Wetenschap - 6 juli 1995

Jaarsma

Jaarsma

De afgelopen maand is veel te doen geweest over de talloze onrendabele lijnen van de openbaar-vervoersbedrijven. Blijven de gehuchten en dorpjes op het platteland in de toekomst verstoken van hun bus?

Mensen willen zich verplaatsen en de gemakkelijkste manier om dat te doen is met de auto. De overheid wil dat terugdringen. De meest voor de hand liggende optie is dan de fiets, maar voor langere trajecten ben je aangewezen op het openbaar vervoer.

De andere kant van de medaille is dat de bussen op het platteland dunbevolkt zijn, afgezien van de ochtend- en avondspits. Uit het oogpunt van exploitatie willen de bedrijven het aantal verbindingen en ritten dus terugdringen. Er moet toch al goud geld bij. In het streekvervoer betaalt de reiziger slechts 35 procent van de werkelijke kosten.

Het streven is gericht op een meer kostendekkende exploitatie, dus op een hogere eigen bijdrage van de reizigers. Dat staat haaks op het uit de auto krijgen van de mensen. Ik denk dat dat kan lukken als de accuratesse van het openbaar vervoer verbetert. Als ik tijdig en sneller op Schiphol kan zijn met de trein dan met de auto, wordt het keuzeprobleem vereenvoudigd. De zwakke plek is echter het busvervoer. Ik geloof dat de gemiddelde snelheid van een streekbus 30 kilometer per uur is en dat halen ze vaak niet eens.

Ook blijkt dat bepaalde lijnen niet aansluiten op de vervoersbehoefte. Sommige verzorgingscentra in een gebied zijn nauwelijks te bereiken. Het kan toch niet zo zijn dat op het platteland straks alleen mensen wonen die er werken en dat die, zodra ze ouder worden, naar de steden verhuizen. Dat lijkt het theoretisch alternatief.

Er is geexperimenteerd met kleinschaliger experimenten, maar daarvan is alleen de treintaxi een doorslaand succes. Hoewel ook de buurtbus het aardig doet, doordat die draait op vrijwilligers. Daarmee worden de salariskosten vermeden en dat zijn de hoogste posten in de exploitatie van de bus.

Ach, er is nog veel te optimaliseren. Bij een symposium over 150 jaar NS zei een adjunct-directeur dat de spoorwegen voortaan klantgericht gaan werken...Daar hebben ze dan 150 jaar over gedaan. Tot dan werden reizigers kennelijk beschouwd als individuen die de dienstregeling in de war brachten."

Re:ageer