Wetenschap - 16 februari 1995

Indonesie wil bosbouw-leerstoel Oldeman betalen

Indonesie wil bosbouw-leerstoel Oldeman betalen

Koloniale bosbouwkennis dreigt verloren te gaan

De Indonesische bosbouwminister Djamaludin Suryia Kusuma heeft het onderwijs en Wageningen hoog in het vaandel staan. Als bosbouw-professor Oldeman door geldgebrek weg moet, dan betaalt Indonesie hem toch gewoon? LU-rector Karssen spreekt liever van een constructie om Oldeman een positie te laten behouden in de bosbouwwereld.


De inkt van het leerstoelenplan is nog niet droog, of van alle kanten stromen adhesiebetuigingen en lobbybrieven de LU-burelen binnen om leerstoelen te behouden. Daar zit tenminste een hele opmerkelijke bij. De Indonesische regering wil samen met Indonesische bosbouwbedrijven de leerstoel van bosecoloog prof. dr ir R.A.A. Oldeman, die in het leerstoelenplan wordt geschrapt, voor de Landbouwuniversiteit behouden.

Het initiatief voor de ondersteuning is afkomstig van dr ir W. Smits, die voor het Tropenbosprogramma werkt op Kalimantan, Indonesie. Onlangs promoveerde Smits bij Oldeman op een onderzoek naar de aanleg van nieuwe houtplantages. Hij heeft daarmee al de nodige successen behaald in Indonesie. Smits schrijft dat hij met bosbouwminister Kusuma heeft overlegd, waarna deze tot de conclusie is gekomen dat het zeer spijtig is dat de Landbouwuniversiteit de laatst functionerende bosbouwhoogleraar in Nederland wegsnijdt, net in een tijd dat tropisch bosbeheer zo belangrijk is.

De minister would like to support you (Oldeman, red.) through the existing cooperations already in place, to support the Agricultural University financially to compensate for the cutback they want to achieve", schrijft Smits. De minister zegt er naar te streven dat de verschillende bosbouworganisaties en bosbouwbedrijven in Indonesie samen het verschil in wachtgeld en salaris van Oldeman gaan betalen.

Tevens wordt Oldeman uitgenodigd om een paar keer per jaar gastcolleges te komen geven aan verschillende universiteiten, waaronder de Gadjah Mada in Yogyakarta en de landbouwuniversiteit in Bogor. Daarnaast vragen ze of Oldeman promovendi wil blijven begeleiden.

Diplomatie

Als Indonesie voor de stoel wil betalen om zo de positie van Oldeman binnen de bosbouwwereld te behouden, dan stellen wij dat zeer op prijs", reageert LU-rector prof. dr C.M. Karssen op het voorstel van Indonesie. Want de leerstoel van Oldeman mag dan wellicht worden opgeheven; voor Oldeman zelf moet nog wat worden gevonden. En dat lijkt zich zo mooi op te lossen.

Maar vindt Karssen het niet een veeg teken dat een ontwikkelingsland een leerstoel per se wil behouden en daarvoor zelfs wil betalen, terwijl Wageningen deze blijkbaar zelf niet meer zo belangrijk vindt? Het gaat Indonesie vooral om het ondersteunen van Oldeman, dat is de essentie. Hoe ze dat doet, is een kwestie van diplomatie en daar moeten we voorzichtig mee zijn. Ik kan mij voorstellen dat we de constructie van een bijzondere leerstoel voor vijf jaar gaan onderzoeken. Dat komt wel vaker voor bij exogene financiers."

Eerst heft het college de leerstoel dus op en vervolgens ontvangt ze met open armen dezelfde leerstoel met dezelfde hoogleraar, maar dan betaald door derden. Is het nu wel of niet belangrijk voor de universiteit om de leerstoel van Oldeman te continueren? Karssen: Dat is een heel ander verhaal. Wij schrappen de leerstoel uit het leerstoelenplan. Als Indonesie de leerstoel gaat betalen, zal de leeropdracht een heel andere zijn dan de leeropdracht van Oldeman nu. Dan zal de nadruk vooral op duurzaamheid, internationale aspecten en ecologie van bossen komen te liggen." Maar dat is toch precies wat Oldeman nu ook doet? Misschien wel, maar dat staat niet in zijn leeropdracht", aldus Karssen.

Structureel

Smits meent, in tegenstelling tot Karssen, dat de Indonesische bosbouwminister Kusuma wel degelijk een structurele leerstoel wil financieren en niet slechts een tijdelijke aanvulling van Oldeman's salaris. Er zit een hele hoop bosbouwkennis in Nederland uit het koloniale verleden", stelt Smits. Die dreigt verloren te gaan. Hier in Indonesie wil men goed opgeleide bosbouwers hebben en daar heeft Nederland altijd een belangrijke rol in gespeeld. Toen we dus hoorden wat de plannen waren, hebben we de koppen bij elkaar gestoken en is dit voorstel eruit gekomen. Mijn indruk is dat de minister erg veel waarde hecht aan goed bosbouwonderwijs. Hij heeft een lange termijnvisie en daar is onderwijs heel belangrijk in."

De minister keek volgens Smits des te meer op van het plan om de leerstoel van Oldeman op te heffen, omdat er net een delegatie uit Nederland was geweest om de samenwerking op bosgebied te intensiveren. Als alleen het geld het probleem is voor de Landbouwuniversiteit, dan moet Indonesie bijspringen, vindt de minister. Het belang schat hij dus heel erg hoog in."

Tropenbos

Oldeman zelf is niet erg scheutig om een reactie te geven op het Indonesische voorstel. Het idee verbaast hem niet, hij heeft immers wel meer steun gekregen, en hij beschouwt het als een compliment waar hij dankbaar voor is. De actie vanuit Indonesie kan hij zich ook wel voorstellen, omdat het er naar uitziet dat niemand anders in Nederland zijn vakgebied gaat overnemen. Hij ontkent dat hij Smits heeft gevraagd om ondersteuning. Wel heb ik hem op de hoogte gebracht van het leerstoelenplan."

Verder wil Oldeman alleen kwijt dat de constructie een goed voorbeeld is van een vaker door hem bepleite joint venture tussen een tropenland en een westers land. Dat Indonesie in dit geval het initiatief neemt en betaalt, deert hem niet. Het gaat er om dat de samenwerking op basis van gelijkwaardigheid plaatsvindt.

Indonesie stelt zich voor dat de samenwerking via een van de al bestaande samenwerkingsverbanden zal plaatsvinden. Daartoe behoort de samenwerking via de stichting Tropenbos, maar deze organisatie vindt het nog te prematuur om een reactie te geven. In Tropenbos participeert de Association of Indonesian Concession Holders, die vorig jaar nog onder hevige kritiek stond van milieu-organisaties en mensenrechtenactivisten. Deze menen dat de concessiehouders niet duurzaam kappen op Kalimantan en geen rekening houden met de belangen van de plaatselijke bevolking. Oldeman vindt het samenwerken met deze organisatie geen probleem: Ik ben niet te koop, door de Indonesische overheid niet, door de bosbouwbedrijven niet en door niemand anders."

Karssen zal de aanvraag voor een extern gefinancierde leerstoel Bosbouw op dezelfde manier beoordelen als andere bijzondere leerstoelen, als het tot een formele aanvraag komt.

Re:ageer