probeert de hele visserij boven de koraalriffen in kaart te brengen. We waren gemiddeld drie weken per maand op zee om de visserijdruk te meten, en een week aan land om gegevens uit te werken."

Oudakker heeft zelf geen onderzoek gedaan. Maar dat vond hij prima. Ik kon nu eens goed kijken hoe je visserij-gegevens verzamelt. In een afstudeervak krijg je een set data en mag je gaan rekenen. Nu kon ik zien wat er allemaal komt kijken bij het verzamelen. Een flinke organisatie, vooral in dit soort landen. Je moet niet alleen met de vissers leren omgaan, maar ook met de bureaucratie."

Respect afdwingen is voor het onderzoek ook erg belangrijk. Er kwamen twee Nederlandse meisjes stage doen gehuld in sarong - de plaatselijke kleding. Dat vonden de mensen maar niets, helemaal niet toen ze hun metingen in het water deden in hun bikini. In het begin is het onderzoek hun daarom flink onmogelijk gemaakt. De mensen keken op hen neer en haalden om de haverklap meetapparatuur weg."

Oudakker heeft kunnen meemaken hoe multi-disciplinair onderzoek in de praktijk werkt. Af en toe flink moeizaam. Ten eerste heb je te maken met zeven individuen die met elkaar moeten kunnen opschieten. Ten tweede hebben ze ieder een andere wetenschappelijke kijk op het geheel. Ten derde hebben ze elk nog een begeleider met weer een eigen visie. Als onderzoeker moet je van tevoren heel duidelijke afspraken maken met anderen en goed weten wat je wilt. Anders kan het fout lopen."

Toen ik daar was, waren er problemen met het moment van publikatie van de gegevens. Een van de postdocs wilde een overkoepelend model maken en had daarvoor de gegevens van de oio's nodig. Maar enkele personen wilden die gegevens niet uit handen geven omdat ze er zelf op wilden promoveren. Voortijdige publikatie van hun gegevens zou promotie onmogelijk maken, dachten zij."

Ik heb me wel vermaakt. Lekker werken in de zon, op eilanden slapen waar sinds tien jaar niemand was geweest. Heerlijk", zegt Oudakker alsof hij net terug is van vakantie. Ik ben heel anders naar armoede gaan kijken. Je ziet dat die mensen daar weliswaar in een boomhut wonen, maar toch heel gelukkig zijn. Het loopt allemaal wel. Als je dan weer in Nederland komt, waar iedereen zich druk maakt om de kleinste dingen, is dat even wennen."

Toch gaat zijn ambitie niet expliciet uit naar werken in de tropen. Als ik daar zou gaan werken, dan wel onder bepaalde voorwaarden. Je moet je primaire behoeften heel goed geregeld hebben. Een goed bed, goed eten. Anders ben je binnen de kortste keren ziek en houd je het niet vol."

De periode van zes maanden stage is iedereen aan te raden, meent Oudakker. Dan leer je de positieve en de negatieve kanten kennen van werken in de tropen. De eerste drie maanden was ik euforisch; na die tijd begon ik Nederland te missen. Je familie, je relatie, je jaargenoten en de Wageningse gezelligheid. Ik heb graag veel mensen om me heen."

De meeste perfecte baan lijkt Oudakker het werken in de sportvisserij in Nederland. Het managen van visteelt en visserij. Maar als dat niet mogelijk is, dan is dat geen probleem. Dan zoek ik wel wat anders. Ik zie mijn studiegenoten aardig aan de slag komen, dus waarom ik niet."

Re:ageer