Wetenschap - 12 november 1998

In de schoolbanken leer je niet hoe een varken zich gedraagt

In de schoolbanken leer je niet hoe een varken zich gedraagt

In de schoolbanken leer je niet hoe een varken zich gedraagt
Ries Verkerk, Technisch bedrijfsleider Zodiac
Al heb ik me nog zo verheugd op het zien van tientallen biggetjes en kuikens, het feest gaat niet door. Ries Verkerk, technisch bedrijfsleider van de Accommodatie voor proefdieren, is onverbiddellijk. We hebben sinds de varkenspest de regel dat in de stallen alleen verzorgers en mensen van Veehouderij worden toegelaten.
In zijn kantoortje tegenover de stallen op het terrein van Zodiac zit Ries Verkerk er relaxed en nuchter bij. In mei was hij twintig jaar in dienst bij Zodiac. En geen dag spijt! Ik kom van een boerderij, uit Werkhoven, Utrecht. We waren met acht jongens. Wie moest het bedrijf overnemen? Het werd tenslotte mijn jongste broer. Ik heb vier jaar gewerkt bij een technisch bedrijf in Werkhoven. Als ik de boeren met hun tractor voorbij zag komen, begon er wel wat te kriebelen. Toen bij Zodiac een vacature voor een dierverzorger kwam, heb ik gesolliciteerd en ben ik aangenomen. Mijn achtergrond was er in principe toereikend voor. Ik heb allerlei cursussen gevolgd op het gebied van varkens en kippen. Maar toch - in de schoolbanken leer je niet hoe een varken zich gedraagt, dat leer je pas in de praktijk. Als ik 's morgens de stallen binnenloop zie ik al gauw of er een varken ziek is. Hoe? Nou, varkens vreten graag; als je twee keer per dag komt voeren en een heeft zijn bak niet leeg en komt niet overeind, dan is er iets mis.
Ik ben als dierverzorger begonnen. Stallen schoonmaken, voer afwegen en voeren, varkens wegen, biggen nummeren. Later werd ik assistent-bedrijfsleider en vorig jaar technisch bedrijfsleider. Dat was naar mijn zin. Loopbaanplanning zegt me niets; werk valt of staat met het plezier dat je erin hebt, of het nou een hoog of een laag baantje is.
Veehouderij werkt veel met varkens. Een jonge zeug werpt gemiddeld negen a tien biggen, een oudere tien tot twaalf. Maar het hypervruchtbare Chinese Meishan-varken kan soms wel twintig biggen ter wereld brengen. Al zitten er wel een paar dode dieren tussen, zegt Verkerk. Waarom zo'n superwerpzeug in tijden waarin varkens bij de vleet worden afgemaakt? Nou, dan kun je ze met gewone varkens kruisen, zodat je minder zeugen nodig hebt.
Een band met de dieren heeft hij wel. Maar als er een gedood moet worden voor een proef heb ik daar geen problemen mee, hoor, zegt hij. Ik ben geinteresseerd in het onderzoek dat Veehouderij doet. Studenten - het is een ander slag volk - nou ja, je snapt wat ik bedoel, maar ik kan er goed mee overweg. Ik ben geinteresseerd hun onderzoek. Als een aio na vier jaar onderzoek gaat promoveren en zijn proefschrift is klaar, dan geeft dat voldoening. Daar hebben wij aan meegewerkt.
Dat de kippen op roosters gehuisvest zijn, het is niet anders. De kosten... Een ei kost al dertig jaar hetzelfde. Als het een kwartje duurder zou worden, kon je de kippen een betere huisvesting geven. Maar als je het in de portemonnee voelt... Het gros van de mensen kiest toch voor dat goedkope ei.
Een assistent komt binnen en vraagt om een bon voor varken nummer zoveel. Het dier moet worden geslacht. Dat gebeurt in het slachthuis. Weer een karbonaad, zegt hij met een spottend lachje en kijkt hoe het grapje valt. Tja, ik heb nou eenmaal graag een stukje vlees op mijn bord!
Iemand van ons gaat mee naar het slachthuis en neemt het deel dat voor de proeven nodig is mee terug. Het gaat meestal om de baarmoeder, of een stukje lever. De rest wordt verkocht. Sommige studenten gaan mee, sommigen willen dat niet. Niemand zal hen daartoe dwingen, hoor. Maar ik heb in twintig jaar nog nooit meegemaakt dat een student bezwaar maakte tegen het doden van een varken voor onderzoek.
De kippen en varkens die niet meer nodig zijn voor onderzoek worden verkocht aan een vaste afnemer. Zieke dieren worden in overleg met een dierenarts behandeld. Als ze niet meer genezen laten we ze inslapen en gaan ze naar het destructiebedrijf in Veenendaal, waar de slachterij ook is. Iemand belt over een kreupel varken. Een behandeling met pijnstillers en penicilline, adviseert Verkerk
Een student belt over een voedingsproef. Daartoe moet een varken apart worden gezet in een hok zonder strooisel. Het gaat om de mest; daar mag dus geen stro bij komen. Als het nodig is voor de proef vind ik dat prima. Maar als er vervolgonderzoek komt dat pas later plaatsvindt, stel ik voor het dier tot die tijd weer diervriendelijk te huisvesten. Onnodige pijn probeer ik te voorkomen.
Aaien ze zo'n big wel eens? Jawel. En ze zijn ook leuk! Maar er is besmettingsgevaar. We willen een situatie creeren waarin we te allen tijde kunnen nagaan wie op het bedrijf is geweest. We zijn wettelijk verplicht om dat te registreren. Voor boeren geldt dat ook.
Verkerk slaat een vlieg op zijn been dood. Zie je, daar heb ik echt geen moeite mee, zegt hij een beetje pesterig en lacht geamuseerd

Re:ageer