Wetenschap - 18 december 1997

Kinderziektes van nieuw bestuur kunnen nog jaren duren

Kinderziektes van nieuw bestuur kunnen nog jaren duren

Kinderziektes van nieuw bestuur kunnen nog jaren duren
Een daadkrachtig en slagvaardig bestuurde universiteit. Dat was de opzet van de nieuwe wet op het universitaire bestuur, de MUB. Tot nu toe is de praktijk een ander verhaal en lijken veel universiteiten te lijden aan kinderziektes
Op de Leidse universiteit wil de nieuwe universiteitsraad op een lijstje tot in detail vernemen over welke zaken het nog iets te zeggen krijgt. Het college van bestuur wil slechts beloven dat de raad over alle strategisch belangrijke zaken mag meepraten. Het vragen van een lijstje beschouwt de collegevoorzitter als een motie van wantrouwen. De raad ziet dat anders: juist de weigering een lijstje te maken is een uiting van wantrouwen
De invoering van de nieuwe wet op het universitair bestuur is tot nu toe soepel verlopen op de Leidse universiteit. Universiteitsraad en college van bestuur waren het er namelijk over eens de bestaande omstandigheden niet sterk te wijzigen. Maar zelfs onder deze harmonieuze omstandigheden vochten ze nog menige twist uit voor de aandacht weer volledig besteed kon worden aan het beleid van de universiteit
De universiteiten zijn inmiddels zo'n negen maanden bezig met de invoering van de MUB en bijna overal gaat dat gepaard met dit soort grensgeschillen. Zes van de dertien universiteiten hebben gekozen voor een ondernemingsraad. Zo'n orgaan is voor de meeste universiteiten volstrekt nieuw en moet zich nog een plaats bevechten. Waar de universiteitsraad blijft bestaan, worden de bevoegdheden onder de nieuwe wet opnieuw afgebakend
Conflicten
Tot nu toe zijn de bedoelingen van minister Ritzen met de nieuwe wet nog niet echt uit de verf gekomen. De minister vond dat het universitair bestuur voortaan soepel moest verlopen. Bevoegdheden moesten duidelijk verdeeld worden en gekozen raden moesten minder invloed krijgen, zodat de universitaire bestuurders slagvaardig aan het werk konden. Onderwijsjuristen zetten al voordat de wet door de Tweede Kamer aangenomen was, kritische kanttekeningen bij die doelstellingen
Hun voorspellingen lijken vooralsnog uit te komen. De universiteiten die al volgens de regels van de MUB worden bestuurd, hebben de eerste conflicten al achter de rug. Bij de Universiteit van Amsterdam ging het er het felst aan toe. De leden van de ondernemingsraad in de gammahoek hadden hun zetel nog niet ingenomen of ze besloten het faculteitsbestuur van ruimtelijke wetenschappen voor de rechter te slepen
Ook in Delft rommelde het. Daar bemoeilijkte de ondernemingsraad de benoeming van twee leden van het college van bestuur. De raad van toezicht, belast met de benoeming van collegeleden, schoof het OR-advies echter zonder veel omhaal terzijde. Net gekozen en slecht ingewerkt, luidde het weinig flatteuze oordeel van voorzitter Slechte van de raad van bestuur over de OR
De Universiteit Utrecht lijkt een positieve uitzondering te zijn. In Utrecht werd al langer volgens een nieuwe werkwijze bestuurt, waarbij de universiteitsraad alleen over hoofdlijnen meepraatte. De enige kritiek die vanuit Utrecht hoorbaar is, betreft de manier waarop de nieuwe raad gekozen is. Kandidaten werden te haastig gekozen, zodat de indruk ontstond dat de raad vol zit met leden die het college van bestuur zelf had geselecteerd. Liever had men mensen van de werkvloer gehad, waardoor de raad meer verankerd in de universiteit zou zijn geweest
Draagvlak
Op nog eens vijf universiteiten zal de MUB begin volgend jaar ingevoerd worden. Toen het Twentse college van bestuur besloot dat de universiteit een ondernemingsraad zou krijgen, stapten de studentenbond SRD en de universiteitsraad naar de rechter. Het college ontbeerde een draagvlak voor een ondernemingsraad, voerden zij aan. De rechter oordeelde anders: een draagvlak is geen absolute vereiste
De universiteit in Maastricht deed als enige universiteit een poging om ruimte te krijgen van minister Ritzen voor een experiment. Maastricht wilde minder studenten in de universiteitsraad, in ruil voor meer bevoegdheden. Tevergeefs. De minister vond dat het voorstel niet in een doelmatige vorm van medezeggenschap voorzag. De universiteit trok zich weinig aan van dit standpunt en bracht een gentlemen's agreement tot stand, waarbij studenten toch meer bevoegdheden krijgen. Probleem is echter dat alles valt of staat met wie er in de toekomst in het college zitting hebben
In Groningen worstelen college van bestuur en raad al weken over de vraag of de raad iets te zeggen heeft over de invoering van het bursalenstelsel voor promovendi. Het onderwerp is uiteindelijk maar van de agenda geschrapt, het soort impasse dat Ritzen middels de MUB nu juist wilde voorkomen. Van het harmoniemodel dat in Groningen altijd werd nagestreefd, is inmiddels weinig meer over
De studentenbonden ISO en LSVb zijn eensgezind in hun somberheid en vrezen het ergste voor de toekomst. De kans is groot dat de democratie op de universiteit afkalft, aldus Joeri Oudshoorn van de landelijke studentenbond LSVb. Studenten en personeel zijn steeds minder bereid zich in te spannen voor medezeggenschapsorganen als zij merken toch niets te zeggen te hebben.
  • KOP = MUB perUR of OR
  • = Delft1997OR
  • = UvA Amsterdam1997OR
  • = Utrecht1997UR
  • = Leiden1997UR
  • = Groningen1997UR
  • = Eindhoven1/98UR
  • = Rotterdam1/98UR
  • = Twente1/98OR
  • = Maastricht1/98UR
  • = Wageningen1/98OR
  • = Nijmegen*OR
  • = Tilburg*UR
  • = VU Amsterdam*OR

  • Re:ageer