Wetenschap - 26 september 1996

Koning Kaktus Voetbal

Koning Kaktus Voetbal

Reunie 't Hemeltje

Toneel, dans, mime, bewegingstheater, dingen met muziek, kindervoorstellingen tijdens vakanties. Ellen Adriaanssen schetst het scala aan optredens in theater 't Hemeltje terwijl ze de laatste hand legt aan de gevulde eieren, bestemd als versnapering voor de reunisten later vandaag. Behalve voor professionele groepen is het theater eveneens vaste pleisterplaats voor Wageningse gezelschappen als Lens, Artefact en WDT. Als het tenminste niet allemaal te groot is", aldus Adriaanssen, die het theater omschrijft als intiem en het gebrachte als experimenteel.

Sinds 1976 is op de zolder van De Wereld theater 't Hemeltje gevestigd. Student Ontwikkelingssociologie Jacqueline van Veelen en afgestudeerd landschapsarchitect Femke Delen zaten respectievelijk bij de theatercommissies van SSR en Unitas alvorens toe te treden tot het gezelschap van Hemelaars. De laatste tijd verloopt het recruteren van vrijwilligers echter moeizaam. Ik sleur wel 'ns vrienden mee, maar helpen doet dat meestal niet erg", vertelt Van Veelen. Het publiek bestaat volgens haar vooral uit een kleine harde kern, met daarnaast liefhebbers van een speciaal genre. Soms aangevuld met mensen die min of meer per ongeluk binnenkomen", schat ze. Veel ouderejaars en afgestudeerden, nauwelijks grijze hoofden of eerstejaars. Van Veelen wijst erop dat 't Hemeltje onterecht gezien wordt als een studentikoos achterafkamertje. Delen, belast met programmeren, legt uit: Dat ligt aan de stukken die we halen, die zijn meestal toch anders dan gangbaar. Vaak com
binaties van muziek en toneel, dansexpressies, korte fragmentarische stukken in plaats van doorlopende verhalen." Waarop Van Veelen aanvult: Iets wat we al veel hebben gezien, zal niet zo snel komen." Regelmatig wordt desalniettemin door de vrijwilligers gebakkeleid over hetgeen ten tonele moet worden gebracht. En ook belangrijk: onder welke noemer. Heet het experimenteel of vernieuwend? Doch de heftigste discussies ontstaan als het gaat over hoeveel tijd de diverse vrijwilligers bereid zijn te offeren aan de goede zaak.

Terwijl Jacques Brel op de achtergrond chansonnieert zitten drie oudgedienden in de capitulatiezaal rond de blokjes kaas en pinda's: Florrie de Pater, Jan Schuur en Marja Kass. De Pater, een van de grondleggers, zat in de Wageningse Studenten Toneel Associatie toen ze door Studium Generale werd benaderd met de vraag of 't niet leuk zou zijn een theater te beginnen. Bij een bezoek aan de indertijd op de renovatielijst staande De Wereld, manoeuvrerend op de balken, leek dat De Pater een goede locatie. De ruimte was leuk, al was 't wel laag." Na overleg met de architect togen de inmiddels zes enthousiastelingen aan het schilderen: 't Hemeltje was geboren. In de eerste seizoenen wisselden fantastische en minder geslaagde voorstellingen elkaar af. Weet je nog, dat mimestuk waarbij gedaan werd alsof het plafond naar beneden kwam. Vreselijke voorstelling!," exclameert De Pater. En die voorstelling Salome. Al dat bloed, dat vond ik ook niet zo prettig."

Het trio is unaniem lovend in zijn oordeel over een optreden van de Wageningse middenstand waarin Kobus, de bloemenman, met zijn zingende zaag in de weer ging en de ober van Terminus een toneelstuk opvoerde. Een ander hoogtepunt was het Amsterdamse dichterscircus met onder anderen Johnny van Doorn, Hans Plomp en Simon Vinkenoog. De Pater: Die kwamen in een geelgeschilderde bus aangereden, volledig stoned." En voor het optreden moest worden ingedronken op Grebbenoord", vult Schuur aan. Hij herinnert zich optredens van Jango Edwards en PeterJan Rens: Die deed Koning Kaktus Voetbal - of was 't nou Koning Voetbal Kaktus?"

Schuur speelde toneel op Unitas, Kass bij Meander alvorens ze in 1978 bij 't Hemeltje belandden. Het gesprek spitst zich toe op de stoelen van destijds. Was de bekleding niet grijs?" De goedgemutste Schuur heeft geen idee. Maar op dit moment weet ik ook niet wat ik thuis heb staan."

Het leukst vond hij om met z'n tweeen het land af te reizen op zoek naar eventuele gegadigden, waarbij de vraag of het decor in de zaal zou passen het belangrijkste criterium was, op enige afstand gevolgd door persoonlijke voorkeur. Schuur: Zo vond ik Pasta B, een video-groep, hartstikke leuk. Moeten we hebben, dacht ik. Helaas was ik na hun optreden in Wageningen nog steeds de enige die enthousiast was."

Thans zit Schuur in de automatisering en bestaat zijn portie cultuur hoofdzakelijk uit het zingen in een oratoriumvereniging. Kass ging na Wageningen naar de toneelschool in Arnhem, en deed en doet de productie van kunstprogramma's op radio en tv. En De Pater? Ik ben in 1979 voor een stage naar Mozambique vertrokken en daar cultuurbarbaar geworden", lacht ze. Ik ben toen abrupt gestopt met toneelspelen. Bij terugkomst hadden ze me op 't Hemeltje niet meer nodig. Tijd om te gaan dus." De drie verlaten de gevulde tomaten en kaasblokjes voor een rondgang door het gebouw.

Aan de bar staat Tineke Grootenboer, een Hemelaar die van deze hobby haar werk heeft kunnen maken. Grootenboer studeerde moleculaire wetenschappen en zorgde zes jaar lang voor publiciteit en financien. Ooit werd ze door twee vrijwilligers klemgereden onderaan de Berg, die haar vervolgens vroegen bij 't Hemeltje te komen. Omdat ze haast had, zei ze maar ja. Een beslissing waar ze nu wel blij mee is, want sinds 1 augustus werkt ze bij het Vrijhoftheater op de campus in Enschede. Ja, dat is wel lekker: groter budget, drie zalen en een openluchttheater."

Na een maaltijd op Zeezicht zijn de reunisten in afwachting van een voorstelling van de Jamaicaanse storyteller Jan Blake, die even later zingend en klappend opkomt. Wageningen zou Wageningen niet zijn wanneer na de eerste klappen het publiek niet begon mee te slaan. Al dan niet in de maat.

Re:ageer