Wetenschap - 21 maart 1996

Inzake draagvlak

Inzake draagvlak

De nu volgende (licht gewijzigde) verhandeling maak ik hierbij wereldkundig (of in elk geval WUB-lezerskundig) met als doel een discussie te openen over de definitie en de betekenis van een groot draagvlak voor de onderwijsvernieuwingsplannen zoals voortvloeien uit de hele Onderwijs 2000-discussie.

Het gaat er mij om een operationele definitie van het begrip draagvlak te formuleren die op een breed draagvlak kan rekenen in de hele universiteit.

Draagvlak, wat is dat nou? Een geraadpleegd woordenboek geeft als definities (vrij weergegeven): a) het oppervlak waarop iets steunt, en b) een vliegtuigvleugel. Een sociale definitie werd door een at random ondervraagde afdelingsgenoot aldus geformuleerd: de mate waarin mensen het eens zijn met de consequenties van een beslissing omtrent het een of ander.

Uit de grondmechanica leer ik dat een draagvlak, aldaar fundering genoemd, zowel voldoende groot als diep in de grond verankerd moet zijn omdat anders dat wat erop staat afschuift of verzakt, beschadigd wordt en uiteindelijk instort.

De aerodynamica biedt een bijzondere situatie. Als het draagvlak (hier de vleugel) erg klein is, is er toch een mogelijkheid om het gedragene in de lucht te houden: je hebt dan een heel sterke motor nodig voor de voortstuwing. Een dergelijk vlieg-tuig is echter wel heel afhankelijk van de duurzame kwaliteiten, van de betrouwbaarheid van de motor en is daarmee in potentie erg kwetsbaar.

Nu de sociale definitie. Heel belangrijk is dat mensen met de consequenties van een beslissing in moeten stemmen. Dit kan alleen als er een goede en open communicatie is over datgene waarover beslist wordt of is; als men dus weet waar het over gaat. En dan zit je met een punt van discussie: het is onmogelijk om alles altijd met iedereen te bespreken. Om beleidsvoorbereiding efficient te laten verlopen zal je dit noodgedwongen met een beperkt aantal mensen moeten doen. Dat zien wij ook wel in. Echter, als dan wordt voortgebouwd op papierwerk, op visitatierapporten die ook precies dat zijn: verslagen van een korte visite, en als daarna niet meer aan tenminste een representatieve steekproef of beter nog iedereen die hart voor de zaak heeft gevraagd wordt om in een open discussie hun meningen en ideeen te geven over wat nu eigenlijk goed onderwijs is (om maar wat te noemen), dan is de kans aanwezig dat een gebouw van ideeen ontstaat met een ontoereikende fundering binnen de faculteit.

Dit is de kern van ons pleidooi voor een ruime definitie van draagvlak. Als je achteraf de mensen je beslissing uitlegt kan het best dat er nog wel eens wat van terecht komt. Een vergissing echter in de interpretatie van het materiaal bij de voorbereiding en het gebouw zal nooit stralen in de blijkbaar met name op de hogere verdiepingen uitbundige zonneschijn.

Tijdige en voldoende discussie met de werkvloer - en met de studenten - zal nooit een honderd-procent-garantie geven voor het welslagen van plannen. En natuurlijk, zonder draagvlak kunnen plannen slagen - als er tenminste een sterke motor is. Je vergroot echter de kans op goede, werkbare en effectieve plannen wel degelijk door je oor te luisteren te leggen in de lagere regionen van deze instelling.

Als de hier aangegeven definitie van wat draagvlak zou behoren te zijn serieus wordt ondersteund, dan is duidelijk dat er in de O2000- en KMP- voortrajecten niet veel van de toepassing van deze definitie terecht is gekomen - tot nu toe. Voordat in juni de specifieke voorstellen vanuit de vakgroepen en roc's ingediend dienen te zijn, is er nog voldoende tijd om dit goed te maken. Voorwaarde is wel dat iedereen de mogelijkheid geboden wordt om aan de discussie deel te nemen. Daarnaast dient iedereen serieus genomen te worden. Met het in deze discussies naar voren gekomene dient daadwerkelijk wat gedaan te worden.

Het aangaan van een dergelijk open gesprek met personeel en studenten is helemaal niet iets waarvoor je je zou moeten schamen en ik zie dan ook niet in waarom niet expliciet gesteld kan worden dat dit gesprek met de faculteit plaats zal vinden. De verhalen uit andere universiteiten horend is zoiets juist iets om trots op te zijn - als het tenminste serieus gebeurt.

Re:ageer