Wetenschap - 11 januari 1996

Koene

Koene

Bij ecologische boeren sneuvelt soms twintig procent van de kippen, omdat ze elkaar doodpikken. Moet ook de ecologische boer dan maar de snavels kappen?

Dat is wat overtrokken. Wij hebben dat onderzoek zelf uitgevoerd. Het probleem is dat er weinig ecologische pluimveehouders zijn en dat het dus moeilijk is statistisch significante uitspraken te doen. Inderdaad treedt kannibalisme bij sommige bedrijven ineens op. We weten nog steeds niet waarom en onder welke omstandigheden. Wel is duidelijk dat de ervaring van de boer een rol speelt. Kannibalisme komt overigens ook in de reguliere pluimveehouderij voor, maar bij ecologische bedrijven komt het harder aan, omdat de snavels niet zijn gekapt.

In ieder geval blijkt dat kannibalisme minder optreedt in kleinere koppels. Waarom is onduidelijk, omdat kleine koppels nog altijd te groot zijn voor de kip om het normale sociale gedrag te vertonen. De oorspronkelijke voorouder van de kip, het Bankivahoen, leeft vermoedelijk in paartjes, verborgen in de jungle.

Kippen onderhouden een sociale rangorde, de pikorde. Daarvoor is het noodzakelijk dat ze elkaar individueel herkennen. Wordt de groep te groot, dan moeten ze bij elke ontmoeting de onderlinge rangorde bepalen; dan heb je eigenlijk een groep van vreemdelingen.

De biologisch-dynamische landbouw claimt dat het houden van een haan per veertig hennen de onderlinge agressie terugdringt. Waarom weten we niet, want ook dan heb je nog steeds geen natuurlijke gemeenschap. Wel weten we uit de literatuur dat hennen binnen een straal van zo'n tien meter rondom de haan elkaar niet bevechten.

De problemen ontstaan ver voor het optreden van het kannibalisme. Kippen zijn gemaakt om te pikken, om de hele dag voedsel te zoeken. Op de boerderij zijn ze daarmee gauw klaar en bestaat de kans dat ze zich op elkaar richten. Het aanbieden van voedsel in niet-hapklare brokken, groenvoer en meel in plaats van korrels, helpt in ieder geval.

Ook een wat lagere lichtintensiteit in het hok helpt, vermoedelijk omdat de dieren dan aangepikte en aan te pikken plekjes niet goed kunnen zien. Het blijkt namelijk dat ze worden gestimuleerd te pikken als ze bij een ander dier een wondje zien.

Al met al blijft het kannibalisme een ongrijpbaar fenomeen.

Re:ageer