Wetenschap - 23 oktober 1997

Koploos kikkerembryo

Koploos kikkerembryo

Koploos kikkerembryo
Ontwikkelingsbioloog Jonathan Slack van Bath University heeft door het beinvloeden van genen kikkerembryo's zonder kop gecreeerd. Wellicht maakt deze techniek het in de toekomst mogelijk menselijke organen te klonen voor transplantatie. In The Sunday Times beschrijft Slack een embryonale zak, voorzien van hart en bloedsomloop, waarin bijvoorbeeld een nier of een lever kan groeien. Kunnen we straks lichaamseigen reserveonderdelen kweken en transplanteren?
Dat kun je vergeten. Daarvoor is de onderlinge afhankelijkheid van organen te groot. Ik houd niet zo van dergelijke Jurassic Park-achtige ideeen. Er is toch al zoveel weerstand tegen alles wat met genetica te maken heeft
Klonen bij gewervelde dieren, bijvoorbeeld kikkers, werd al in de jaren vijftig gedaan. En koploze kikkerembryo's zijn al begin jaren tachtig gecreeerd. Er zijn verschillende manieren om dat te doen. Je kunt de onderkant van het embryo bestralen, waardoor je moleculen kapotmaakt die zorgen voor de dorsale ontwikkeling. Je kunt ook genen manipuleren of stoffen injecteren die de ontwikkeling van het embryo beinvloeden
Op de foto die De Telegraaf maandag heeft gepubliceerd, ziet het ernaar uit dat het een geventraliseerd embryo is: alleen de buikzijde is ontwikkeld. De rug, en daarmee ook het ruggenmerg en de kop, ontbreekt
Wil je zo'n embryonale zak met werkende organen creeren, dan heb je veel kennis nodig van de inductieprocessen die zich tijdens de embryogenese voltrekken. In de ontwikkeling worden eerst rug en buik onderscheiden, daarna kop en staart. Zo worden delen steeds later gespecificeerd. Bij sommige diergroepen is al veel bekend van dat proces, maar er is geen landkaart van die inductie. We weten niet wat je precies moet uitschakelen om de ontwikkeling van hersenen of ruggenmerg te blokkeren
Je kunt je afvragen hoe goed de organen zouden werken in de embryonale zak waar Slack het over heeft, want een embryo wemelt van de interacties. Je kunt niet zomaar een orgaan eruit halen zonder de andere organen te beinvloeden. De lever heeft bijvoorbeeld een wisselwerking nodig met andere organen
Zo'n embryonale zak met organen kweken zal ook lang duren - tot nu toe lukt het slechts om materiaal van zoogdieren buiten de baarmoeder maximaal een paar weken in leven te houden. Het embryo zou negen maanden moeten groeien. En dan heb je nog maar een lever voor een baby. Degene die daarop wacht is wellicht al overleden tegen de tijd dat het orgaan beschikbaar is. Los daarvan zullen de ethische bezwaren tegen een dergelijk gebruik van menselijke embryo's groot zijn. En terecht

Re:ageer