Wetenschap - 29 mei 1997

Ik accepteer geen schending van de mensenrechten

Ik accepteer geen schending van de mensenrechten

Ik accepteer geen schending van de mensenrechten
LUW-econoom Musampa beoogd ambassadeur van Congo
Zo bekend als zijn zoon Kiki blijkt hij niet te zijn, maar misschien komt daar verandering in voor Raphael Musampa. De LUW-econoom is de beoogde nieuwe ambassadeur in Nederland van de Democratische Republiek Congo, het voormalige Zaire. Hij geeft de nieuwe president Laurent Kabila het voordeel van de twijfel
Binnen een paar weken ga ik er zelf heen. Ik wil Kabila en Tshisekedi ontmoeten en contact hebben met de mensen uit de interimregering. Daarna zal ik mijn conclusie trekken of ik onder Kabila wil werken of niet, zegt Raphael Musampa. Het tekent zijn houding, afwachtend maar niet negatief. Hij heeft wel zin in de baan, maar zonder democratie kan hij niet functioneren, zegt hij. Dat is een kwestie van persoonlijke opvatting. Ik accepteer geen schending van de mensenrechten en dictatuur, zegt hij beslist
In 1978 vluchtte Musampa uit Zaire voor het Mobutu-regime. Door zijn contacten met een groep die een staatsgreep wilden plegen tegen Mobutu, werd hij op verdenking van medeplichtigheid gearresteerd. Hij kon zich vrijkopen, waarna hij via Belgie uiteindelijk terecht kwam in Nederland. De nu 54-jarige Musampa woont al tien jaar in Nederland. De laatste zeven jaar is hij verbonden aan de vakgroep Algemene agrarische economie van de Landbouwuniversiteit, waar hij werkt aan zijn proefschrift. Hij vergelijkt de kosten-batenanalyses zoals die in theorie worden opgesteld, met de practische uitvoering van twee Zairese projecten voor de productie van palmolie en suiker
Daarnaast is hij consultant bij het medefinancieringsbedrijf Bilance en reist hij regelmatig naar Zaire als adviseur. Het contact met zijn geboorteland is dus nog steeds nauw. Vorige week heb ik in Brussel nog contact gehad met de nieuwe regering, vertelt Musampa. De benoeming is voor mij geen verrassing. Ik heb jarenlange ervaring in de politiek en voldoe aan het profiel dat Kabila heeft opgesteld.
Hij vertegenwoordigt Tshisekedi's Democratische unie voor sociale vooruitgang (UDPS) in Nederland. Mensen als Justine Kasa-Vubu en Paul Bandoma, die nu zitting hebben in de door Kabila opgestelde overgangsregering, kent hij van zijn tijd bij de partij
Overgangskabinet
Kabila staat volgens Musampa niet negatief tegenover UDPS-leden. Kabila accepteert de mensen als individu, maar niet als vertegenwoordiger van een partij. Dat moeten politici accepteren, maar ze kunnen er maar moeilijk aan wennen. Ze zijn nog te veel geneigd hun partij voorop te stellen en denken niet aan het belang van het volk. Justine Kasa-Vubu is volgens Musampa een positief voorbeeld van een UDPS-lid die zich wel in die gedachtengang van Kabila kan schikken. Afgelopen week maakte ze in Brussel bekend een post te hebben aanvaard in het overgangskabinet van Kabila
Op dezelfde dag verbood Kabila echter alle politieke acties in Kinshasa. Daarmee komt van zijn belofte een democratie te creeren, weinig terecht. Musampa heeft er zichtbaar moeite mee een uitspraak te doen over Kabila's verbod. Hij keurt het niet goed dat de nieuwe president zijn regering formeert zonder overleg met de politieke partijen. Zeven regeringsplaatsen, waaronder de belangrijkste (buitenlandse zaken, binnenlandse zaken, financien en mijnbouw), zijn inmiddels bezet door aanhangers van Kabila uit zijn Alliantie van democratische krachten voor de bevrijding van Congo/Zaire (AFDL)
Als de politieke partijen daar krachtig tegen ageren en de bevolking met demonstraties de straat op gaat, zal Kabila daar hard tegen optreden en de demonstraties bloedig neerslaan, vreest hij. Dan zal de tijd van Mobutu weer herleven. Je kunt de beslissing afkeuren vanuit democratisch oogpunt. Maar aan de andere kant kun je het ook goedkeuren, omdat discipline op dit moment nodig is. Ik vind dat Kabila het voordeel van de twijfel verdient. We moeten afwachten wat er gaat gebeuren. Na twee of drie maanden zullen we kijken wat er gerealiseerd is.
Kabila kan nu nog geen verkiezingen uitvaardigen, meent de Congolees. De mogelijkheden zijn er niet, omdat de staatskas leeg is. Maar over twee jaar zullen wel verkiezingen gehouden moeten worden in een land waar mensen geen ervaring hebben met vrije verkiezingen. Musampa: De bevolking zal bewust gemaakt moeten worden op dit gebied. Ze zijn van vroeger gewend dat ze alleen maar hoefden te klappen als Mobutu zijn vooraf opgestelde kandidatenlijst bekend maakte. Over twee jaar moet dat anders gaan. Alleen een observator van de Verenigde Naties die komt kijken of alles goed verloopt, is dan niet genoeg. Financiele, materiele steun en ook bewustwording is dan nodig en dat kost tijd.
Musampa verwijt de VN dat ze gedurende de crisis in Zaire maar weinig gedaan heeft. Hoeveel vergaderingen heeft ze wel niet gehad in Washington, in Parijs, en het resultaat was nul. Nu beschuldigt ze Kabila van moord op Rwandese vluchtelingen, terwijl ze die mensen wel zelf in de kampen heeft laten zitten. Dat is hypocriet. Kabila moet die problemen nu oplossen, terwijl hij daar de mogelijkheden niet voor heeft. Volgens Musampa is de beschuldiging van de VN dat Kabila's AFDL slachtpartijen heeft verricht onder Rwandese vluchtelingen, niet waar. Waarom zou Kabila ze vermoorden? Dat is een situatie tussen de Rwandezen, meent hij
Toch is Musampa niet onverdeeld positief over Kabila. De samenstelling van de regering is discutabel, zegt hij. Ik weet niet wat Kabila in zijn hoofd heeft en waarom hij voor bepaalde mensen kiest. Daarom wil ik zelf fysiek contact, want hier vanuit Nederland heb ik er helemaal geen zicht op. Verder wil ik daar niks over zeggen. Ik moet nog wel ambassadeur worden.

Re:ageer